Πέντε πλοία αντί για 14 περνούν από τον Ορμούζ

Στα Στενά του Ορμούζ, το πέρασμα στην είσοδο του Περσικού Κόλπου απ' όπου διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, πέρασαν την 1η Σεπτεμβρίου μόλις πέντε εμπορικά πλοία, έναντι δεκαήμερου μέσου όρου περίπου δεκατεσσάρων (Middle East Eye). Πολλά πλοία κλείνουν τον πομπό ταυτότητας και θέσης τους, το AIS, για να μειώσουν την έκθεσή τους, οπότε η πραγματική κίνηση μένει κρυφή (The Business Times). Ο Ορμούζ μένει ανοιχτός στον χάρτη· για την αγορά είναι σχεδόν κλειστός.

Λίγο πριν από τα αμερικανικά πλήγματα, δύο υπερδεξαμενόπλοια φορτωμένα με σαουδαραβικό αργό, τα «Sidr» και «Senegal Prosperity», χτυπήθηκαν από άγνωστα βλήματα καθώς έβγαιναν από τα Στενά, με τα πληρώματα ασφαλή (Reuters). Την ίδια ημέρα η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι έπληξε στόχους των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), του ιδεολογικού στρατού του ιρανικού καθεστώτος, επικαλούμενη τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία (CNN).

Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι τα αμερικανικά πλήγματα ήταν αντίποινα για ιρανική απόπειρα ναρκοθέτησης των Στενών και για πυραύλους κατά αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία (CNBC). Το Ιράν απάντησε με 13 βαλλιστικούς πυραύλους προς την Ιορδανία· το Αμμάν αναχαίτισε τους 10, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως άμυνα του εναέριου χώρου του και όχι ως συμμετοχή στην αμερικανική επιχείρηση (Al-Monitor).

Το «τάνκερ για τάνκερ» που δεν επιβεβαιώνεται

Το Axios, επικαλούμενο ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους, γράφει ότι στα ίδια πλήγματα οι ΗΠΑ χτύπησαν με drones τα μηχανοστάσια δύο ιρανικών κρατικών δεξαμενόπλοιων, στο πλαίσιο μιας νέας λογικής «τάνκερ για τάνκερ» (Axios). Αν ίσχυε ως πολιτική, ο Ορμούζ θα περνούσε από την αποτροπή στρατιωτικών επιθέσεων σε κάτι ποιοτικά διαφορετικό, τον συστηματικό πόλεμο κατά της εμπορικής ναυτιλίας. Η δημόσια ανακοίνωση της CENTCOM όμως μιλά γενικά για «ναυτικά μέσα και εγκαταστάσεις», χωρίς όνομα πλοίου, αριθμό νηολογίου ή εικόνα ζημιάς, και δεν εντοπίστηκε έγγραφο ή επίσημη δήλωση που να κατοχυρώνει τη φράση ως δόγμα (CENTCOM).

Η διάκριση έχει νομικό βάρος. Τα εμπορικά πλοία είναι μη στρατιωτικοί στόχοι στο δίκαιο των ενόπλων συγκρούσεων· χτύπημα δεξαμενόπλοιου για τη σημαία ή την ιδιοκτησία του, χωρίς εξατομικευμένο στρατιωτικό λόγο ανά στόχο, μοιάζει με πόλεμο κατά εμπορικών πλοίων και όχι με προστασία της ναυσιπλοΐας (Lawfare). Το προηγούμενο αμερικανικό χτύπημα σε τάνκερ, στο M/T Lexie τον Ιούνιο, είχε παρουσιαστεί ως επιβολή του αποκλεισμού και όχι ως αντίποινο, γι' αυτό ένα δόγμα «τάνκερ για τάνκερ» θα ήταν κάτι νέο, όχι συνέχεια (BBC).

Η αγορά απάντησε πριν από τους νομικούς

Ό,τι κι αν ισχύει για τα δύο τάνκερ, το κόστος είναι ήδη εδώ. Η διεθνής τιμή αναφοράς του πετρελαίου (Brent) έκλεισε στα 94,65 δολάρια και το αμερικανικό αργό (WTI) στα 90,22, με άνοδο πάνω από 4% (Reuters, Reuters). Ο ημερήσιος ναύλος ενός υπερδεξαμενόπλοιου στη διαδρομή Σαουδική Αραβία-Κίνα εκτινάχθηκε στα περίπου 647.000 δολάρια, πάνω από δεκαπλάσιος σε σχέση με πέρυσι (Moneycontrol). Πιο υλικό είναι το πλήγμα στο υγροποιημένο αέριο: η QatarEnergy παρέτεινε τις ακυρώσεις φορτίων, ανεβάζοντας σε 29 τα επηρεασμένα φορτία από τον Απρίλιο (Euronews). Την ίδια ώρα οι ευρωπαϊκές τιμές αερίου κινούνται πάνω από τα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα (To Brief).

Η ελληνική έκθεση έχει ήδη μετρηθεί σε ένα πλοίο. Το ελληνόκτητο «Metro Venetian» της Metrostar χτυπήθηκε μέρες νωρίτερα κοντά στην ανατολική είσοδο του Ορμούζ, με ζημιά στο μηχανοστάσιο και χωρίς τραυματισμούς (Naftemporiki). Αυτό σημαίνει, για τους Έλληνες πλοιοκτήτες, ακριβότερη ασφάλιση πολέμου, καθυστερήσεις και αυστηρότερους ελέγχους φορτίου, ανά πλοίο και ανά ναύλωση, όχι συλλογική ετικέτα για τον στόλο.

Ο Ορμούζ κλείνει χωρίς να κλείσει. Δεν χρειάστηκε επίσημος αποκλεισμός: αρκούν ο κίνδυνος για τα πληρώματα και το κόστος της ασφάλισης για να αδειάσει ο διάδρομος. Το αν αυτό γίνει και τυπικά πόλεμος κατά εμπορικών πλοίων κρέμεται από μία απάντηση που μόνο η Ουάσιγκτον μπορεί να δώσει επίσημα: αν το «τάνκερ για τάνκερ» είναι δόγμα ή ένα ανώνυμο απόσπασμα.