Στον πάγο ο αγωγός Power of Siberia 2

Η εικόνα που έμεινε από τη σύνοδο ήταν οι σφιχτές χειραψίες Σι και Πούτιν, η ορκωμοσία για «πολυπολικό κόσμο» και η παράταση της συνθήκης καλής γειτονίας (Xinhua). Όμως η πιο σημαντική είδηση από το Πεκίνο ήταν αυτό που δεν υπογράφηκε: ο αγωγός φυσικού αερίου Power of Siberia 2, η σημαντικότερη ενεργειακή συμφωνία που επιδιώκει η Μόσχα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία (Reuters).

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, μίλησε μετά τη σύνοδο μόνο για «γενική κατανόηση» στη διαδρομή και την κατασκευή του αγωγού. Καμία τιμή, κανένα χρονοδιάγραμμα, καμία εμπορική σύμβαση (RIA, Devdiscourse). Στη γλώσσα της ενεργειακής διπλωματίας, αυτό σημαίνει ότι το deal δεν είναι έτοιμο. Και ότι ο μόνος που έχει λόγο να το θέλει έτοιμο είναι ο πωλητής.

Ένας αναγκαστικός πωλητής

Ο Power of Siberia 2 σχεδιάστηκε να μεταφέρει έως 50 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου ετησίως μέσω Μογγολίας προς την Κίνα, από κοιτάσματα της δυτικής και βόρειας Σιβηρίας που ιστορικά τροφοδοτούσαν τη Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη (Marketscreener). Μετά τις κυρώσεις και την κατάρρευση του Nord Stream, αυτές οι παραγωγικές μονάδες απλά δεν έχουν αγοραστή. Η ΕΕ ολοκληρώνει τη νομοθεσία για πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου έως το 2027 (Occitanie Europe). Ο αγωγός είναι η μόνη μαζική διέξοδος που απομένει.

Η Μόσχα, λοιπόν, έρχεται στο τραπέζι ως αυτό που οι αναλυτές της αγοράς ονομάζουν forced seller: έχει εμπόρευμα που πρέπει να φύγει, αλλά πολύ περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ για την τιμή.

Η Κίνα το αντίστροφο. Το Πεκίνο διαφοροποιεί συστηματικά: αυξάνει LNG, εγχώρια παραγωγή, αγωγούς από Τουρκμενιστάν και Μιανμάρ (S&P Global). Παράλληλα αγοράζει ήδη ρωσικό αργό σε προνομιακή τιμή και πληρώνει συχνά σε γιουάν, μεταφέροντας το νομισματικό ρίσκο στον πωλητή. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αγωγός είναι ελκυστική επιλογή, όχι ανάγκη. Όσο το deal καθυστερεί, τόσο φθηνότερη γίνεται η τελική τιμή για το Πεκίνο.

Decisive enabler, όχι σύμμαχος

Η ίδια ασυμμετρία διατρέχει και τη στρατιωτική σχέση. Το ΝΑΤΟ χαρακτήρισε επίσημα την Κίνα «αποφασιστικό διευκολυντή» (decisive enabler) του ρωσικού πολέμου: μηχανουργικά εργαλεία, μικροηλεκτρονικά και dual-use εξαρτήματα ρέουν προς τη ρωσική αμυντική βιομηχανία (NATO). Το Reuters αποκάλυψε μάλιστα την παραμονή της συνόδου ότι περίπου 200 Ρώσοι στρατιωτικοί εκπαιδεύτηκαν μυστικά σε εγκαταστάσεις του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού σε drones, ηλεκτρονικό πόλεμο και αντιαεροπορικές τακτικές (KFGO/Reuters).

Όμως η επίσημη κινεζική γραμμή παραμένει «μη συμμαχία, μη αντιπαράθεση, μη στόχευση τρίτων» (Xinhua). Δηλαδή: η Κίνα δίνει στη Ρωσία αρκετά για να μην καταρρεύσει, ποτέ όμως αρκετά ώστε να εμπλακεί η ίδια σε πραγματικό κόστος με τη Δύση. Είναι ακριβώς το μοτίβο που είδαμε και με το Ιράν τον περασμένο χρόνο (To Brief).

Το παζάρι του Ιράν και η Ουκρανία

Στη σύνοδο, ο Σι ζήτησε δημόσια αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, αλλά απέφυγε κάθε δημόσια πίεση στον Πούτιν για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η κοινή ανακοίνωση αναπαρήγαγε τη ρωσική φρασεολογία περί «ριζών της ουκρανικής κρίσης» (Euronews). Η Μόσχα εργαλειοποιεί το Ιράν ως αντιπερισπασμό: παρουσιάζεται στην Ουάσιγκτον ως χρήσιμος μεσολαβητής στον Περσικό, για να αποφύγει το πραγματικό κόστος στην Ουκρανία (TASS).

Για την Ελλάδα, το αδιέξοδο του αγωγού δεν προκαλεί άμεσο ενεργειακό σοκ. Ο Power of Siberia 2 δεν αλλάζει τις φυσικές ροές προς Ευρώπη. Αλλά αποδεικνύει κάτι πιο δομικό: η Ευρώπη δεν θα ξαναγυρίσει στο φθηνό ρωσικό αέριο, γιατί ένα μεγάλο μέρος του πάει πλέον — ή θα πάει — Ανατολή. Αυτό κλειδώνει τον ρόλο της Ρεβυθούσας και του Κάθετου Διαδρόμου ως μόνιμα στοιχεία του ευρωπαϊκού ενεργειακού μείγματος, όχι ως λύση έκτακτης ανάγκης (Euro2Day).

Το ερώτημα που αφήνει η σύνοδος δεν είναι αν η Μόσχα και το Πεκίνο μένουν κοντά. Είναι ποιος ορίζει τους όρους αυτής της εγγύτητας. Όσο ο Πούτιν επιστρέφει στη Μόσχα χωρίς υπογραφή στο πιο κρίσιμο ενεργειακό έργο της δεκαετίας, η απάντηση γίνεται πιο σαφής από κάθε κοινή δήλωση.