Νεκρός εγκαυματίας στον Ασπρόπυργο – δίωξη για κακουργήματα

Ένας 54χρονος εργαζόμενος που τυλίχθηκε στις φλόγες από τη διπλή έκρηξη σε συνεργείο φορτηγών στον Ασπρόπυργο κατέληξε στις 12 Ιουλίου στο ΚΑΤ, τρεις μέρες μετά το συμβάν. Ο θάνατός του μετατρέπει ένα εργατικό ατύχημα σε ποινική υπόθεση με βαρύ κατηγορητήριο. Και φέρνει στο φως ένα πιο ανησυχητικό ζήτημα: πώς μια μονάδα που φιλοξενούσε βυτιοφόρο με τόνους προπανίου μπορεί να λειτουργεί σαν χώρος χαμηλού κινδύνου, όταν ο νόμος μετρά την επικινδυνότητα εν μέρει με τα τετραγωνικά και όχι με το τι κρύβει μέσα.

Η φωτιά ξέσπασε την Πέμπτη 9 Ιουλίου, στη συμβολή Μεγαρίδος και Χίου (To Brief). Δύο εργάτες έκαναν θερμές εργασίες, κοπή ή συγκόλληση με φιάλες οξυγόνου-ασετιλίνης, όταν ένας σπινθήρας ή, κατά μία εκδοχή, το άναμμα τσιγάρου έδωσε την πρώτη ανάφλεξη. «Εγώ ένα τσιγάρο άναψα», είπε εργαζόμενος στο βίντεο που κατέγραψε τη σκηνή (Protothema). Η φωτιά πέρασε σε παρακείμενο βυτιοφόρο με 1,5 έως 2 τόνους προπανίου και ακολούθησε η δεύτερη, πολύ ισχυρότερη έκρηξη (Iefimerida, Zougla). Ο απολογισμός: 11 τραυματίες, οι τρεις διασωληνωμένοι με σοβαρά εγκαύματα (News247).

Ακριβώς εδώ κρίνεται η υπόθεση. Όταν κάποιος δουλεύει με φλόγα δίπλα σε δεξαμενή αερίου, η διεθνής πρακτική ασφάλειας απαιτεί εγγυήσεις πριν ανάψει ο καυστήρας: άδεια θερμών εργασιών (έγγραφο που ορίζει ρητά ποιος, πού και υπό ποιες προϋποθέσεις δουλεύει με φλόγα), πιστοποιητικό απαέρωσης (απόδειξη ότι η δεξαμενή καθαρίστηκε από εκρηκτικά υπολείμματα), απομόνωση των γραμμών, συνεχή μέτρηση της ατμόσφαιρας και έναν επιτηρητή πυρός δίπλα (WorkSafe Victoria, CCOHS). Καμία από αυτές τις εγγυήσεις δεν έχει δημοσιοποιηθεί για το συνεργείο του Ασπροπύργου. Αυτό το κενό θα δείξει αν η έκρηξη ήταν απρόβλεπτο ατύχημα ή προβλέψιμη κατάληξη.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι νομοθετικό, και προκύπτει από τον συνδυασμό των στοιχείων. Μια μονάδα γύρω στα 500 τ.μ. μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί χαμηλού κινδύνου, την ίδια ώρα που φιλοξενεί βυτιοφόρο προπανίου και φιάλες ασετιλίνης. Η Πυροσβεστική Διάταξη 13/2013 δεν δίνει καμία οριζόντια εξαίρεση «έως 500 τ.μ.»: το πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας απαιτείται όταν το προβλέπει η ειδική νομοθεσία της κάθε δραστηριότητας (e-nomothesia). Το κράτος, δηλαδή, δεν ξεκαθαρίζει πότε μια μικρή εγκατάσταση με εύφλεκτα υλικά χρειάζεται πιστοποιητικό και πότε όχι (gov.gr). Το κριτήριο των τετραγωνικών, από μόνο του, δεν λέει τίποτα για το τι μπορεί να εκραγεί.

Το πιο σκληρό τεκμηριωμένο βήμα είναι ποινικό. Η εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών άσκησε δίωξη κατά δύο προσώπων, του ιδιοκτήτη της επιχείρησης και του εκμεταλλευτή του βυτιοφόρου, για δύο κακουργήματα (έκρηξη και εμπρησμό από τα οποία προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο) και δύο πλημμελήματα (βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια, μη λήψη μέτρων ασφαλείας) (Ethnos, Protothema). Οι δύο παραπέμφθηκαν σε ανακριτή, με την έρευνα να μένει ανοιχτή προς άλλα πρόσωπα (News247). Αν οι κατηγορίες αναβαθμίστηκαν σε ανθρωποκτονία μετά τον θάνατο του 54χρονου, δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.

Ποινικά κατηγορούμενοι σήμερα είναι δύο ιδιώτες. Καμία δημόσια υπηρεσία δεν έχει κατονομαστεί, κι εδώ φαίνεται η δεύτερη αδυναμία: τον χώρο δεν τον ελέγχει ένας φορέας, αλλά τρεις χωριστά. Η Πυροσβεστική για τα αίτια και την πυροπροστασία, η Επιθεώρηση Εργασίας για την ασφάλεια των εργαζομένων (HLI), και η αδειοδοτούσα αρχή μέσω του συστήματος γνωστοποίησης για την άδεια λειτουργίας (NotifyBusiness). Η αντιπολίτευση πατά ακριβώς εκεί: το ΠΑΣΟΚ ζητά να μην αντιμετωπιστεί ο Ασπρόπυργος ως μεμονωμένο περιστατικό, βάζοντάς τον στη σειρά Βιολάντα, Κόρινθος, Νεοχωρούδα, Πάτρα (in.gr), αξίωση λογοδοσίας που δεν έχει ακόμη γίνει πόρισμα.

Η απάντηση για το αν αρκεί το εμβαδόν για να χαρακτηριστεί ασφαλής μια μονάδα με τόνους προπανίου βρίσκεται σε λίγα έγγραφα: τη γνωστοποίηση λειτουργίας, τυχόν πιστοποιητικό ή απαλλαγή πυροπροστασίας, τον τελευταίο έλεγχο της Επιθεώρησης Εργασίας. Η Πυροσβεστική και η Επιθεώρηση Εργασίας οφείλουν να τα βγάλουν στο φως.