Η σαουδαραβική Aramco ακυρώνει φορτία πετρελαίου προς Ευρώπη

Ένα πλήγμα με drones κρατά από τις 11 Σεπτεμβρίου κλειστό τον μεγαλύτερο αγωγό πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας (CNN). Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης μεταφέρει αργό από τα κοιτάσματα του Κόλπου στο λιμάνι του Γιανμπού, τη σαουδαραβική έξοδο προς την Ευρώπη που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Η κρατική Aramco άρχισε έκτοτε να ακυρώνει και να μεταθέτει φορτία που περίμεναν ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Έτσι ένα χτύπημα σε μια χερσαία εγκατάσταση γίνεται πρόβλημα εφοδιασμού για τα εργοστάσια που φτιάχνουν τη βενζίνη μας.

Στην αποβάθρα του Γιανμπού ο απολογισμός είναι συγκεκριμένος. Τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια ειδοποιήθηκαν ότι συμβατικά φορτία με προγραμματισμένη φόρτωση στο τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου (21–30/9) ακυρώνονται ή μετατίθενται, ορισμένα έως τον Νοέμβριο (Argus). Τα στοιχεία της Vortexa δείχνουν ότι κανένα σαουδαραβικό αργό δεν αναχώρησε από το λιμάνι μετά τις 11/9, σε συνέχεια των επιθέσεων που κρατούν τον αγωγό εκτός λειτουργίας (To Brief), ενώ ναυτιλιακές πηγές επιβεβαιώνουν την αναστολή φορτώσεων (Reuters).

Δύο διαφορετικά ρολόγια

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ είπε στις 15/9 ότι ο αγωγός θα επανέλθει «σε ημέρες», με την επιφύλαξη ότι η αξιολόγηση συνεχίζεται (CNBC). Οι εκτιμήσεις της αγοράς μιλούν για εβδομάδες: πηγές του Reuters για πέντε έως έξι (Reuters), το AP για τρεις έως πέντε (PBS), ο αναλυτής της Kpler Homayoun Falakshahi για τέσσερις έως έξι (BBC). Η αντίφαση είναι φαινομενική. Το να ξαναρχίσει να ρέει αργό δεν ταυτίζεται με το να έχουν ολοκληρωθεί οι επισκευές, κι ούτε το ένα ούτε το άλλο ξαναφέρνει το φορτίο που ήδη ακυρώθηκε.

Γιατί; Ο αγωγός τροφοδοτεί το εξαγωγικό λιμάνι από τα κοιτάσματα του Κόλπου· από εκεί το φορτίο ανεβαίνει βόρεια, μέσω Σουέζ ή του αιγυπτιακού αγωγού SUMED, προς ένα διυλιστήριο στην Ευρώπη. Ένα διυλιστήριο δουλεύει συνεχώς και χρειάζεται το αργό του σε συγκεκριμένη μέρα. Όταν το σαουδαραβικό φορτίο δεν φτάνει, ο διαχειριστής δεν «παγώνει» περιμένοντας την επισκευή. Αγοράζει αλλού, τώρα.

Αυτό ακριβώς έκανε η πολωνική Orlen. Αγόρασε φορτία στην άμεση αγορά στις 11 και 14 Σεπτεμβρίου, στρεφόμενη σε νορβηγικές ποιότητες όπως τα Grane, Johan Sverdrup και Johan Castberg, ενώ προκήρυξε και νέους διαγωνισμούς για αργό Βόρειας Θάλασσας και Γουιάνας (Reuters, Bloomberg). Η εταιρεία τονίζει ότι τα διυλιστήριά της τροφοδοτούνται χωρίς διαταραχές (MarineLink). Αυτό μπορεί να ισχύει ακριβώς επειδή πλήρωσε για να αλλάξει προμηθευτή. Το κόστος της αλλαγής (διαφορετική ποιότητα αργού, νέος ναύλος, τιμή άμεσης αγοράς) το επωμίζεται ο αγοραστής, όχι ο πωλητής.

Πού φαίνεται η πίεση στις τιμές

Στη φυσική αγορά, εκεί όπου αγοράζονται φορτία για άμεση παράδοση, η πίεση φαίνεται ήδη. Στις 15/9 το Dated Brent, ο δείκτης αυτών των φορτίων, κινούνταν γύρω στα 122 δολάρια, με τα χρηματιστηριακά συμβόλαια Brent χαμηλότερα, κοντά στα 108 (Reuters). Το πλήγμα προστίθεται σε μια αγορά που ήδη στένευε: ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας κατέγραψε φέτος μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων κατά περισσότερα από 500 εκατ. βαρέλια από τον Φεβρουάριο (IEA).

Η ΕΚΤ, από την πλευρά της, ανέβασε στις 10 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5% (ΕΚΤ). Το Γιανμπού δεν το προκάλεσε, αλλά η κατεύθυνση είναι ίδια: ακριβότερη ενέργεια συναντά ακριβότερο χρήμα.

Στα ελληνικά πρατήρια η μέση αμόλυβδη ήταν στις 14/9 περίπου 2,16 ευρώ το λίτρο και το ντίζελ κίνησης 2,12, αυξημένα κατά 3,8 και 4,5 λεπτά αντίστοιχα μέσα σε λίγες μέρες (CNN Greece, To Brief). Καμία ελληνική εταιρεία, πάντως, δεν έχει ανακοινώσει ακυρωμένο σαουδαραβικό φορτίο, και η τιμή της αντλίας κινείται με τις διεθνείς τιμές έτοιμων καυσίμων, την ισοτιμία ευρώ–δολαρίου και τους φόρους, με χρονική υστέρηση.

Γι' αυτό το σωστό ρολόι δεν είναι πότε θα ξαναρχίσει ο αγωγός. Το φορτίο του Σεπτεμβρίου που δεν απέπλευσε είναι ζημιά ήδη περασμένη στα βιβλία των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, όποια μέρα κι αν επανέλθει η ροή. Στο ελληνικό πρατήριο τα 3,8 λεπτά της αμόλυβδης δεν χρεώνονται ακόμη στο Γιανμπού· αν φτάσουν ως εκεί, θα είναι επειδή το αργό αντικατάστασης έμεινε ακριβό, όχι επειδή ο αγωγός έμεινε κλειστός μια μέρα παραπάνω.