Πρώτο νέο τρένο στη Θεσσαλονίκη — κινείται με ντίζελ

Ένας υβριδικός συρμός Blues Intercity κατέβηκε τον βαλκανικό διάδρομο και έφτασε στη Θεσσαλονίκη την Κυριακή 5 Ιουλίου, το πρώτο νέο τρένο που παραλαμβάνει η χώρα μετά από δύο δεκαετίες (News247). Ο Κυριάκος Μητσοτάκης το παρουσίασε ως «πρώτο απτό αποτέλεσμα» της συμφωνίας Ελλάδας-Ιταλίας και υποσχέθηκε «έναν σιδηρόδρομο, τον οποίο οι πολίτες θα εμπιστεύονται ξανά». Το τρένο, όμως, θα κινηθεί στην ελληνική γραμμή καίγοντας ντίζελ, γιατί το δίκτυο δεν αντέχει τις πλήρεις δυνατότητές του. Και αυτό είναι η ουσία της ιστορίας.

Ένα σύμβολο πριν από την υποδομή που το στηρίζει

Ας ξεκαθαρίσουμε τι παρέλαβε η χώρα. Δεν πρόκειται για αγορά του ελληνικού Δημοσίου. Είναι δύο καινούργιοι υβριδικοί συρμοί της Hitachi Rail, τους οποίους ο ιταλικός όμιλος FS διαθέτει με μίσθωση στη Hellenic Train (Enikos). Οι δύο Blues είναι μεταβατική λύση. Τα «25 τρένα» της ανακοίνωσης συμπληρώνονται από 23 ηλεκτρικούς συρμούς Coradia Stream, που θα αρχίσουν να παραδίδονται από το δεύτερο εξάμηνο του 2027 (Ethnos). Ο δεύτερος Blues αναμένεται εντός Ιουλίου.

Ο συρμός είναι τετραβάγονος, αυτοκινούμενος με πετρελαιοκίνητο σκέλος, με μέγιστη ταχύτητα 160 χλμ./ώρα. Φέρει το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης σιδηροδρομικής κυκλοφορίας (ERTMS) και ραδιοεπικοινωνία VHF (Protothema). Πριν βγει σε εμπορική κυκλοφορία, τον περιμένουν στατικοί και δυναμικοί έλεγχοι περίπου ενός μήνα και πιστοποίηση από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, τον εθνικό επόπτη ασφάλειας (Enikos). Το πιο αποκαλυπτικό: οι Blues δεν μπορούν να λειτουργήσουν στην Ελλάδα ως ηλεκτρικοί, γιατί δεν είναι συμβατοί με τις εγχώριες προδιαγραφές ηλεκτροδότησης. Θα δουλεύουν στο πετρελαιοκίνητο σκέλος τους (Ethnos).

Η καρδιά του προβλήματος βρίσκεται στο έδαφος. Το ETCS, το σύστημα αυτόματης πέδησης που φρενάρει τον συρμό αν ο μηχανοδηγός δεν αντιδράσει, υπάρχει πάνω στο τρένο σε πιο σύγχρονη έκδοση από αυτή που έχουν οι ράγες. Δημοσιεύματα που επικαλούνται την Έκθεση 2026 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων αναφέρουν ότι το παρατρόχιο σύστημα είναι Level 1, ενώ τα νέα τρένα φέρουν Level 2 (LarissaPress). Η διαφορά έχει σημασία: το Level 2 επιτρέπει συνεχή επιτήρηση της γραμμής χωρίς στάσεις, ενώ το Level 1 απαιτεί ο μηχανοδηγός να βλέπει και να αναγνωρίζει σήματα επί της γραμμής, δηλαδή μικρότερη ταχύτητα και λιγότερη αυτόματη ασφάλεια. Στη Θεσσαλία δεν επιτρέπεται ακόμη ενιαία λειτουργία: ο μηχανοδηγός συνδέει και αποσυνδέει το ETCS στην περιοχή, χάνοντας 10-12 λεπτά. Το σύστημα πάνω στο τρένο δεν έχει αξία αν το επίγειο δεν είναι συνεχές, ενεργό και πιστοποιημένο. Η Ελλάδα, άλλωστε, παραμένει χαμηλά στην ευρωπαϊκή κάλυψη ETCS (To Brief).

Το χρονοδιάγραμμα που δεν κλείνει

Εδώ αρχίζουν να αποκλίνουν οι φωνές. Ο τότε υπουργός Κωνσταντίνος Κυρανάκης υποσχέθηκε ότι τα κατασκευαστικά κλείνουν τέλος Ιουλίου και ότι σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση και ETCS θα λειτουργούν «100%» έως το τέλος Αυγούστου (SKAI). Ανεξάρτητη κάλυψη της αγοράς έδινε πιο συγκρατημένο ορίζοντα: παράδοση γραμμής τέλη Αυγούστου, αλλά ETCS εντός Σεπτεμβρίου (Athens Transport). Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, επικαλούμενος στοιχεία πιστοποίησης έως 19 Μαΐου, υποστήριξε στις 24 Ιουνίου ότι είχε εκτελεστεί περίπου το μισό φυσικό αντικείμενο, με ανοιχτές εργασίες σε επιδομή, ηλεκτροκίνηση, σηματοδότηση και ETCS (RadioVera).

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο κάνει τη διάκριση καθαρή: η άφιξη ενός συρμού αποδεικνύει παράδοση υλικού, όχι επιχειρησιακή ασφάλεια. Χρειάζονται τρία ξεχωριστά πράγματα: άδεια οχήματος, πιστοποίηση του φορέα που το λειτουργεί, και θέση σε χρήση της υποδομής με ενεργά τα συστήματα ασφαλείας (Directive 2016/797). Το «πρώτο από τα 25» καλύπτει το πρώτο. Τα άλλα δύο μένουν, με δημόσια τεκμήρια, εκκρεμή.

Για τον επιβάτη αυτό σημαίνει κάτι πεζό: πριν το φθινόπωρο, ένα καλύτερο αφήγημα προηγείται ενός καλύτερου σιδηροδρομικού προϊόντος. Ο πήχης που έβαλε η ίδια η κυβέρνηση με τη λέξη «εμπιστοσύνη» δεν μετριέται στην πλατφόρμα της Θεσσαλονίκης, αλλά στις υπογραφές που θα πιστοποιήσουν ότι το τρένο τρέχει πάνω σε δίκτυο που φρενάρει μόνο του τον κίνδυνο. Μέχρι τότε, το πρώτο νέο τρένο ταξιδεύει με ντίζελ και μια υπόσχεση για τον Σεπτέμβριο.