Προμηθευτές σούπερ μάρκετ ανεβάζουν τιμές χονδρικής έως 25%

Προμηθευτές τροφίμων έστειλαν στα σούπερ μάρκετ νέους τιμοκαταλόγους για 340 κωδικούς, με μέση αύξηση κοντά στο 5%, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Euro2day στις 11 Νοεμβρίου (Euro2day). Οι τιμοκατάλογοι αφορούν τιμές χονδρικής, δηλαδή όσα πληρώνει η αλυσίδα στον προμηθευτή. Πόσο θα ανέβει η τιμή στο ράφι το αποφασίζει κάθε αλυσίδα χωριστά, και καμία δεν το έχει πει δημόσια.

Οι αυξήσεις έρχονται τις ίδιες μέρες με τη νέα φάση των εθελοντικών μειώσεων. Από τις 4 Νοεμβρίου και για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, 994 προϊόντα πωλούνται φθηνότερα κατά μέσο όρο 7,1% (Newmoney). Ποια προϊόντα μπαίνουν στη λίστα και με τι ποσοστό το επιλέγουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις (Ελεύθερος Τύπος). Το 7,1% είναι μέσος όρος των προϊόντων της λίστας και όχι της απόδειξης, γιατί δεν υπολογίζει πόσο συχνά αγοράζει κανείς το καθένα. Οι κατάλογοι των αυξήσεων δεν έχουν δημοσιευθεί, οπότε δεν μπορεί να ελεγχθεί αν κάποιο προϊόν βρίσκεται και στις δύο λίστες.

Δύο ακόμη καταγραφές δίνουν παρόμοια νούμερα, αλλά όχι ίδια. Η Ναυτεμπορική μετρά 342 κωδικούς (ENAnews). Ο Παναγιώτης Γεωργιάδης, εκπρόσωπος της ένωσης καταναλωτών Νέο ΙΝΚΑ, μίλησε στις 6 Νοεμβρίου για περισσότερους από 390 (Powergame). Δεν είναι γνωστό αν πρόκειται για τους ίδιους καταλόγους, γι' αυτό τα νούμερα δεν αθροίζονται.

Τα κατεψυγμένα στην κορυφή

Από την 1η Νοεμβρίου, η χονδρική τιμή στα κατεψυγμένα ψάρια, λαχανικά και ζύμες αυξάνεται από 13% έως σχεδόν 25% (Euro2day, Ναυτεμπορική). Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ του Euro2day, ακολουθούν τα γαλακτοκομικά με αυξήσεις έως 15%, κυρίως στη φέτα και τα λευκά τυριά, και 40 προϊόντα κρέατος με αυξήσεις έως 10%. Έχουν επίσης ανακοινωθεί κατάλογοι με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Κανένας προμηθευτής δεν κατονομάζεται και κανένας δεν έχει εξηγήσει δημόσια τις αυξήσεις.

Οι διεθνείς τιμές δεν δίνουν εύκολη εξήγηση. Ο δείκτης τροφίμων του FAO έπεσε 1,2% τον Οκτώβριο σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, με πτώση και στα γαλακτοκομικά και στο κρέας (FAO). Ο δείκτης δεν μετρά όμως την ελληνική φέτα ή συγκεκριμένα κατεψυγμένα, οπότε δεν μπορεί ούτε να στηρίξει ούτε να διαψεύσει μια συγκεκριμένη ανατίμηση.

Τι επιτρέπει το πλαφόν

Ο τιμοκατάλογος ορίζει τι πληρώνει η αλυσίδα. Την τιμή στο ράφι και τη στιγμή που θα αλλάξει τις ορίζει η ίδια η αλυσίδα, με βάση τους εμπορικούς της όρους. Ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Απόστολος Πεταλάς έχει πει ότι κάθε αλυσίδα εφαρμόζει στο ράφι τις μειώσεις ανάλογα με τις δυνατότητές της (ΕΡΤnews). Το ίδιο ισχύει και για τις αυξήσεις: η αλυσίδα αποφασίζει πότε και σε ποιο βαθμό θα τις περάσει στο ράφι.

Το πλαφόν που ισχύει από τον Μάρτιο δεν ορίζει ανώτατη τιμή για 63 προϊόντα. Ορίζει ανώτατο μικτό περιθώριο κέρδους, δηλαδή όριο στη διαφορά ανάμεσα στην τιμή αγοράς και την τιμή πώλησης, στο επίπεδο του μέσου όρου του 2025 (ΟΤ). Όταν λοιπόν ο προμηθευτής ανεβάζει τη χονδρική, η αλυσίδα μπορεί νόμιμα να περάσει την αύξηση στο ράφι. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος δήλωσε στις 13 Οκτωβρίου ότι το πλαφόν παρατείνεται ως το τέλος του έτους και ότι η αρμόδια Αρχή θα ελέγχει τις αδικαιολόγητες ανατιμήσεις (ΣΚΑΪ). Δεν βρήκαμε δημοσιευμένη την πράξη που επιβεβαιώνει νομικά την παράταση.

Αν οι αυξήσεις περάσουν στο ράφι, δεν θα βαρύνουν όλους το ίδιο. Στο φτωχότερο πέμπτο των νοικοκυριών, τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά απορροφούν 31,9% των δαπανών, σχεδόν ένα στα τρία ευρώ, ενώ στο πλουσιότερο πέμπτο το ποσοστό είναι 13,2% (ΕΛΣΤΑΤ). Έτσι, η ίδια ανατίμηση παίρνει από τον προϋπολογισμό του φτωχότερου νοικοκυριού πάνω από διπλάσιο μερίδιο. Και τα περιθώρια είναι ήδη στενά: όπως έδειξαν χθες τα στοιχεία της Eurostat, ένας στους δύο κατοίκους της χώρας ζει σε νοικοκυριό που δεν μπορεί να καλύψει ένα απρόβλεπτο αναγκαίο έξοδο (To Brief).

Η τελευταία μέτρηση των τιμών στα ράφια, από το ερευνητικό ινστιτούτο του λιανεμπορίου ΙΕΛΚΑ, δείχνει για τον Οκτώβριο μέση ετήσια άνοδο μόλις 0,35% στις μεγάλες αλυσίδες (ΕΡΤnews). Η μέτρηση αυτή όμως έγινε πριν από τους καταλόγους του Νοεμβρίου, οπότε δεν τους αποτυπώνει. Όποιος θέλει να δει αν άλλαξε η τιμή ενός συγκεκριμένου προϊόντος μπορεί να ελέγξει το ιστορικό του στην κρατική πλατφόρμα PosoKanei.

Επειδή το πλαφόν περιορίζει το περιθώριο κέρδους και όχι την τιμή, δεν εμποδίζει μια αλυσίδα να περάσει στο ράφι ολόκληρη την αύξηση του προμηθευτή. Για τους 340 κωδικούς, καμία αλυσίδα δεν έχει πει αν θα το κάνει.