70 πάροχοι νερού απορροφώνται από ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ — η αυτοδιοίκηση αντιδρά

70 τοπικοί πάροχοι νερού απορροφώνται υποχρεωτικά από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, τις δύο μεγάλες εισηγμένες εταιρείες ύδρευσης, με βάση νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος που εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής. Για τους κατοίκους δεκάδων δήμων αλλάζει ο θεσμός που θα τιμολογεί, θα συντηρεί το δίκτυο και θα απαντά όταν σπάσει ο αγωγός. Και ακριβώς εκεί, στο ποιος ελέγχει τη βρύση, στήθηκε ένα μέτωπο που δεν χωρίζει κυβέρνηση από αντιπολίτευση, αλλά το κράτος από την τοπική αυτοδιοίκηση.

Στην αρμόδια επιτροπή το νομοσχέδιο πέρασε επί της αρχής μόνο με τις ψήφους της ΝΔ, με σύσσωμη την αντιπολίτευση να καταψηφίζει (Πρώτο Θέμα). Την ώρα που η κυβέρνηση περνούσε το κείμενο, στο Σύνταγμα η Πρωτοβουλία για τη Δημόσια Διαχείριση του Νερού καλούσε σε συγκέντρωση έξω από τη Βουλή, μιλώντας για «Δούρειο Ίππο της εμπορευματοποίησης» (Naturefriends). Αυτό που είχαμε δει ως αντιδράσεις φορέων (To Brief) έχει πλέον σκληρύνει σε μετωπική σύγκρουση.

Γιατί αντιδρά και ο ίδιος ο κυβερνητικός χώρος

Η αυτοδιοικητική οργή έχει συγκεκριμένο θεσμικό πυρήνα. Το ΥΠΕΝ περιγράφει συνένωση 70 παρόχων σε δύο σχήματα, 43 φορείς στην ΕΥΔΑΠ και 25 στην ΕΥΑΘ (ΥΠΕΝ FAQ). Το κλειδί είναι ότι για τους κατονομαζόμενους δημοτικούς φορείς η ένταξη είναι υποχρεωτική. Το μόνο οικειοθελές κανάλι που προβλέπει το κείμενο αφορά ιδιωτικά δίκτυα, όχι τις δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης, τις ΔΕΥΑ (e-nomothesia). Δίκτυα, πάγια, ενεργητικό, παθητικό, συμβάσεις και προσωπικό μεταφέρονται με λογική διαδοχής.

Γι' αυτό η αντίθεση είναι διακομματική. Η ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας), με τον πρόεδρό της Λάζαρο Κυρίζογλου, ζητά απόσυρση του νομοσχεδίου και προαναγγέλλει στήριξη σε προσφυγές δήμων και ΔΕΥΑ στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο (Aftodioikisi). Η ΕΔΕΥΑ, η ένωση των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης, χαρακτηρίζει την αναγκαστική επέκταση αντισυνταγματική και καταγγέλλει ότι ούτε η ίδια ούτε η ΚΕΔΕ κλήθηκαν στην ακρόαση φορέων (ΕΔΕΥΑ). Στη Χαλκιδική, οι δήμαρχοι εξέδωσαν κοινό ψήφισμα που απορρίπτει την «υποχρεωτική μεταφορά» στην ΕΥΑΘ και ζητά διάλογο (ΕΡΤ).

Η κυβέρνηση απαντά με πραγματικά νούμερα. Ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου μιλά για πάνω από 735 κατακερματισμένους φορείς, απώλειες νερού που φτάνουν το 70% σε ορισμένες περιοχές και ανάγκη κλίμακας για να τρέξουν έργα (ΥΠΕΝ). Ανεξάρτητη αποτύπωση που επικαλείται ανάλυση της EY-Parthenon μιλά για 129 ΔΕΥΑ, πάνω από 450 οργανισμούς άρδευσης και επενδυτικές ανάγκες γύρω στα 10 δισ. ευρώ (Insider). Το επιχείρημα του κατακερματισμού είναι ισχυρό, αλλά η διεθνής εμπειρία δεν το επιβεβαιώνει μονόδρομα. Στη Γερμανία, όπου αποκεντρωμένα, συνεργατικά τοπικά σχήματα πετυχαίνουν απώλειες μόλις 8-10%, φαίνεται ότι κρίσιμη δεν είναι η κλίμακα αλλά η τεχνική επάρκεια και η ρύθμιση (RaphaelNagel).

Εδώ κρύβεται το πραγματικό διακύβευμα. Η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο, 51% και 69,02% αντίστοιχα (To Βήμα). Δεν αλλάζει η ιδιοκτησία, αλλάζει το κέντρο λήψης αποφάσεων: από αιρετά δημοτικά συμβούλια σε εταιρικά διοικητικά συμβούλια, μετόχους και τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), που θα εγκρίνει τιμολόγια μέσα σε 50 ημέρες (Ethnos). Για τον πολίτη δεν έχει δημοσιευθεί νέα τιμή πόσιμου νερού, αλλά στήνεται το θεσμικό κανάλι ανάκτησης κόστους μέσω της Αρχής (Newsit).

Για να μαλακώσει την αντίσταση, η κυβέρνηση κρατά ένα πρακτικό τυράκι. Το Δημόσιο αναλαμβάνει τουλάχιστον το 75% των οφειλών των απορροφούμενων ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος (Ναυτεμπορική, e-nomothesia). Πολλοί δήμαρχοι χρωστούν και ξέρουν ότι δύσκολα θα βρουν καλύτερη έξοδο μόνοι τους.

Η σύγκρουση, λοιπόν, δεν κρίνεται στο σύνθημα «δημόσιο ή ιδιωτικό». Κρίνεται στο ποιος υπογράφει την επόμενη αύξηση και ποιος λογοδοτεί όταν στερέψει η βρύση τον Αύγουστο: ο δήμαρχος που ψηφίζεις ή ένα εταιρικό συμβούλιο που δεν φτάνεις. Το νομοσχέδιο δίνει σαφή απάντηση, και γι' αυτό δήμαρχοι από όλο το πολιτικό φάσμα, ακόμη και προσκείμενοι στη ΝΔ, στέκονται απέναντι στην κυβέρνησή τους.