Το Γραφείο Προϋπολογισμού κατεβάζει την ανάπτυξη στο 1,9%

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) κατέβασε τη βασική του πρόβλεψη για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026 στο 1,9%, από 2% τον Μάρτιο, με εύρος 1,7% έως 2,1% (News247, Newsit). Είναι η δεύτερη υποβάθμιση μέσα στη χρονιά, μετά την πρώτη τον Μάρτιο (από 2,1% σε 2%) (Insider). Το ΓΠΚΒ δεν είναι κυβερνητικό γραφείο· είναι η ανεξάρτητη δημοσιονομική «σκοπιά» της Βουλής, οπότε όταν κόβει την πρόβλεψη δεν στέλνει πολιτικό μήνυμα, αλλά θεσμική εκτίμηση κινδύνου.

Ας ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει αυτός ο αριθμός. Το 1,9% παραμένει θετικό, γιατί μιλάμε για αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, όχι για ύφεση. Η Ελλάδα μάλιστα τρέχει πιο γρήγορα από την ευρωζώνη, που στο πρώτο τρίμηνο κινήθηκε στο 0,3% ετησίως όταν η ελληνική οικονομία έβγαλε 2% (Fortune Greece). Αυτό που άλλαξε είναι το φόντο. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια γύρω από το Στενό του Ορμούζ φέρνουν υψηλότερο ρίσκο, με χρονική υστέρηση, μέσω ακριβότερης ενέργειας, ακριβότερων μεταφορών και μεγαλύτερης αβεβαιότητας για εμπόριο και επενδύσεις.

Γιατί το 1,9% δεν φτάνει στο πορτοφόλι

Το ΑΕΠ μετρά τη συνολική παραγωγή της οικονομίας, όχι το πόσο περισσεύει στο νοικοκυριό στο τέλος του μήνα. Και αυτά τα δύο έχουν αρχίσει να αποκλίνουν επικίνδυνα. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός (ο HICP, ο συγκρίσιμος ευρωπαϊκός δείκτης της Eurostat) εκτινάχθηκε στο 4,9% τον Μάιο, έναντι 3,2% στην ευρωζώνη, δηλαδή 1,7 μονάδες πάνω (Eurostat). Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος επιβεβαιώνει την επιτάχυνση και τη συνδέει με την ενέργεια και τη γεωπολιτική ένταση (Bank of Greece).

Ο μηχανισμός είναι απλός και σκληρός. Ακόμα κι όταν οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά, οι τιμές τρέχουν πιο γρήγορα και «τρώνε» την αύξηση πριν αυτή μετατραπεί σε αγοραστική δύναμη. Έτσι η ανάπτυξη υπάρχει στους πίνακες, αλλά δεν βιώνεται στο ταμείο.

Το βαρύτερο κομμάτι αυτής της διάβρωσης είναι η στέγη. Όπως είδαμε και χθες, το κόστος στέγασης στην Ελλάδα είναι το υψηλότερο στην ΕΕ (To Brief). Περίπου 29% του πληθυσμού δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος για να μείνει κάπου, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι γύρω στο 8% (data.europa.eu, European Parliament). Κατά μέσο όρο, ένα νοικοκυριό δίνει περίπου 36% του εισοδήματός του για ενοίκιο, δόση και λογαριασμούς. Και το ΔΝΤ, στην έκθεσή του τον Μάιο, μίλησε ρητά για αδύναμους οικογενειακούς ισολογισμούς και ανάγκη να κινητοποιηθεί το «κοιμισμένο» στεγαστικό απόθεμα, σημειώνοντας ότι οι τιμές κατοικιών ανέβηκαν 7,8% το 2025 (IMF).

Το παράδοξο των κλειστών σπιτιών

Εδώ κρύβεται η μεγαλύτερη αντίφαση όλων. Ενώ οι νέοι δυσκολεύονται να βρουν σπίτι και τα ενοίκια εκτοξεύονται, η Απογραφή του 2021 κατέγραψε περίπου 2,28 εκατομμύρια κατοικίες ως μη κατοικούμενες (Parapolitika). Προσοχή όμως στο τι σημαίνει ο αριθμός. Δεν πρόκειται για 2,28 εκατ. σπίτια έτοιμα να μπουν αύριο στην αγορά. Μεγάλο μέρος είναι εξοχικές και δευτερεύουσες κατοικίες, ακίνητα σε περιοχές χωρίς ζήτηση, ή σπίτια που χρειάζονται ανακαίνιση ή έχουν μπλοκαριστεί σε κληρονομικές εκκρεμότητες. Σε μία τέτοια ανάλυση, μόλις το 12% του συνολικού αποθέματος αποτυπώνεται ως πραγματικά αξιοποιήσιμο «κενό» (International Investment). Η δυσλειτουργία δεν είναι η έλλειψη τούβλων· είναι ότι η προσφορά που υπάρχει δεν συναντά τη ζήτηση.

Αυτό αλλάζει την εικόνα της οικονομικής υπεραπόδοσης της Ελλάδας έναντι της ευρωζώνης. Το κράτος βγαίνει κερδισμένο βραχυπρόθεσμα, με πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ το 2025 και χρέος που υποχωρεί προς το 140,7% φέτος (European Commission). Κερδισμένοι είναι και οι ιδιοκτήτες ακινήτων, από τις υψηλές αξίες. Πιεσμένοι μένουν οι ενοικιαστές, οι νέοι και όσοι ζουν από μισθό. Μια ανάπτυξη που υποχωρεί για δεύτερη φορά φέτος, με πληθωρισμό σχεδόν διπλάσιο της ευρωζώνης, αποδεικνύεται άνιση: φτάνει στο κράτος και στους ιδιοκτήτες, αλλά όχι σε όσους πληρώνουν νοίκι.