Ζωντανός μετά από οκτώ μέρες στα ερείπια της Βενεζουέλας

Οκτώ ημέρες κάτω από τσιμέντο, μέσα σε μια μικρή καμπίνα ασφαλείας που δεν ισοπεδώθηκε. Ο Hernán Alberto Gil Flores, νυχτοφύλακας 43 ετών, ανασύρθηκε ζωντανός στις 2 Ιουλίου από το υπόγειο του εμπορικού συγκροτήματος Galerías Playa Grande, στην Catia La Mar της Λα Γκουάιρα, όταν οι περισσότεροι τον είχαν ήδη για νεκρό (AP). Η εικόνα του, σκονισμένου αλλά συνειδητού, έγινε το πρόσωπο της ελπίδας σε μια χώρα που μετρά τους νεκρούς της κατά χιλιάδες.

Η μηχανική της επιβίωσής του εξηγεί γιατί κράτησε τόσο. Η καμπίνα του λειτούργησε σαν φυσαλίδα αέρα μέσα στο σκυρόδεμα. Οι διασώστες τον εντόπισαν με τη μέθοδο «κλήση και ακρόαση»: επιβάλλουν σιωπή στη ζώνη, φωνάζουν και περιμένουν μια φωνή ή ένα χτύπημα ως απάντηση. Μόλις επιβεβαίωσαν σήμα ζωής, του πέρασαν νερό μέσω μάνικας. Κράτησαν οπτική επαφή με κάμερα, ενώ άνοιγαν αργά, «σαν χειρουργείο», δίοδο διαφυγής (20 Minutos, Univision). Οι πιο ακριβείς λεπτομέρειες που κυκλοφόρησαν, «πάνω από δέκα λίτρα νερό» και οξυγόνο μέσω εύκαμπτου σωλήνα, εμφανίζονται κυρίως σε μία πηγή και παραμένουν ανεπιβεβαίωτες (Infobae).

Το θαύμα του ενός ανθρώπου δεν μετριάζει τη συλλογική συντριβή. Ο πιο σταθερά διασταυρωμένος απολογισμός μιλά για τουλάχιστον 2.295 νεκρούς και πάνω από 11.000 τραυματίες, με 38 νοσοκομεία να έχουν υποστεί ζημιές ή να κρίνονται μη ασφαλή (PBS/AP). Νεότερο δημοσίευμα ανεβάζει το νούμερο πάνω από 2.500, χωρίς ακόμη δεύτερη ανεξάρτητη επιβεβαίωση (Euronews). Και υπάρχει το πιο ζοφερό κενό: πάνω από 40.000 άνθρωποι παραμένουν αδήλωτοι σε μη κυβερνητικές, ψηφιακές λίστες, όχι σε επίσημο κατάλογο (NBC News). Πίσω από τη διάσωση Gil, οικογένειες περιμένουν ακόμη έξω από ερείπια όπου, όπως λένε, «σχεδόν δεν μας αφήνουν πια να μπούμε» (HICGI/Reuters).

Διεθνείς διασώστες σε καθεστώς κυρώσεων

Εδώ κρύβεται το γεωπολιτικό παράδοξο. Η Βενεζουέλα βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις, μετά μάλιστα από τη σύλληψη Μαδούρο και τη μετάβαση στην κυβέρνηση Delcy Rodríguez (To Brief). Κι όμως, στα διαλυμένα αεροδρόμια γύρω από το Καράκας προσγειώθηκαν σωστικές ομάδες από όλο τον κόσμο. Ο ΟΗΕ κατέγραψε 44 διεθνείς ομάδες αστικής έρευνας-διάσωσης (USAR), 2.245 ειδικούς και 140 σκύλους από 27 χώρες, κατόπιν αιτήματος της ίδιας της κυβέρνησης της Βενεζουέλας (UN News).

Η πιο καθαρά τεκμηριωμένη κρατική αποστολή είναι αυτή των ΗΠΑ: τέσσερις βαριές ομάδες USAR, πάνω από 300 διασώστες και χρηματοδότηση άνω των 300 εκατ. δολαρίων μέσω διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ (State Department, BBC). Ο ισχυρισμός που κυκλοφόρησε, ότι στη διάσωση Gil συνεργάστηκαν σωστικά συνεργεία από επτά χώρες, εντοπίζεται κυρίως σε ανάρτηση κοινωνικών δικτύων και δεν επιβεβαιώνεται ανεξάρτητα ως προς τους ακριβείς ρόλους.

Οι κυρώσεις δεν άρθηκαν. Αντίθετα, στις 25 Ιουνίου το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη General License 60, μια άδεια που επιτρέπει συναλλαγές για ανθρωπιστική ανακούφιση και ξεκαθαρίζει τι περνά νόμιμα σε πληρωμές και μεταφορές. Δεν αποδεσμεύει παγωμένα περιουσιακά στοιχεία ούτε αίρει το καθεστώς κυρώσεων (Baker McKenzie). Η καταστροφή, πρακτικά, άνοιξε έναν δίαυλο που η πολιτική κρατούσε κλειστό. Όχι επειδή άλλαξε η στρατηγική, αλλά επειδή το μέγεθος του θανάτου έκανε τον αποκλεισμό δύσκολα υπερασπίσιμο.

Για μια σεισμογενή χώρα όπως η Ελλάδα, το μάθημα δεν είναι το «θαύμα». Είναι ότι η επιβίωση πέρα από το χρυσό 72ωρο εξαρτάται από ανθεκτικά κτίρια και από ομάδες που μπορούν να δουλέψουν μαζί. Αυτό απαιτεί κοινή τεχνική γλώσσα, βάσει των προτύπων του διεθνούς δικτύου συντονισμού ομάδων έρευνας-διάσωσης (INSARAG), ώστε ξένα συνεργεία να μη δημιουργούν χάος πάνω στο ίδιο ερείπιο (INSARAG). Η ελληνική συμμετοχή μέχρι στιγμής ήταν διπλωματική στήριξη και μια επιστημονική αποστολή υπό τον Ευθύμη Λέκκα, όχι επιχειρησιακή διάσωση στα χαλάσματα (Civil Protection).

Ο Gil βγήκε ζωντανός. Το ερώτημα που μένει είναι τι θα δείξουν οι λίστες των αγνοουμένων όταν σταματήσουν τα «θαύματα» και αρχίσει η ψυχρή καταμέτρηση, σε μια χώρα όπου η ίδια η πρόσβαση στην πληροφορία ελέγχεται από το κράτος.