Τα περισσότερα κενά στα δημοτικά αφορούν παιδιά με αναπηρία

Ο εκπαιδευτικός που κάθεται δίπλα σε ένα παιδί με αναπηρία μέσα στην κανονική τάξη, η λεγόμενη παράλληλη στήριξη, είναι φέτος το μεγαλύτερο κενό του δημόσιου δημοτικού σχολείου. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΔΟΕ), το συνδικάτο των δασκάλων και νηπιαγωγών, ανακοίνωσε τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου περισσότερα από 8.500 κενά σε δημοτικά και νηπιαγωγεία, και πάνω από 5.000 από αυτά αφορούν την παράλληλη στήριξη (ΣΚΑΪ, Το Ποντίκι). Σε συνέχεια μιας χρονιάς που άνοιξε με δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές και πάνω από 21.000 κενά (To Brief), αυτή είναι η πρώτη καταμέτρηση μετά το πρώτο κουδούνι, και δείχνει ότι το βάρος της υποστελέχωσης το σηκώνουν τα παιδιά με αναπηρία.

Τρεις αριθμοί κυκλοφορούν μαζί αυτές τις μέρες και δεν συμψηφίζονται. Τα 8.500 της ΔΟΕ είναι ακάλυπτες ανάγκες αποκλειστικά στην πρωτοβάθμια, όπως τις μετέφεραν οι κατά τόπους Διευθύνσεις Εκπαίδευσης. Στις 10 Σεπτεμβρίου ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Παιδείας Γιάννης Παπαδομαρκάκης μίλησε για κάλυψη σχολικών μονάδων «πάνω από 85%» (ΕΡΤ). Αριθμητή και παρονομαστή δεν έδωσε, ούτε προσδιόρισε αν μετρά θέσεις, ώρες ή σχολεία. Και οι περίπου 6.500 προσλήψεις της δεύτερης φάσης στα τέλη Σεπτεμβρίου είναι εξαγγελία προγραμματισμού, όχι υπογεγραμμένος πίνακας (dnews). Το «8.500 μείον 6.500» δεν κάνει «2.000 κενά». Ούτε μπερδεύεται ο αριθμός της Δευτέρας με τις υψηλότερες προβλέψεις πριν από το κουδούνι ή με τις εκτιμήσεις για τη δευτεροβάθμια: μετρούν άλλη βαθμίδα, άλλη ημερομηνία, άλλη μέθοδο.

Τι μετρά και τι δεν μετρά ο αριθμός

Τα 5.000 κενά της παράλληλης στήριξης δεν είναι αριθμός παιδιών χωρίς δάσκαλο. Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να στηρίζει περισσότερους μαθητές, ενώ η τοποθέτηση μιας θέσης στο χαρτί δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός ανέλαβε και μπήκε στην τάξη. Στη Γ΄ Αθήνας (τα περισσότερα κενά, 1.370) η κατανομή της ΔΟΕ αποτυπώνει το μέγεθος (Reader, Το Ποντίκι), όμως τοπική συνδικαλιστική καταγραφή στις αρχές Σεπτεμβρίου αντιπαρέβαλε 1.798 αιτήματα στήριξης με 629 διαθέσιμους εκπαιδευτικούς (ΣΕΠΕ Αιγάλεω). Η αφαίρεση δεν δίνει τον αριθμό των παιδιών που έμειναν ακάλυπτα, γιατί αίτημα και εκπαιδευτικός δεν είναι η ίδια μονάδα μέτρησης.

Ο πρόεδρος της ΔΟΕ Νίκος Βουρδουμπάς απέδωσε την εικόνα σε «συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές» και ζήτησε άμεση κάλυψη, μαζικούς μόνιμους διορισμούς και ανώτατο όριο 15 μαθητών στα νηπιαγωγεία και 20 στα δημοτικά (alfavita). Απέναντι, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπερασπίζεται τη στροφή στους μόνιμους διορισμούς αντί για αναπληρωτές (Νέα Κρήτη). Το «85%» πάντως δεν είναι απάντηση στην καταμέτρηση της ΔΟΕ: ειπώθηκε τέσσερις μέρες νωρίτερα. Οι εκπαιδευτικοί προσανατολίζονται σε απεργία στις 30 Σεπτεμβρίου, με γενικές συνελεύσεις που θα πάρουν την τελική απόφαση (ThePressProject).

Ποιος αποφασίζει πλέον τις ώρες

Πίσω από τους αριθμούς πέρασε σχεδόν απαρατήρητη μια αλλαγή στο ποιος κρατά το μολύβι. Ως την 1η Σεπτεμβρίου 2025, το ΚΕΔΑΣΥ, το δημόσιο κέντρο που αξιολογεί τις εκπαιδευτικές ανάγκες κάθε παιδιού, καθόριζε και τις ώρες παράλληλης στήριξης. Με το άρθρο 117 του νόμου 5224/2025, η αρμοδιότητα αυτή αφαιρέθηκε: πλέον το ΚΕΔΑΣΥ εισηγείται μόνο την αναγκαιότητα της στήριξης και η ίδια η σχολική μονάδα μοιράζει τις ώρες που έχει διαθέσιμες (ΦΕΚ Α΄142/2025, εγκύκλιος εφαρμογής). Η «εγκεκριμένη ώρα» έπαψε να είναι σταθερός παρονομαστής. Όταν λείπουν εκπαιδευτικοί, το σχολείο μοιράζει το ελάχιστο, και το πόσο θα πάρει τελικά κάθε παιδί κρίνεται τοπικά.

Η ΕΣΑμεΑ, η συνομοσπονδία του αναπηρικού κινήματος, ζητεί κάλυψη με βάση τις πραγματικές ανάγκες των μαθητών, όχι τον αριθμό των θέσεων (alfavita). Και όσο η θέση μένει κενή, το βάρος πέφτει στην οικογένεια: τις πρώτες μέρες, γονείς στράφηκαν στην ιδιωτική αγορά για να καλύψουν ένα θεσμοθετημένο δικαίωμα (To Brief).

Δύο πίνακες θα κρίνουν ποιος έχει δίκιο. Ο πρώτος: η τελική κατανομή των 6.500 προσλήψεων ανά βαθμίδα, ειδικότητα και περιοχή, με χωριστό αριθμό για την παράλληλη στήριξη. Ο δεύτερος: η κάλυψη ανά σχολείο σε σχέση με την εγκεκριμένη ανάγκη. Χωρίς αυτούς, το «85%» του υπουργείου και τα «8.500» της ΔΟΕ θα μιλούν για διαφορετικά πράγματα, και μια οικογένεια δεν θα ξέρει το μόνο που τη νοιάζει: αν το παιδί της θα έχει φέτος τη στήριξη που ενέκρινε το κράτος.