Το Πεκίνο διεκδικεί τον Κιμ από τη Μόσχα

Το Πεκίνο έσβησε μια λέξη από την ατζέντα του ταξιδιού του Σι Τζινπίνγκ στην Πιονγκγιάνγκ: «αποπυρηνικοποίηση». Στις επίσημες ανακοινώσεις για την πρώτη επίσκεψη Κινέζου προέδρου από το 2019 λείπει επίσης κάθε αναφορά στη ρωσο-βορειοκορεατική στρατιωτική συνεργασία (Korea Times, CSIS). Η σιωπή είναι το μήνυμα. Πίσω από τις δεσμεύσεις φιλίας κρύβεται η αγωνία του Σι ότι ο Κιμ Γιονγκ Ουν γίνεται απρόβλεπτος μέσα στη στρατιωτική αγκαλιά του Πούτιν, και η προσπάθεια του Πεκίνου να τον τραβήξει πίσω.

Η πηγή της αγωνίας ξεκίνησε το 2023. Μέχρι τότε η Κίνα ήταν ο μοναδικός σοβαρός χορηγός του Κιμ. Ο πόλεμος στην Ουκρανία της έβγαλε ανταγωνιστή. Η Πιονγκγιάνγκ έγινε πολεμικός προμηθευτής της Μόσχας: μαζικές αποστολές πυρομαχικών, βαλλιστικοί πύραυλοι και ανάπτυξη άνω των 10.000 Βορειοκορεατών στρατιωτών στο ρωσικό μέτωπο (Security Council Report, CRS). Το αντάλλαγμα ήρθε σε πετρέλαιο, χρηματοπιστωτικές διευκολύνσεις και διπλωματική κάλυψη. Η αμυντική συνθήκη Πούτιν-Κιμ του Ιουνίου 2024, με ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, έδωσε στον Κιμ κάτι που το Πεκίνο ποτέ δεν του πρόσφερε.

Η κάνουλα παραμένει στο Πεκίνο

Η Μόσχα όμως έδωσε στρατιωτική αυτονομία, όχι οικονομική. Περίπου το 98% του δηλωμένου εμπορίου της Βόρειας Κορέας το 2024 συνδεόταν με την Κίνα (ISW, DW). Εδώ είναι ο διαχωρισμός της ισχύος. Η Μόσχα προσφέρει ασυλία στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Το Πεκίνο ελέγχει το ρεύμα και το φαγητό.

Αυτή η εξάρτηση περνά από συγκεκριμένους δρόμους. Η επαρχία Λιαονίνγκ και η συνοριακή πόλη Νταντόνγκ παραμένουν οι βασικές πύλες εφοδιασμού, ενώ δίκτυα γιουάν, μικρότερων τραπεζών και διασυνοριακών εμπόρων κρατούν όρθια μια οικονομία υπό κυρώσεις (Sino-NK). Τον Μάρτιο επανεκκίνησαν οι σιδηροδρομικές γραμμές και οι πτήσεις της Air China μετά από εξαετή παύση, και το διμερές εμπόριο επέστρεψε κοντά στα προ πανδημίας επίπεδα. Ο Πούτιν δίνει πυρομαχικά και κύρος. Ο Σι κρατά τη γραμμή που τροφοδοτεί την καθημερινότητα του καθεστώτος.

Το πρόβλημα είναι ότι το οικονομικό αυτό βάρος δεν μεταφράζεται σε έλεγχο των όπλων. Στις 3 Ιουνίου, λίγες μέρες πριν φτάσει ο Σι, ο Κιμ παρουσίασε νέα εγκατάσταση παραγωγής πυρηνικού υλικού και ζήτησε «εκθετική» ενίσχυση του οπλοστασίου (1News). Το Πεκίνο δεν θέλει αποπυρηνικοποίηση που θα γκρεμίσει το καθεστώς στα σύνορά του, ούτε όμως έναν Κιμ που κλιμακώνει ανεξέλεγκτα υπό ρωσική σκέπη. Μπορεί να επηρεάσει το επίπεδο ρίσκου, όχι να ορίσει τον πυρηνικό προσανατολισμό του Κιμ (Brookings).

Η Ουάσιγκτον διαβάζει το ταξίδι μέσα από τον φόβο μιας σύγκλισης Κίνας-Ρωσίας-Βόρειας Κορέας και απαντά με τριμερή αποτροπή ΗΠΑ, Νότιας Κορέας και Ιαπωνίας (US State Department). Η Σεούλ κρατά πιο προσεκτική στάση, αφήνοντας ανοιχτό ότι το Πεκίνο μπορεί να παίξει ρόλο συγκράτησης (Khan). Το ίδιο τρίγωνο που στρώθηκε στη σύνοδο Σι-Πούτιν τον Μάιο (To Brief) δοκιμάζεται τώρα από μέσα.

Η πιο διαρκής συνέπεια δεν αφορά τις τελετές, αλλά τους θεσμούς. Με το ρωσικό βέτο, το πάνελ κυρώσεων του ΟΗΕ έχασε τον μηχανισμό παρακολούθησης: οι κανόνες μένουν στα χαρτιά, η επιτήρηση όμως αδυνατίζει (Economic Times/AFP, Völkerrechtsblog). Όσο αντέχει αυτός ο άξονας, η αρχιτεκτονική που υποτίθεται ότι περιορίζει τα πυρηνικά προγράμματα διαβρώνεται από μέσα.

Ο Κιμ έμαθε φέτος να παίζει τον έναν χορηγό απέναντι στον άλλον. Το Πεκίνο συνειδητοποιεί ότι ακόμα και το 98% του εμπορίου μπορεί να μην αρκεί για να χαλιναγωγήσει έναν σύμμαχο που βρήκε εναλλακτική στρατιωτική διέξοδο.