Σαουδικός αγωγός πετρελαίου κλειστός: αποθέματα ημερών, επισκευή εβδομάδων

Από τις 11 Σεπτεμβρίου ένας μεγάλος αγωγός πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, ο αγωγός Ανατολής–Δύσης, παραμένει κλειστός ύστερα από πλήγμα drones που προκάλεσε πυρκαγιές και τραυματισμούς σε δύο αντλιοστάσια (CNN). Η προληπτική διακοπή ανακοινώθηκε πριν από μερικές ημέρες (To Brief), αλλά το πραγματικό βάρος για την αγορά φαίνεται μόλις τώρα, ως ασυμμετρία χρόνου: το αργό που μπορεί ακόμη να φορτωθεί μετρά ημέρες, ενώ η επισκευή του αγωγού μετρά εβδομάδες. Ανάμεσα στα δύο ανοίγει ένα κενό προσφοράς που κρατά το Brent πάνω από τα 105 δολάρια, αφού άγγιξε ενδοσυνεδριακά τα 108 (DTN).

Η σημασία του αγωγού κρύβεται στη γεωγραφία. Το σαουδαραβικό αργό έχει δύο δρόμους προς τη Δύση. Ο ένας βγαίνει με δεξαμενόπλοια μέσα από τα Στενά του Ορμούζ, τη στενή δίοδο του Κόλπου που η σύγκρουση με το Ιράν έχει κάνει ακριβή και επισφαλή. Ο άλλος τα παρακάμπτει: ο αγωγός κόβει οριζόντια τη χερσόνησο και βγάζει το πετρέλαιο στο λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα. Με τον αγωγό κλειστό, το Ριάντ στηρίζεται μόνο σε ό,τι έχει ήδη αποθηκευμένο στο Γιανμπού, και αυτό είναι πεπερασμένο.

Η ψαλίδα ημερών και εβδομάδων

Πόσο πεπερασμένο; Έμποροι και αγοραστές που μίλησαν στο Reuters στις 13 Σεπτεμβρίου υπολόγιζαν απόθεμα για ακόμη πέντε έως επτά ημέρες εξαγωγών (Reuters). Το μέγεθος του αποθέματος αμφισβητείται, αλλά ο ρυθμός με τον οποίο αδειάζει το κάνει ορατό. Με φορτώσεις 2,6 έως 3,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα (Rystad, Kpler–Vortexa), τα περίπου 9 εκατ. βαρέλια που εκτιμά η εταιρεία δεδομένων Kpler φτάνουν για δυόμισι με τρεισήμισι μέρες (WSJ), ενώ τα 25 εκατ. που δίνει η S&P φτάνουν για μία με ενάμιση εβδομάδα (AGBI). Όποια εκτίμηση κι αν πάρεις, το απόθεμα μετριέται σε ημέρες.

Απέναντι σε αυτές τις ημέρες στέκεται η επισκευή. Δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι που επικαλείται το AP μιλούν για τρεις έως πέντε εβδομάδες με τον αγωγό «ως επί το πλείστον» εκτός λειτουργίας (AP). Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ διαβεβαίωσε ότι θα ξαναλειτουργήσει «πολύ σύντομα», αυτό όμως είναι πολιτική δήλωση, όχι επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα της Aramco. Άλλες εκτιμήσεις μιλούν για πέντε έως έξι εβδομάδες, με πιθανή μερική επανεκκίνηση νωρίτερα (Guardian). Αυτή η μερική επανεκκίνηση είναι το μόνο πραγματικό αντίβαρο· χωρίς αυτήν, τα δύο ρολόγια δείχνουν αντίθετες κατευθύνσεις.

Το κενό, πάντως, δεν είναι όσο δείχνει το ονομαστικό μέγεθος του αγωγού. Η εκτεθειμένη ροή είναι έκθεση, όχι βεβαιωμένη απώλεια: μέρος της καλύπτεται από φορτία που είναι ήδη εν πλω, από σαουδαραβικό αργό αποθηκευμένο στην Αίγυπτο και από φορτώσεις περίπου 1 εκατ. βαρελιών την ημέρα που συνεχίζονται μέσω Ορμούζ (Aju Press). Η ονομαστική δυναμικότητα του σωλήνα είναι 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, μέρος των οποίων εξυπηρετεί εγχώρια διυλιστήρια, όχι εξαγωγές. Το βέβαιο είναι πιο απλό: από τις 11 Σεπτεμβρίου δεν έχει καταγραφεί αναχώρηση σαουδαραβικού αργού από το Γιανμπού (Argus).

Πώς φτάνει στην Ευρώπη, και στην τσέπη μας

Το πλήγμα βρίσκει το παγκόσμιο ισοζύγιο ήδη τεντωμένο. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας βλέπει φέτος την προσφορά να υποχωρεί ταχύτερα από τη ζήτηση, με τα παγκόσμια αποθέματα μειωμένα κατά μισό δισεκατομμύριο βαρέλια από τον Φεβρουάριο (IEA). Και το χρήμα είναι κιόλας ακριβό: η ΕΚΤ ανέβασε στις 10 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, απόφαση που δρομολογήθηκε για την προϋπάρχουσα ενεργειακή κρίση και όχι ως αντίδραση στο πλήγμα (ΕΚΤ).

Πάνω σε αυτό το εύθραυστο ισοζύγιο, το κενό γίνεται συγκεκριμένο στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Η Argus καταγράφει ήδη ακυρώσεις ή μεταθέσεις φορτίων τουλάχιστον τριών, με ορισμένες παραδόσεις να μετατίθενται ως τον Νοέμβριο (Argus). Ένας αγοραστής έχει ήδη γυρίσει αλλού: η πολωνική Orlen προκήρυξε από τις 11 Σεπτεμβρίου τουλάχιστον οκτώ διαγωνισμούς άμεσης προμήθειας και αγόρασε νορβηγικά φορτία (Grane, Johan Sverdrup, Johan Castberg) (Reuters, Bloomberg). Όταν ένα διυλιστήριο ψάχνει βιαστικά αντικαταστάτη, δεν πληρώνει την τιμή του καταλόγου· πληρώνει το ασφάλιστρο του επείγοντος.

Αυτό το ασφάλιστρο καταλήγει στο καύσιμο. Στην Ελλάδα η αμόλυβδη κινείται περίπου στα 2,15 ευρώ το λίτρο και το ντίζελ κοντά στα 2,11 (ΕΡΤ). Δεν αποδίδεται όλη αυτή η τιμή στο πλήγμα της 10ης Σεπτεμβρίου· μεσολαβούν οι διεθνείς τιμές των τελικών καυσίμων, η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου και οι χρονικές υστερήσεις. Η κυβέρνηση παρέτεινε για τον Σεπτέμβριο την επιδότηση στο ντίζελ κίνησης, περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο με δημοσιονομικό κόστος 30 εκατ. ευρώ, απόφαση που ελήφθη πριν από την επίθεση (Υπουργείο Οικονομικών). Το επόμενο τεστ έρχεται στις 15 Οκτωβρίου, όταν ανοίγει η διάθεση πετρελαίου θέρμανσης.

Ωσότου ο αγωγός ξαναλειτουργήσει, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο εξάγει από ένα απόθεμα που μετριέται σε ημέρες, ενώ η επισκευή μετριέται σε εβδομάδες. Ο λογαριασμός αυτής της ασυμμετρίας γράφεται σήμερα σε δολάρια ανά βαρέλι· σε λίγες εβδομάδες, με την υστέρηση που χωρίζει τη διεθνή αγορά από το πρατήριο, θα γράφεται σε ευρώ ανά λίτρο.