Πλεόνασμα 20.000: επιστρέφουν περισσότεροι Έλληνες απ’ όσους φεύγουν

Την ίδια εβδομάδα που το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής κατέβασε ελαφρά την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026 στο 1,9% (To Brief), ήρθε ένα δεδομένο που δείχνει την άλλη όψη της ελληνικής οικονομίας. Για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της κρίσης, περισσότεροι Έλληνες γύρισαν στη χώρα απ' όσους έφυγαν. Το 2024, οι επιστροφές έφτασαν περίπου τις 52.000 έναντι 32.000 αναχωρήσεων, ένα καθαρό πλεόνασμα γύρω στα 20.000 άτομα (Ethnos). Η νέα μελέτη «OECD Diaspora Review: Greece», που παρουσιάστηκε στις 3 Ιουλίου 2026 μαζί με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης, αποτυπώνει με αριθμούς αυτή την αντιστροφή (Euronews).

Ας βάλουμε τα νούμερα στη σειρά. Από το 2010 έως το 2024 έφυγαν από την Ελλάδα περίπου 773.000 πολίτες και επέστρεψαν περίπου 473.000, δηλαδή γύρω στους 6 στους 10 (Newsbomb). Η καμπή ήρθε την τελευταία διετία. Το 2023 το ισοζύγιο γύρισε θετικό, με 46.000 επιστροφές έναντι 37.000 αναχωρήσεων, και το 2024 το χάσμα άνοιξε κι άλλο υπέρ των επιστροφών.

Ως ξεχωριστό σημείο αναφοράς, ο ΟΟΣΑ καταγράφει ότι οι εκροές Ελλήνων προς χώρες του οργανισμού μειώθηκαν το 2023 κατά 4%, στις 32.000, με βασικούς προορισμούς Γερμανία, Ολλανδία και Ελβετία (OECD). Είναι διαφορετική μέτρηση από το συνολικό ισοζύγιο, αλλά δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση: λιγότερες αναχωρήσεις.

Το προφίλ όσων γυρίζουν ενισχύει την είδηση. Οι πρόσφατοι επιστρέφοντες είναι νεότεροι από τον γενικό πληθυσμό, πάνω από τους μισούς 20-39 ετών, περίπου 3 στους 5 έχουν πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι απασχολούνται σε επαγγέλματα υψηλής ειδίκευσης (Euronews). Πρόκειται για ακριβώς εκείνο το ανθρώπινο κεφάλαιο που έχασε η χώρα στα χρόνια της κρίσης, να επιστρέφει με πρόσθετη εμπειρία από πιο παραγωγικά περιβάλλοντα.

Πού πάτησε φρένο ο αριθμός

Εδώ όμως χρειάζεται ψυχραιμία, και ο ίδιος ο ΟΟΣΑ τη δίνει. Το σωρευτικό κενό της δεκαπενταετίας παραμένει: μετά από όλες τις επιστροφές, το ισοζύγιο 2010-2024 δείχνει ακόμη καθαρή απώλεια περίπου 300.000 ατόμων. Η ετήσια ροή αντιστράφηκε, το αποτύπωμα της κρίσης όχι.

Και υπάρχει το ερώτημα που κρίνει αν αυτή η επιστροφή θα κρατήσει: τι βρίσκουν όταν γυρίζουν. Το μέσο ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα ήταν 16,7 ευρώ το 2025, έναντι 34,9 ευρώ στην ΕΕ και 38,2 ευρώ στην ευρωζώνη, από τα χαμηλότερα της Ένωσης (Eurostat). Ένας μηχανικός ή προγραμματιστής που δούλευε στο Μόναχο και επιστρέφει, δεν συγκρίνει την Ελλάδα του 2024 με την Ελλάδα του 2013· τη συγκρίνει με τον μισθό που άφησε πίσω.

Η θετική τάση υπάρχει και στις αμοιβές: το β' τρίμηνο του 2025 το ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα ανέβηκε 10,1%, όταν στην ευρωζώνη αυξήθηκε 3,7% (Eurostat). Αλλά η σύγκλιση ξεκινά από πολύ χαμηλά, και η επανένταξη δεν είναι άμεση: στα στοιχεία της μελέτης, η απασχόληση όσων μόλις επέστρεψαν είναι περίπου 46% και φτάνει στο 72% μόνο μετά από πέντε χρόνια παραμονής (Ethnos). Χρειάζεται χρόνος για να μετατραπεί η επιστροφή σε πλήρη δουλειά.

Υπάρχει, τέλος, μια αντίφαση που η μελέτη δεν κρύβει. Την ώρα που αυξάνονται οι επιστροφές, δειγματοληπτικά στοιχεία δείχνουν ότι οι Έλληνες πτυχιούχοι 20-64 ετών σε χώρες της ΕΕ έφτασαν νέο υψηλό το 2025 (Greek Reporter). Δηλαδή γυρίζουν κάποιοι, αλλά συνεχίζουν να φεύγουν κι άλλοι. Η διεθνής εμπειρία (η Ιρλανδία πέρασε από μεγάλα κύματα επιστροφών στα τέλη της δεκαετίας του 1990 πριν ξαναδεί μικτό μοτίβο) δείχνει ότι η σωστή περιγραφή είναι μια μετάβαση σε κυκλοφορία ταλέντου, όχι το οριστικό τέλος του brain drain (Economics Observatory).

Το ορόσημο, λοιπόν, είναι πραγματικό: δύο συνεχόμενες χρονιές θετικού ισοζυγίου, με ανθρώπους νέους και μορφωμένους. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν αυτό είναι διαρκής στροφή ή στατιστική αναλαμπή μιας συγκυρίας. Η απάντηση δεν θα δοθεί στους πίνακες μετανάστευσης, αλλά στο αν η ελληνική αγορά εργασίας μπορεί να κρατήσει, με μισθό και σταθερή δουλειά, αυτούς που κατάφερε να ξαναφέρει.