Προσφυγή EPPO στον Άρειο Πάγο για τις θητείες

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κατέθεσε επίσημη προσφυγή στη Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, ζητώντας να ακυρωθεί η ελληνική απόφαση που ανανέωσε για δύο, αντί για πέντε χρόνια, τη θητεία τριών εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων. Η συζήτηση ορίστηκε για τις 24 Ιουνίου, έξι μέρες πριν λήξει η παλιά θητεία στις 30 Ιουνίου. Πίσω από μια διαφωνία που μοιάζει αριθμητική (2 έναντι 5 ετών), το διακύβευμα είναι ο έλεγχος των πιο πολιτικά ευαίσθητων δικογραφιών της χώρας.

Το νέο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μετέφερε τη σύγκρουση μέσα στο ελληνικό δικαστικό σύστημα. Μέχρι τώρα η Λάουρα Κοβέσι κινούνταν με επιστολές προς την Κομισιόν, ανοίγοντας ήδη το ζήτημα της δικαστικής ανεξαρτησίας (To Brief). Τώρα προσβάλλει την απόφαση που πήρε ομόφωνα στις 11 Μαΐου το 11μελές Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (Iefimerida). Το επιχείρημά της είναι ευθύ: ο Κανονισμός 2017/1939 ορίζει ότι οι εντεταλμένοι εισαγγελείς διορίζονται από το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για ανανεώσιμη πενταετία, και το Κολέγιο είχε ήδη αποφασίσει την πενταετή ανανέωση στις 12 Νοεμβρίου 2025 (EUR-Lex). Κατά την ίδια, η ελληνική «κουρεμένη» ανανέωση πλήττει την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητά της στη χώρα (EPPO).

Οι τρεις εισαγγελείς στο επίκεντρο (Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου, Διονύσιος Μουζάκης) χειρίζονται το ελληνικό χαρτοφυλάκιο της Εισαγγελίας, που δημόσια μετριέται σε 175 ενεργές έρευνες και εκτιμώμενη ζημία 2,68 δισ. ευρώ, κυρίως σε αγροτικές ενισχύσεις, κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και περιφερειακή ανάπτυξη (To Vima). Σε αυτές περιλαμβάνονται ο ΟΠΕΚΕΠΕ και η Σύμβαση 717 για τη σηματοδότηση του σιδηροδρόμου, που συνδέεται με τα Τέμπη. Σύμφωνα με δικαστικές πηγές, η διετία δόθηκε ώστε να ολοκληρωθούν οι τρέχουσες δικογραφίες, όχι για να ανοίξει νέος πενταετής κύκλος (ProtoThema).

Γιατί ο Άρειος Πάγος είναι σκαλοπάτι, όχι τερματισμός

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα. Η προσφυγή στον Άρειο Πάγο δεν είναι το τέλος της διαδρομής, είναι το αναγκαίο εσωτερικό σκαλοπάτι. Το Δικαστήριο της ΕΕ δεν λειτουργεί ως εφετείο κατά εθνικών αποφάσεων. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν έχει άμεση οδό να ζητήσει η ίδια ακύρωση της ελληνικής πράξης στο Λουξεμβούργο. Έτσι, η καθαρή πύλη είναι μία από δύο: είτε ο Άρειος Πάγος να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα βάσει του άρθρου 267 (EUR-Lex), είτε η Κομισιόν να κινήσει διαδικασία παράβασης κατά της Ελλάδας βάσει του άρθρου 258 (EUR-Lex). Με άλλα λόγια, η Κοβέσι δοκιμάζει πρώτα την ελληνική θεσμική οδό, δημιουργώντας μια εθνική εκκρεμοδικία που μπορεί να ανοίξει την ευρωπαϊκή.

Το πρώτο εμπόδιο δεν είναι καν η ουσία, αλλά το παραδεκτό. Δικαστικές πηγές που μεταφέρονται στον Τύπο αμφισβητούν αν η Εισαγγελία ως θεσμός νομιμοποιείται να προσφύγει, υποστηρίζοντας ότι έννομο συμφέρον θα είχαν πρωτίστως οι ίδιοι οι τρεις θιγόμενοι εισαγγελείς (ProtoThema English). Αν η Ολομέλεια μείνει εκεί και απορρίψει την προσφυγή, η κυβέρνηση κερδίζει βραχυπρόθεσμα το αφήγημα της «θεσμικής κανονικότητας». Αν προχωρήσει σε προδικαστικό ερώτημα, η υπόθεση γίνεται ευρωπαϊκό τεστ ειλικρινούς συνεργασίας.

Η κυβέρνηση κρατά γραμμή αποδραματοποίησης. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης επιμένει ότι η κυβέρνηση δεν έχει καμία ανάμειξη στη θητεία των ευρωεισαγγελέων, ότι το θέμα ανήκει αποκλειστικά στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (Enikos). Παράλληλα όμως η Αθήνα προκήρυξε τρεις νέες θέσεις, αυξάνοντας το κλιμάκιο από 10 σε 13 (Capital), μια κίνηση που ενισχύει αριθμητικά την Εισαγγελία ενώ συγκρούεται μαζί της για τη διάρκεια εντολής. Στην αντιπολίτευση, η Νέα Αριστερά μέσω της Πέτης Πέρκα μιλά για «νέα θεσμική μεθόδευση» απέναντι στις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (Νέα Αριστερά).

Για τον πολίτη, το ερώτημα δεν είναι αν κόβονται αύριο κονδύλια. Είναι αν οι μεγάλες δικογραφίες για ευρωπαϊκό χρήμα, ΟΠΕΚΕΠΕ και Σύμβαση 717 ανάμεσά τους, θα κρατήσουν τον ίδιο χειριστή και τον ίδιο ρυθμό, ή αν η διαδικασία θα επιβραδυνθεί μέσα σε θεσμικές αμφισβητήσεις (OT). Στις 24 Ιουνίου, λοιπόν, δεν κρίνεται απλώς αν τρεις εισαγγελείς θα μείνουν δύο ή πέντε χρόνια. Κρίνεται αν αυτή η διαφορά θα μείνει εσωτερικό δικονομικό ζήτημα ή θα γίνει ο επόμενος ελληνικός φάκελος κράτους δικαίου με ευρωπαϊκή σφραγίδα.