Σφαγή 51 μαθητριών στο Ιράν: Η Σούδα ορμητήριο της αμερικανικής επίθεσης

Στις 11:30 το πρωί του Σαββάτου, ένας πύραυλος χτύπησε το δημοτικό σχολείο θηλέων Shajareh Tayyebeh στη Μινάμπ του νότιου Ιράν. Από τις 170 μαθήτριες που βρίσκονταν στις τάξεις — ηλικίας 7 έως 12 ετών — τουλάχιστον 51 σκοτώθηκαν και πάνω από 45 τραυματίστηκαν. Δεκάδες παρέμεναν εγκλωβισμένες κάτω από τα συντρίμμια (France24). Λίγα λεπτά αργότερα χτυπήθηκε και κοντινό ιατρείο που είχε αρχίσει να δέχεται τραυματίες (Wana News).

Είκοσι τέσσερις ώρες νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ομάν ανακοίνωνε στη Γενεύη ότι η ειρήνη ήταν «εφικτή» και ότι η Τεχεράνη δεχόταν πλήρη επιθεώρηση του πυρηνικού της προγράμματος. Την ίδια στιγμή, στη Σούδα, τα αμερικανικά μαχητικά, τα 11 ιπτάμενα τάνκερ και τα αεροσκάφη ηλεκτρονικής παρακολούθησης που είχαμε καταγράψει τις προηγούμενες ημέρες βρίσκονταν ήδη σε θέση απογείωσης (To Brief). Η Βρετανία είχε αρνηθεί τη χρήση των βάσεών της. Αυτό κατέστησε τον ελληνικό εναέριο χώρο τον μοναδικό επιχειρησιακό διάδρομο για τον ανεφοδιασμό σε καύσιμα πριν από τα πλήγματα.

Η νομική παγίδα της Σούδας

Η αιτιολογία των ΗΠΑ και του Ισραήλ ήταν ότι η Μινάμπ φιλοξενεί βάση των Φρουρών της Επανάστασης «στην ευρύτερη περιοχή». Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι των Συμβάσεων της Γενεύης (Άρθρο 51) απαγορεύει επιθέσεις όπου οι αναμενόμενες απώλειες αμάχων υπερβαίνουν κάθε συγκεκριμένο στρατιωτικό πλεονέκτημα — η λεγόμενη αρχή της αναλογικότητας (ICRC). Το Καταστατικό της Ρώμης (Άρθρο 8) χαρακτηρίζει τον σκόπιμο βομβαρδισμό εκπαιδευτικών κτιρίων ως πολεμικό έγκλημα (ICC). Αλλά το κρίσιμο για την Ελλάδα βρίσκεται στο Άρθρο 25 του ίδιου Καταστατικού: η «συνδρομή» (aiding and abetting) σε πολεμικό έγκλημα — συμπεριλαμβανομένης της επιμελητειακής υποστήριξης — γεννά αυτοτελή ευθύνη.

Η Συμφωνία Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ (MDCA) δεν προβλέπει μηχανισμό ελληνικού βέτο σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η Αθήνα παρέχει τη «διευκόλυνση» — καύσιμα, διάδρομο, χώρο στάθμευσης — χωρίς δικαίωμα γνώσης των στόχων. Όταν ο στόχος αποδεικνύεται σχολείο γεμάτο παιδιά, η απόσταση μεταξύ «διευκόλυνσης» και «συνέργειας» γίνεται εξαιρετικά μικρή.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν τοποθετήθηκε σε αυτό το ερώτημα. Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ αναφέρθηκε σε «ανησυχία για τις εξελίξεις» και ενεργοποίηση τηλεφωνικής γραμμής για Έλληνες πολίτες στην περιοχή (ΥΠΕΞ). Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Γεραπετρίτης συναντούσε τον Ρούμπιο στην Ουάσιγκτον με το Ιράν στην ατζέντα. Η Ελλάδα δηλώνει παρατηρητής που ανησυχεί ενώ λειτουργεί ως ο επιμελητειακός κόμβος της επίθεσης. Αυτή η αντίφαση, σε κάποιο σημείο, θα χρειαστεί απάντηση — νομική ή πολιτική.