Πλαφόν σε 61 προϊόντα και καύσιμα: Παγώνουν τα κέρδη, όχι τους φόρους

Με το diesel στα €1,90 το λίτρο μετά από πέντε ημέρες ασφυξίας στα Στενά του Ορμούζ (To Brief), η κυβέρνηση ανακοίνωσε πλαφόν 5 λεπτών στη χονδρική και 12 λεπτών στη λιανική καυσίμων, μαζί με πάγωμα περιθωρίων κέρδους σε 61 βασικά προϊόντα, με πρόστιμα έως €5 εκατ. (Greek Reporter). Τα μέτρα ισχύουν έως τις 30 Ιουνίου.

Στο diesel των €1,90, φόροι και τέλη (ΕΦΚ + ΦΠΑ) απορροφούν περίπου 60% της τελικής τιμής (newsit.gr). Τα περιθώρια εμπορίας και λιανικής αντιπροσωπεύουν περίπου 8%. Τα διυλιστήρια κρατούν το υπόλοιπο, με περιθώρια διύλισης $7,5 ανά βαρέλι (+41% σε έναν χρόνο). Κανένα πλαφόν εκεί. Η κυβέρνηση πιέζει αυτούς που εισπράττουν 14 λεπτά ανά λίτρο και αφήνει ανέγγιχτο το περίπου €1,06 που κρατάει η ίδια (To Brief).

Στα τρόφιμα, η αντίφαση γίνεται μεγαλύτερη. Πώς ελέγχεις τιμές σε χώρα που εισάγει το 83% του βοδινού κρέατος και πάνω από 1 εκατ. τόνους μαλακού σιταριού τον χρόνο; (DNews) Η αυτάρκεια σε βοδινό έπεσε στο 17,1%, από πάνω από 50% στη δεκαετία του 1980 (kaimakamis.com). Οι τιμές καθορίζονται στο Αμβούργο και στο Σικάγο, όχι στο ράφι του σούπερ μάρκετ.

Η απόδειξη βρίσκεται στο πρόσφατο παρελθόν: το ίδιο πλαφόν ίσχυσε σχεδόν τέσσερα χρόνια (2021-2025). Οι τιμές τροφίμων αυξήθηκαν 28,5%, σχεδόν ίδια με τον μέσο όρο της ΕΕ (28,9%) (Greek Reporter). Στις ΗΠΑ, τα πλαφόν Nixon (1971-1974) οδήγησαν σε ελλείψεις κρέατος και μαύρες αγορές. Στην Ουγγαρία, πλαφόν 10% στα περιθώρια κέρδους 30 τροφίμων προκάλεσε καταδίκη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως στρέβλωση ανταγωνισμού (Retail Detail).

Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα παραμένει 15% κάτω από το 2009 (To Vima), ενώ 2,74 εκατ. Έλληνες ζουν σε κίνδυνο φτώχειας (Eurostat/Greek Reporter). Η κυβέρνηση επιλέγει πλαφόν αντί για μείωση ΕΦΚ ή ΦΠΑ, επειδή οι έμμεσοι φόροι αποφέρουν 17,3% του ΑΕΠ (4ος υψηλότερος στην ΕΕ). Τα πλαφόν δεν κοστίζουν στον προϋπολογισμό. Γι' αυτό και τα επιλέγουν: μηδενικό δημοσιονομικό κόστος, ενώ τα μικρά μαγαζιά, που δεν κάνουν τον τζίρο των αλυσίδων, σφίγγονται ακόμα περισσότερο.