Σχεδόν βέβαιη νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ

Περίπου 21 ευρώ τον μήνα. Τόσο θα πληρώνει επιπλέον ένα νοικοκυριό με στεγαστικό κυμαινόμενου επιτοκίου 150.000 ευρώ και 25ετίας, αν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (η ΕΚΤ, ο θεσμός που ορίζει το κόστος του χρήματος σε όλη την ευρωζώνη) ανεβάσει ξανά το βασικό της επιτόκιο στις 10 Σεπτεμβρίου, μια κίνηση που θεωρείται πλέον σχεδόν βέβαιη. Η επιβάρυνση δεν εμφανίζεται την ημέρα της απόφασης, αλλά στην επόμενη αναπροσαρμογή της σύμβασης (Capital).

Ο λόγος είναι η ενέργεια. Σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της ευρωζώνης ανέβηκε τον Αύγουστο στο 3,3% από 2,9%, με την ενέργεια να εκτινάσσεται στο 14,3% από 10,3% (Eurostat). Είναι η ίδια ένταση που η ΕΚΤ κουβαλά όλο το καλοκαίρι, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας σύσφιξης λόγω του ενεργειακού σοκ (To Brief). Τα επιτόκια, όμως, δεν κατεβάζουν την τιμή του φυσικού αερίου. Αυτό που μπορεί να επιχειρήσει η Φρανκφούρτη είναι να εμποδίσει το αρχικό σοκ να περάσει σε μισθούς, υπηρεσίες και ευρύτερες τιμές, να μη γίνει δηλαδή ένα ακριβό καλοκαίρι μόνιμος πληθωρισμός.

Το 3,3% φωνάζει, οι δείκτες όχι ακόμα

Κάτω από τον γενικό δείκτη, η εικόνα είναι πιο ήρεμη. Ο πυρήνας του πληθωρισμού (η μέτρηση χωρίς ενέργεια, τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό, που δείχνει πόσο βαθιά έχει ριζώσει η πίεση) υποχώρησε στο 2,4% από 2,5%. Οι υπηρεσίες, η πιο «κολλητική» κατηγορία γιατί συνδέεται με μισθούς και εγχώριο κόστος, έπεσαν στο 3,0% από 3,3%, ενώ ο δείκτης χωρίς ενέργεια έμεινε αμετάβλητος στο 2,2% (Eurostat). Και οι μισθοί από συλλογικές συμβάσεις αυξήθηκαν μόλις 2,44% στο δεύτερο τρίμηνο, πολύ κάτω από το 5,55% του 2024 (Bloomberg).

Το παραδέχεται και ο Γιόαχιμ Νάγκελ, πρόεδρος της γερμανικής Bundesbank και υπέρμαχος της αύξησης: την 1η Σεπτεμβρίου είπε ότι η υποχώρηση του πυρήνα είναι «καλά νέα» και ότι «δεν βλέπουμε ακόμη δεύτερου γύρου επιδράσεις στον πυρήνα» (Bloomberg). Η λογική του, όπως και της Ίζαμπελ Σνάμπελ που ζητά ρητά περαιτέρω σύσφιξη (Brussels Signal), είναι προληπτική: σφίγγουμε τώρα ώστε να μην παγιωθεί το σοκ αργότερα. Επίσημα, η ΕΚΤ δεν προδεσμεύεται· αποφασίζει συνεδρίαση προς συνεδρίαση, μετρώντας πόσο περνά η ενέργεια στον υποκείμενο πληθωρισμό (ECB).

Μία αύξηση ή αρχή κύκλου;

Η αύξηση του Σεπτεμβρίου είναι σχεδόν κλειδωμένη· το τι έρχεται μετά διχάζει. Οι αγορές χρήματος αποτιμούν την κίνηση της 10ης Σεπτεμβρίου με πιθανότητα 98,9% και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο άλλης μίας έως τις αρχές του 2027 (CNBC, Reuters). Οι οικονομολόγοι είναι πιο συγκρατημένοι: σε δημοσκόπηση του Reuters, 55 στους 69 έβλεπαν το επιτόκιο να μένει στο 2,50% στο τέλος του 2026, δηλαδή «μία και παύση», εικόνα που επιβεβαιώνει και το δελτίο της Bundesbank (FXStreet, Bundesbank). Για να γίνει κύκλος, η ΕΚΤ πρέπει να δει το ενεργειακό σοκ να περνά σε μισθούς, υπηρεσίες και τιμές. Τα σημερινά στοιχεία δεν το δείχνουν ακόμη.

Ποιος πληρώνει και ποιος κερδίζει στο μεταξύ; Όσο τα επιτόκια μένουν ψηλά για καιρό, στην Ελλάδα η ιστορία είναι καθαρά αναδιανεμητική. Τον Ιούλιο, το μέσο επιτόκιο νέων δανείων ήταν 4,67% και των νέων καταθέσεων μόλις 0,39%, με τις καταθέσεις όψεως των νοικοκυριών να αποδίδουν συμβολικό 0,03% (Τράπεζα της Ελλάδος). Όσο τα δάνεια ανατιμολογούνται γρηγορότερα από τις καταθέσεις, το περιθώριο μένει στην τράπεζα: οι τέσσερις συστημικές έβγαλαν καθαρά κέρδη 2,4 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο (Fortune Greece). Το ρίσκο εμφανίζεται μόνο αν η πίεση περάσει στα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις, και τα σημερινά κέρδη γίνουν αύριο προβλέψεις για καθυστερήσεις.

Η ετυμηγορία είναι πιο νηφάλια από ό,τι προεξοφλούν οι αγορές: η αύξηση της 10ης Σεπτεμβρίου απαντά σε ένα εισαγόμενο ενεργειακό σοκ που η ΕΚΤ δεν μπορεί να θεραπεύσει με επιτόκια, θυσιάζοντας λίγη ανάπτυξη για να προστατεύσει την αντιπληθωριστική της αξιοπιστία. Το ερώτημα που κρέμεται πάνω από τη Φρανκφούρτη είναι πόση ανάπτυξη αξίζει να θυσιαστεί για ένα σοκ που ήρθε απ' έξω. Αν ο πυρήνας, οι υπηρεσίες και οι μισθοί συνεχίσουν να υποχωρούν, ό,τι σήμερα μοιάζει με αρχή κύκλου θα αποδειχθεί μία προειδοποιητική βολή, και ο λογαριασμός των 21 ευρώ τον μήνα θα έχει πληρωθεί για έναν φόβο που δεν επιβεβαιώθηκε.