Παράνομο εργοστάσιο στο Ίλιον διακινούσε 6,2 τόνους ακατάλληλου κρέατος

Έλεγχος της Περιφέρειας Αττικής βρήκε εγκατάσταση με μπερδεμένη νομική ταυτότητα και ακολούθησε το προϊόν σε 20 επιχειρήσεις. Το κρέας είχε ήδη μπει στην αγορά όταν έφτασαν οι ελεγκτές.

• 6.047 κιλά ακατάλληλων προϊόντων ζωικής προέλευσης στους ψυκτικούς θαλάμους της εγκατάστασης στο Ίλιον.
• 151 κιλά ακόμη από την ιχνηλάτηση σε 20 επιχειρήσεις σε όλη την Αττική, σύνολο 6,2 τόνοι.
• Ο λόγος ακαταλληλότητας: απουσία νόμιμης σήμανσης ή μη έγκυροι κωδικοί.

Ελεγκτικά κλιμάκια της Περιφέρειας Αττικής μπήκαν σε μια εγκατάσταση παραγωγής και επεξεργασίας κρέατος στο Ίλιον και βρήκαν στους ψυκτικούς θαλάμους 6.047 κιλά προϊόντων ζωικής προέλευσης χωρίς νόμιμη σήμανση ή με μη έγκυρους κωδικούς. Ακολούθησαν το νήμα της διακίνησης σε 20 επιχειρήσεις σε όλη την Αττική και κατέσχεσαν άλλα 151 κιλά, ανεβάζοντας το σύνολο στους 6,2 τόνους (Aftodioikisi, Newsit). Μέρος του προϊόντος είχε ήδη αρχίσει να ταξιδεύει στην αγορά όταν έγινε ο έλεγχος.

Το κρίσιμο εύρημα δεν είναι ο όγκος, αλλά η ταυτότητα του φορέα που λειτουργούσε την εγκατάσταση. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι η εταιρεία που φαινόταν στα αρχεία είχε διακόψει τη λειτουργία της, ενώ στον ίδιο χώρο δραστηριοποιούνταν άλλη εταιρεία (ProtoThema). Αυτή η αναντιστοιχία θολώνει τον υπεύθυνο για την τήρηση της ιχνηλασιμότητας. Ένα εργοστάσιο με μπερδεμένη νομική ταυτότητα δημιουργεί ένα κενό στην αλυσίδα ευθύνης: ποιος βάζει τη σήμανση, ποιος κρατά τα αρχεία, ποιος λογοδοτεί για ό,τι φεύγει από την πόρτα.

Τι σημαίνει «ακατάλληλο» εδώ

Ο όρος μπερδεύει, γι' αυτό αξίζει να ξεκαθαριστεί. «Ακατάλληλο για διάθεση» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το κρέας αποδείχθηκε εργαστηριακά σάπιο ή μολυσμένο. Σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται να κυκλοφορήσει, επειδή δεν αποδεικνύεται νόμιμα ποιο είναι, από πού ήρθε και ποια διαδρομή ακολούθησε. Στην ΕΕ κάθε επιχείρηση τροφίμων οφείλει να δείχνει «ένα βήμα πίσω, ένα βήμα μπροστά», δηλαδή από ποιον παρέλαβε και σε ποιον παρέδωσε (European Commission). Για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης οι κανόνες είναι αυστηρότεροι: απαιτούν σήμα αναγνώρισης που τα συνδέει με εγκεκριμένη εγκατάσταση και συνοδευτικά στοιχεία που ταυτοποιούν την παρτίδα (Κανονισμός 853/2004, Κανονισμός 931/2011).

Χωρίς αξιόπιστη σήμανση, δεν μπορεί να γίνει στοχευμένη απόσυρση σε περίπτωση κινδύνου. Το κρέας γίνεται πρακτικά αόρατο στο σύστημα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Αν κάτι πάει στραβά αύριο, κανείς δεν ξέρει πού να ψάξει.

Ο έλεγχος δούλεψε, αλλά αργά

Εδώ υπάρχει μια πραγματική ένταση. Το θετικό είναι ότι οι υπηρεσίες δεν σταμάτησαν στην αρχική εγκατάσταση: ακολούθησαν τη διαδρομή του προϊόντος και εντόπισαν επιπλέον ποσότητες σε άλλες 20 επιχειρήσεις. Αυτό δείχνει πώς λειτουργεί στην πράξη η ευρωπαϊκή νομοθεσία: η ιχνηλασιμότητα είναι το εργαλείο που επιτρέπει τον εντοπισμό προβληματικών παρτίδων σε όλη την αλυσίδα (Κανονισμός 178/2002). Το κράτος έδειξε ότι μπορεί να ξηλώσει το νήμα.

Το ίδιο γεγονός όμως έχει και την ανάποδη όψη. Για να χρειαστεί ιχνηλάτηση σε 20 σημεία, το προϊόν είχε ήδη φύγει από την εστία και είχε μπει στην αγορά. Το σύστημα παρενέβη αφού το πρόβλημα είχε ωριμάσει μέσα στην αλυσίδα, όχι πριν βγει στο ράφι. Η Περιφέρεια Αττικής λειτουργεί ως ο επιχειρησιακός βραχίονας των ελέγχων (Κανονισμός 2017/625), ενώ ο ΕΦΕΤ είναι ο εθνικός φορέας που, όταν ένα τρόφιμο έχει ήδη φτάσει στον καταναλωτή, οφείλει να προχωρήσει σε δημόσια ανάκληση (ΕΦΕΤ).

Και εδώ μένουν τα κρίσιμα κενά. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ποια ακριβώς ήταν τα προϊόντα, ποιες οι 20 επιχειρήσεις, αν μέρος του κρέατος έφτασε σε καταναλωτές ή εστίαση, ούτε αν έγιναν εργαστηριακοί έλεγχοι. Δύο εβδομάδες νωρίτερα, μαζικά κρούσματα σαλμονέλας στη Λαμία θύμισαν πόσο γρήγορα ένα τρόφιμο άγνωστης διαδρομής γίνεται πρόβλημα δημόσιας υγείας (To Brief).

Οι 6,2 τόνοι κατασχέθηκαν. Το ερώτημα που η Περιφέρεια και ο ΕΦΕΤ χρωστούν να απαντήσουν είναι πόσα κιλά πρόλαβαν να πουληθούν πριν φτάσουν οι ελεγκτές, και γιατί ένα εργοστάσιο που στα χαρτιά είχε κλείσει γέμιζε ψυγεία επί μήνες χωρίς να το πάρει κανείς είδηση.