Προϋπολογισμός 2027: 2,1 δισ. περισσότεροι φόροι παρά τις ελαφρύνσεις

Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης κατέθεσε στη Βουλή στις 5 Οκτωβρίου το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2027. Το προσχέδιο περιέχει δύο σχεδόν ίσα ποσά που κινούνται αντίθετα: νέα μόνιμα μέτρα κόστους 2,27 δισ. ευρώ και φόρους αυξημένους κατά 2,15 δισ. σε σχέση με φέτος (Προσχέδιο). Σύμφωνα με τους πίνακες, η αύξηση έρχεται σχεδόν ολόκληρη από τον φόρο εισοδήματος και κυρίως από τις επιχειρήσεις. Στηρίζεται επίσης σε ανάπτυξη 2,3%, ενώ η κεντρική εκτίμηση του ανεξάρτητου Δημοσιονομικού Συμβουλίου είναι 2,0% (ΕΔΣ).

Τη γενική εικόνα του προσχεδίου, με χρέος που υποχωρεί στο 128,8% του ΑΕΠ, την παρουσιάσαμε χθες (To Brief, Υπουργείο Οικονομικών). Εδώ μας απασχολεί ένα στενότερο ερώτημα: πώς χωράνε στον ίδιο προϋπολογισμό χαμηλότεροι φόροι για κάποιους και περισσότερα έσοδα για το κράτος.

Η εξήγηση βρίσκεται στη φορολογητέα βάση, δηλαδή στο σύνολο των μισθών, των κερδών και των συναλλαγών πάνω στα οποία εφαρμόζονται οι φόροι. Όταν αυξάνονται η απασχόληση, οι αμοιβές, τα κέρδη ή απλώς οι τιμές, η βάση μεγαλώνει, και τα έσοδα μπορούν να ανέβουν ακόμη κι αν πέσει κάποιος συντελεστής. Το προσχέδιο προβλέπει ότι το ονομαστικό ΑΕΠ (σε τρέχουσες τιμές, μαζί με τον πληθωρισμό) θα αυξηθεί περίπου 4,8% και οι φόροι 2,8%, συγκρίνοντας εκτίμηση για φέτος με πρόβλεψη για του χρόνου (Προσχέδιο). Οι φόροι, δηλαδή, μεγαλώνουν πιο αργά από την οικονομία, κάτι που συμβαδίζει με ελαφρύνσεις οι οποίες απορροφούν μέρος της ανόδου. Το υπουργείο πάντως δεν δημοσιεύει πόση από την αύξηση οφείλεται σε μισθούς, σε κέρδη, στον πληθωρισμό ή σε αλλαγές συντελεστών.

Τα μεγαλύτερα από τα νέα μέτρα είναι η απαλλαγή των συνεπών επαγγελματιών από τις προσαυξήσεις του ελάχιστου εισοδήματος (170 εκατ.) και η μείωση της εισφοράς των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα κατά μισή μονάδα από τον Απρίλιο (163 εκατ.) (Προσχέδιο, Euro2day). Μικρότερες ελαφρύνσεις στον φόρο εισοδήματος αφορούν αγρότες και τρίτεκνους, περίπου 47.100 και 86.927 ανθρώπους σύμφωνα με δημοσιευμένες εκτιμήσεις (Καθημερινή). Πρόκειται για ελαφρύνσεις με ονομαστικούς αποδέκτες, όχι για γενική μείωση φόρων.

Εκτός από τα νέα μέτρα, το 2027 θα «τρέχει» και η ήδη ψηφισμένη μεταρρύθμιση του φόρου εισοδήματος του 2026, με κόστος 1,62 δισ. εκείνη τη χρονιά (Προσχέδιο). Και αυτή η ελάφρυνση συνυπάρχει με αυξημένα φορολογικά έσοδα.

Από πού έρχονται τα επιπλέον έσοδα

Τα 2,15 δισ. τα ανέδειξε δημόσια ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, τομεάρχης Οικονομικών της Ελληνικής Αριστεράς, ως αντίλογο στις ελαφρύνσεις, και στον αριθμό έχει δίκιο (Dnews). Τα 2,04 δισ. προέρχονται από τον φόρο εισοδήματος. Από αυτά, τα 1,3 δισ., περίπου το 61% της συνολικής αύξησης, αντιστοιχούν στον φόρο των επιχειρήσεων, τον οποίο το υπουργείο συνδέει με υψηλότερα κέρδη του 2026 που θα δηλωθούν το 2027 (Προσχέδιο). Ο φόρος που θα εισπραχθεί του χρόνου, επομένως, αντιστοιχεί σε κέρδη της φετινής χρονιάς.

Τα φυσικά πρόσωπα προβλέπεται να πληρώσουν 620 εκατ. περισσότερα. Το υπουργείο επικαλείται υψηλότερους μισθούς και συντάξεις, τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού και τη μικρότερη ανεργία (Προσχέδιο). Οι φόροι κατανάλωσης σχεδόν δεν κινούνται. Ο ΦΠΑ μάλιστα πέφτει κατά 196 εκατ., κυρίως επειδή τα λιγότερα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης φέρνουν 911 εκατ. λιγότερο ΦΠΑ και επειδή δεν επαναλαμβάνονται τα 306 εκατ. από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Οι λόγοι είναι έκτακτοι και η πτώση δεν σημαίνει χαμηλότερο ΦΠΑ στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.

Πόσο στέρεη είναι η βάση

Όλα αυτά προϋποθέτουν ότι η οικονομία θα κινηθεί όπως υπολογίζει η κυβέρνηση. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ο ανεξάρτητος θεσμός που ελέγχει τις προβλέψεις, αποδέχθηκε στις 2 Οκτωβρίου το 2,3% ως σενάριο εντός εύρους, όμως η δική του κεντρική εκτίμηση είναι 2,0% (ΕΔΣ). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην εαρινή της πρόβλεψη, έβλεπε 1,6% (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η μεγαλύτερη απόσταση αφορά τις επενδύσεις. Το προσχέδιο υπολογίζει άνοδο 7,9%, με στήριγμα την πραγματική αύξηση κατά 9% το πρώτο εξάμηνο του 2026, ενώ οι παλαιότερες προβλέψεις που παραθέτει το Συμβούλιο κυμαίνονται από 1,3% έως 3,2% (ΕΔΣ). Το Συμβούλιο δεν κάνει δική του πρόβλεψη φόρων ανά κατηγορία. Η έγκριση του αναπτυξιακού σεναρίου, επομένως, δεν επικυρώνει και τη σύνθεση των εσόδων.

Μένει το ερώτημα ποιος πληρώνει. Όσοι δεν έχουν φορολογητέο εισόδημα δεν κερδίζουν άμεσα από μείωση φόρου εισοδήματος. Ούτε όμως τα συνολικά ποσά αποδεικνύουν γενική επιβάρυνση των νοικοκυριών, όπως υποστηρίζει ο Κουτεντάκης (Dnews). Ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς έθεσε ως στόχο να κατατεθεί το τελικό σχέδιο στις 20 Νοεμβρίου (Insider).

Η πιο αβέβαιη γραμμή του πίνακα είναι τα 1,3 δισ. από τον φόρο των επιχειρήσεων, που αφορούν κέρδη του 2026 τα οποία δεν έχουν ακόμη δηλωθεί (Προσχέδιο). Οι πίνακες του υπουργείου δείχνουν με ακρίβεια πόσα υπολογίζει να εισπράξει το κράτος. Κανένα δημοσιευμένο έγγραφο δεν δείχνει πόσα θα κρατήσει καθαρά κάθε εισοδηματική ομάδα, και αυτή η απάντηση εκκρεμεί από τον Πιερρακάκη ως τις 20 Νοεμβρίου.