Το νερό αλλάζει χέρια: η Βουλή πέρασε τη συγκέντρωση σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ

Με 157 «ναι» έναντι 131 «όχι», η Βουλή άλλαξε την Παρασκευή ποιος αποφασίζει για το νερό. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος μεταφέρει τη διαχείριση δικτύων, τιμολογίων και έργων από δεκάδες τοπικούς φορείς σε δύο μεγάλες εταιρείες, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Με συμμετοχή 288 βουλευτών, η ΝΔ το πέρασε μόνη της, αφαιρώντας από τους δήμους τον άμεσο έλεγχο και περνώντας τον σε δύο εισηγμένες εταιρείες κοινής ωφέλειας (News247, Newsbomb). Για τον καταναλωτή δεν αλλάζει σήμερα ο λογαριασμός· αλλάζει ποιος θα αποφασίζει αύριο τι θα γράφει.

Η σύγκρουση που παρακολουθούσαμε τις τελευταίες εβδομάδες μέσα και έξω από τη Βουλή (To Brief) έφτασε στην ονομαστική ψηφοφορία. Πριν από αυτήν, η Ολομέλεια απέρριψε ένσταση αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ για τα άρθρα 3, 4, 6 και 16, με επίκληση του άρθρου 102 του Συντάγματος για την αυτοδιοίκηση (Iefimerida). Ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου έκλεισε τη συζήτηση με το δίλημμα «μεταρρύθμιση ή αδράνεια», λέγοντας ότι το υφιστάμενο σύστημα «έχει εξαντλήσει τα όριά του» (Proto Thema).

Τι κυρώθηκε στην πράξη

Το μοντέλο περνά από πολλούς μικρούς φορείς σε δύο κόμβους. Απορροφώνται οι ΔΕΥΑ (οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης-αποχέτευσης), τα δημοτικά τμήματα ύδρευσης όπου δεν υπάρχει ΔΕΥΑ, καθώς και οι αρδευτικοί οργανισμοί ΤΟΕΒ και ΓΟΕΒ. Η ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται σε ηπειρωτική Αττική, Αίγινα, Αγκίστρι, Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια πλην Σκύρου, αποκτώντας για πρώτη φορά και αρμοδιότητες άρδευσης· η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική (Naftemporiki). Δεν μεταφέρεται μόνο η ταμπέλα: δίκτυα, εγκαταστάσεις, περιουσία, εργαζόμενοι, απαιτήσεις και χρέη περνούν στις δύο εταιρείες μετά από αποτίμηση (OT).

Στο σκέλος των χρεών, το κράτος αναλαμβάνει το βάρος: ρύθμιση περίπου 200 εκατ. ευρώ για τις ενεργειακές οφειλές των απορροφούμενων ΔΕΥΑ, με τον προϋπολογισμό να καλύπτει τουλάχιστον το 75% (ΥΠΕΝ). Τον έλεγχο των τιμολογίων δεν τον κρατούν πλέον τα δημοτικά συμβούλια αλλά η ΡΑΑΕΥ (ο ρυθμιστής ενέργειας και υδάτων), με λογική ανταποδοτικότητας. Το μόνο ρητό πάγωμα αφορά την τιμή του αρδευτικού νερού για τρία χρόνια· για την οικιακή ύδρευση και την αποχέτευση δεν προβλέπεται αντίστοιχο ανώτατο όριο (Newsit).

Πόσοι πάροχοι, τελικά;

Ούτε το ίδιο το κράτος δίνει σταθερό αριθμό για το τι απορροφά. Το ΥΠΕΝ επικοινωνεί τη «συνένωση 70 παρόχων σε δύο», η δημοσιευμένη κατανομή δίνει 43 για την ΕΥΔΑΠ και 25 για την ΕΥΑΘ (68), αλλά τα επιμέρους στοιχεία που έχουν δοθεί αθροίζουν σε 67, καθώς η πλευρά της ΕΥΔΑΠ βγαίνει 42 και όχι 43 (ΥΠΕΝ, OT). Χωρίς δημόσιο ονομαστικό παράρτημα, η απόκλιση 70 έναντι 68 έναντι 67 παραμένει ανοιχτή σε μια μεταρρύθμιση που επικαλείται ακρίβεια και εποπτεία (Pagenews).

Η αυτοδιοίκηση αντέδρασε συντεταγμένα. Η ΚΕΔΕ, με πρόεδρο τον Λάζαρο Κυρίζογλου, ζήτησε απόσυρση και προανήγγειλε στήριξη σε προσφυγές δήμων και ΔΕΥΑ στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά των εφαρμοστικών πράξεων (Aftodioikisi). Η ΕΔΕΥΑ, με πρόεδρο τον δήμαρχο Ρεθύμνου Γιώργο Μαρινάκη, χαρακτήρισε την αναγκαστική επέκταση αντισυνταγματική (ΕΔΕΥΑ). Στη Χαλκιδική οι πέντε δήμαρχοι ζήτησαν με κοινό ψήφισμα μόνο εθελοντική ένταξη (ERT), ενώ ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός πέρασε πλαίσιο επτά σημείων για την Κωπαΐδα, ζητώντας εγγυήσεις για χαμηλό κόστος άρδευσης και τοπική συμμετοχή πριν από κάθε μεταφορά (Dimocracy).

Η ψήφιση, λοιπόν, δεν κλείνει τη διαμάχη· τη μετακινεί από την Ολομέλεια στα δικαστήρια και στη ΡΑΑΕΥ. Το επόμενο πεδίο μάχης δεν είναι αν η Αττική ή η Χαλκιδική χρειάζονται έργα, αλλά ποιος θα ελέγχει τα τιμολόγια όταν λήξει το τριετές πάγωμα της άρδευσης και ποιος θα κρίνει, μετά τις προσφυγές στο ΣτΕ, αν η μεταφορά αρμοδιοτήτων σεβάστηκε το άρθρο 102 του Συντάγματος.