Οι αγορές προεξοφλούν αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο

Αν πληρώνετε στεγαστικό με κυμαινόμενο επιτόκιο, η επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ αφορά κατευθείαν τη δόση σας. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι αυτή που ορίζει το κόστος του χρήματος σε όλη την ευρωζώνη, και οι αγορές θεωρούν πλέον σχεδόν βέβαιο ότι στις 10 Σεπτεμβρίου θα το ανεβάσει κατά 25 μονάδες βάσης, δηλαδή ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας. Για ένα τυπικό δάνειο 100.000 ευρώ με 20 χρόνια να απομένουν, αυτό προσθέτει περίπου 13 ευρώ τον μήνα, όταν φτάσει η ημερομηνία αναπροσαρμογής του επιτοκίου σας.

Τον Ιούνιο η ΕΚΤ έκανε την πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023, ανεβάζοντας στο 2,25% το επιτόκιο με το οποίο αμείβει τις τράπεζες για τα χρήματα που παρκάρουν σε αυτήν, το σημείο αναφοράς για όλα τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια. Ήταν η πρώτη μετρημένη απάντηση στην επιστροφή του πληθωρισμού. Τον Ιούλιο κράτησε στάση αναμονής, αλλά άφησε ρητά ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κίνησης (ECB, To Brief). Το ερώτημα που κρίνεται τώρα είναι αν ο Σεπτέμβριος θα φέρει μια μεμονωμένη διόρθωση ή την αρχή νέου κύκλου σύσφιγξης.

Γιατί πιέζεται η Φρανκφούρτη

Τον Ιούλιο ο πληθωρισμός της ευρωζώνης ανέβηκε στο 2,9%, και το πιο ενοχλητικό στοιχείο για την ΕΚΤ είναι ότι οι υπηρεσίες τρέχουν στο 3,3%, δίνοντας τη μεγαλύτερη συμβολή στον δείκτη, περισσότερη κι από την ενέργεια (Eurostat). Οι υπηρεσίες συνδέονται στενά με μισθούς και εγχώρια ζήτηση, άρα δείχνουν πίεση πιο μόνιμη, πιο «κολλητική», όχι απλώς ένα εξωτερικό ενεργειακό σοκ που θα ξεφουσκώσει.

Πάνω σε αυτό πάτησε η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της ΕΚΤ. Στις 26 Αυγούστου δήλωσε ότι στο σημερινό επιτόκιο ο πληθωρισμός δύσκολα επιστρέφει στον στόχο του 2%, άρα θα χρειαστεί περαιτέρω σύσφιγξη (Reuters/WHTC).

Το ότι οι αγορές τιμολογούν πιθανότητα 93%-95% για αύξηση τον Σεπτέμβριο δεν είναι απόφαση της ΕΚΤ, είναι στοίχημα επενδυτών (Reuters/Fidelity, 25bp.eu). Και είναι στοίχημα για μία κίνηση, όχι για κύκλο: συνολικά οι αγορές βλέπουν περίπου 38 με 39 μονάδες βάσης επιπλέον σύσφιγξης έως το τέλος του έτους, δηλαδή τη μία αύξηση σχεδόν σίγουρη και μια δεύτερη μόνο κατά το ήμισυ πιθανή (Euronext/Reuters, Bundesbank). Οι ανώνυμες πηγές που μετέφερε το Reuters έδειχναν αξιωματούχους έτοιμους να κινηθούν τον Σεπτέμβριο, αλλά χωρίς διάθεση να προαναγγείλουν συνέχεια (Reuters/WHTC).

Ποιος πληρώνει και ποιος κερδίζει

Η αγορά δεν περιμένει την απόφαση για να κινηθεί. Το Euribor, το επιτόκιο με το οποίο δανείζονται μεταξύ τους οι τράπεζες και πάνω στο οποίο κουμπώνουν τα κυμαινόμενα στεγαστικά, έχει ήδη ενσωματώσει την προσδοκία: το δωδεκάμηνο πέρασε το 3% στις 21 Αυγούστου, στο υψηλότερο σημείο διετίας (ECO Sapo). Γι' αυτό η δόση ανεβαίνει με υστέρηση, στην επόμενη αναπροσαρμογή της σύμβασης, όχι την ημέρα που μιλάει η ΕΚΤ. Το τελικό ποσό μένει χαμηλά διψήφιο για τα τυπικά υπόλοιπα, γύρω στα 21 ευρώ για δάνειο 150.000 ευρώ και 30 ευρώ για 200.000 (News247).

Η ασυμμετρία φαίνεται στην άλλη όψη. Η αύξηση περνά γρήγορα και σχεδόν πλήρως στα δάνεια, αλλά ελάχιστα στις καταθέσεις: τον Ιούνιο το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων στην Ελλάδα ήταν 4,65% και των νέων καταθέσεων μόλις 0,36%, με τον απλό λογαριασμό ταμιευτηρίου στο 0,03% (Τράπεζα της Ελλάδος, Newsit). Οι μικρές επιχειρήσεις ξεκινούν ακόμη πιο ψηλά, με μέσο επιτόκιο 4,51% (Τράπεζα της Ελλάδος), όταν η ευρωζώνη δανείζει τις δικές της στο 3,79% (ECB). Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι τράπεζες: τα καθαρά έσοδα από τόκους των τεσσάρων συστημικών έφτασαν περίπου 4,3 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο, και η Τράπεζα Πειραιώς υπολογίζει ότι κάθε αύξηση 25 μονάδων βάσης στο Euribor προσθέτει γύρω στα 40 εκατ. ευρώ στα έσοδά της (ΟΤ, Investing).

Στο κράτος η εικόνα είναι πιο ήπια. Το ελληνικό δεκαετές ομόλογο δανείζεται γύρω στο 3,9%, με τη διαφορά από το γερμανικό, το λεγόμενο spread, γύρω στις 70 μονάδες βάσης, τόσο χαμηλά που η Ελλάδα δανείζεται πλέον φθηνότερα από την Ιταλία (Dnews). Μια αύξηση θα ακρίβαινε αμέσως τις νέες εκδόσεις, όμως ο προϋπολογισμός πληρώνει αργά: το ελληνικό χρέος έχει πρακτικά κλειδωμένο σταθερό επιτόκιο, με μέση διάρκεια σχεδόν 19 έτη (DBRS). Την άμεση επιβάρυνση τη δέχεται το νοικοκυριό με το κυμαινόμενο, όχι το Δημόσιο.

Η αύξηση του Σεπτεμβρίου είναι σχεδόν κλειδωμένη για τις αγορές, αλλά όχι αποφασισμένη από την ΕΚΤ. Το αν θα μείνει μία ή θα ανοίξει κύκλο θα το κρίνουν οι νέες προβολές των οικονομολόγων της ΕΚΤ στις 10 Σεπτεμβρίου: αν αναθεωρήσουν ανοδικά τον πληθωρισμό του 2027 και του 2028, τότε το «άλλη μία» γίνεται «κι άλλες» (ECB). Μέχρι τότε, το Euribor κινείται ήδη πάνω από το 3%, και μαζί του, στην επόμενη αναπροσαρμογή, η δόση σας.