Η Ουάσινγκτον άδειασε τη Ματσάδο για το πετρέλαιο

Η Βενεζουέλα μετρά χιλιάδες νεκρούς δέκα ημέρες μετά τους δύο σεισμούς που ισοπέδωσαν τμήματα του Καράκας και της Λα Γκουάιρα, με τις επιχειρήσεις διάσωσης να δίνουν ακόμη σπάνιες στιγμές ελπίδας (To Brief). Πάνω από αυτόν τον απολογισμό, όμως, εξελίσσεται μια δεύτερη ιστορία, καθαρά πολιτική. Στα γραφεία του State Department, του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η Ουάσινγκτον είπε στην εξόριστη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο να μείνει μακριά από τη χώρα, προς το παρόν. Στη γυναίκα που η ίδια είχε στηρίξει επί χρόνια ως πρόσωπο της βενεζουελάνικης δημοκρατίας.

Η Ματσάδο θέλει να επιστρέψει, λέγοντας ότι προτεραιότητά της είναι να «σώσει ζωές» και να σταθεί δίπλα στους πληγέντες (EFE). Η αμερικανική απάντηση ήρθε μέσω εκπροσώπου του State Department: η εισαγωγή «ευαίσθητων πολιτικών ζητημάτων» αυτή τη στιγμή είναι «αντιπαραγωγική» για τις επιχειρήσεις αρωγής (El Pais). Στα παρασκήνια, ο τόνος ήταν σκληρότερος. Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας ανώνυμα, χαρακτήρισαν την κίνηση «κακοχρονισμένη» και «πολιτικό στικ» (New York Times). Η πιο ακραία διατύπωση, περί «γκροτέσκου πολιτικού οπορτουνισμού», έμεινε μεμονωμένη διαρροή αξιωματούχου και όχι επίσημη θέση (Telegraph).

Γιατί ο σεισμός γύρισε το βλέμμα στο πετρέλαιο

Η καταστροφή έκανε ορατή μια νέα αμερικανική ιεράρχηση. Πρώτα έρχεται ένα λειτουργικό κράτος, η ροή της βοήθειας και η ενεργειακή ομαλότητα. Η καθαρή δημοκρατική νομιμοποίηση έρχεται μετά. Ο συνομιλητής αυτής της λογικής είναι η υπηρεσιακή πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες. Αμερικανοί άνθρωποι του πετρελαϊκού κλάδου την περιγράφουν ως προβλέψιμο εταίρο με τον οποίο «μπορούν να κάνουν δουλειά» (New Yorker). Στελέχη γύρω από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συνοψίζουν τη γραμμή σε τρεις λέξεις: «σταθεροποίηση, ανάκαμψη, μετάβαση στη δημοκρατία». Η Βενεζουέλα, σε αυτή την ανάγνωση, βρίσκεται ήδη στη φάση του ανοίγματος των πόρων της σε δυτικές εταιρείες, όχι σε αυτή της εκλογικής σύγκρουσης (CNN).

Η μηχανική είναι απλή. Η Βενεζουέλα κάθεται πάνω σε τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα (EIA). Η Chevron είναι η αμερικανική εταιρική γέφυρα προς αυτά, μέσω κοινοπραξιών με την κρατική PDVSA (Chevron). Το πραγματικό εργαλείο ισχύος, όμως, είναι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών. Το καθεστώς κυρώσεων του επιτρέπει να ανοίγει και να κλείνει την κάνουλα μέσω αδειών και εξαιρέσεων, ανταμείβοντας συνεργάσιμη συμπεριφορά χωρίς να νομιμοποιεί πλήρως το καθεστώς (Treasury). Είναι το ίδιο «Delcy paradox» που χτιζόταν ήδη μετά τη σύλληψη Μαδούρο τον Ιανουάριο, η προτεραιοποίηση της σταθερότητας και του πετρελαίου έναντι της εκλογικής λογοδοσίας (To Brief).

Μέσα στη χώρα, η ίδια λογική αναπαράγεται στο πεδίο της βοήθειας. Η κυβέρνηση Ροντρίγκες περιόρισε την πρόσβαση στη Λα Γκουάιρα και επέβαλε επίσημη καταγραφή εθελοντών ως μέτρο τάξης. Εθελοντές της αντιπολίτευσης κατήγγειλαν ότι τους απαγορεύτηκε να στήνουν δικά τους σημεία διανομής (Infobae/NYT). Οι καταγγελίες πολιτικοποίησης παραμένουν σοβαρές, αλλά όχι πλήρως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένες. Και οι ίδιοι οι πληγέντες, οι άστεγοι και οι οικογένειες αγνοουμένων, ακούγονται λιγότερο από κάθε άλλον σε αυτή τη διαμάχη.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη κινητοποιεί τον δικό της μηχανισμό πολιτικής προστασίας, μια απάντηση που δεν φιλτράρεται από πετρελαϊκούς υπολογισμούς. Ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ κινητοποίησε βοήθεια από οκτώ αρχικά κράτη-μέλη και πάνω από 520 διασώστες, πρόσθεσε 5 εκατ. ευρώ και οργάνωσε ανθρωπιστική αερογέφυρα με περίπου 50 τόνους υλικών (European Commission). Ο ΟΗΕ κατέγραψε 44 διεθνείς ομάδες διάσωσης με 2.245 ειδικούς (UN News). Το ελληνικό αποτύπωμα είναι πιο περιορισμένο, μια επιστημονική αποστολή με επικεφαλής τον πρόεδρο του ΟΑΣΠ Ευθύμη Λέκκα για τεχνική και γεωδυναμική αξιολόγηση (ΓΓ Πολιτικής Προστασίας).

Το διακύβευμα ξεπερνά τη Βενεζουέλα. Η ισχυρότερη δύναμη του πλανήτη έκρινε ότι η νίκη στις κάλπες αξίζει λιγότερο από μια σταθερή ροή πετρελαίου. Τα βαρέλια νίκησαν. Για κάθε χώρα που στηρίζει την ασφάλειά της στη λογική ότι το δίκαιο υπερισχύει της ισχύος, αυτή η ιεράρχηση δεν είναι μακρινή είδηση.