Εκρήξεις σε επιχείρηση στον Ασπρόπυργο: 11 τραυματίες, 3 διασωληνωμένοι

Έντεκα τραυματίες, οι τρεις διασωληνωμένοι με σοβαρά εγκαύματα, εβδομήντα πέντε πυροσβέστες, είκοσι οχήματα και ένα ελικόπτερο πάνω από βιομηχανική ζώνη. Η μεγάλη φωτιά με εκρήξεις που ξέσπασε το πρωί της Πέμπτης σε επιχείρηση στον Ασπρόπυργο (News247) είναι το τέταρτο σε λίγους μήνες περιστατικό όπου μια εγκατάσταση κοντά σε κατοικίες περνά στο προσκήνιο μόνο όταν χρειάζεται 112, ΕΚΑΒ και μονάδες εγκαυμάτων, μετά τις φωτιές στην Κόρινθο, τη Νεοχωρούδα και τον χώρο του πρώην εργοστασίου Pirelli στην Πάτρα (To Brief).

Η φωτιά ξέσπασε λίγο πριν τις 08:00 στη συμβολή Μεγαρίδος και Χίου. Οι δημόσιες περιγραφές της δραστηριότητας δεν συμπίπτουν: αναφέρεται ως χώρος ανταλλακτικών, σουστών, σκραπ ή ανακύκλωσης μετάλλων (Zougla). Λίγο μετά τις 08:30 στάλθηκε μήνυμα από το 112 να απομακρυνθούν όσοι βρίσκονταν στην οδό Μεγαρίδος, λόγω του πυκνού καπνού και των εύφλεκτων υλικών μέσα στις εγκαταστάσεις (Protothema). Ο συναγερμός για ένα όχημα με προπάνιο μέσα στον χώρο έληξε αργότερα, όταν προέκυψε ότι το όχημα ήταν τελικά άδειο. Όμως το «άδειο» εδώ είναι η πιο επικίνδυνη λέξη της υπόθεσης.

Γιατί το «άδειο» δεν σημαίνει ασφαλές

Ένα βυτιοφόρο προπανίου που έχει αδειάσει είναι από τα πιο επικίνδυνα αντικείμενα πάνω στα οποία μπορεί να πέσει σπινθήρας. Οι πρώτες εκτιμήσεις συνδέουν την έναρξη με εργασίες ηλεκτροσυγκόλλησης κοντά στη δεξαμενή. Δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα, αλλά αξίζει να καταλάβει κανείς τι σημαίνει τεχνικά. Το προπάνιο είναι εξαιρετικά εύφλεκτο, ο ατμός του βαρύτερος από τον αέρα, και λιμνάζει σε χαμηλά σημεία, βαλβίδες και νεκρά σημεία σωληνώσεων. Υπολείμματα που δεν φαίνονται με το μάτι αρκούν για εκρηκτική ατμόσφαιρα (CCOHS).

Γι' αυτό οι διεθνείς οδηγοί ασφάλειας είναι κατηγορηματικοί: ένα δοχείο ή δεξαμενή δεν θεωρείται ασφαλές επειδή αδειάστηκε ή ξεπλύθηκε. Πριν από κάθε «θερμή εργασία», δηλαδή κόψιμο, συγκόλληση ή ό,τι παράγει φλόγα και σπινθήρα, ο εξοπλισμός πρέπει να απομονωθεί από τις γραμμές, να εκτονωθεί, να απορρυπανθεί, να αεριστεί και να πιστοποιηθεί ως «απαλλαγμένος αερίων» (gas-free) από αρμόδιο, με μέτρηση της ατμόσφαιρας (WorkSafe Victoria). Η άδεια θερμής εργασίας δεν είναι τυπικό χαρτί: συνοδεύεται από επιθεώρηση χώρου, συνεχή παρακολούθηση για εύφλεκτα αέρια και επιτήρηση για τουλάχιστον μία ώρα μετά (CCOHS Hot Work, OSHA 1910.252).

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι «έγιναν κολλήσεις;». Είναι αν η επιχείρηση μπορεί να δείξει έγγραφα και μετρήσεις ότι ο εξοπλισμός είχε πράγματι απαερωθεί και ελεγχθεί ως ασφαλής πριν ανάψει η φλόγα.

Το κενό που δεν φαίνεται

Το πιο κρίσιμο στοιχείο μέχρι τώρα είναι αρνητικό. Δεν έχει εντοπιστεί δημόσια ποιος έκανε τον τελευταίο έλεγχο στη μονάδα, ούτε αν ίσχυε πιστοποιητικό πυροπροστασίας ή άδεια λειτουργίας. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι δεν υπήρχαν, δείχνει όμως ότι η αλυσίδα ευθύνης δεν είναι ακόμη ορατή.

Και δύσκολα γίνεται ορατή, γιατί οι αρμοδιότητες είναι μοιρασμένες σε τέσσερις φορείς που δεν βλέπει ο ένας τη δουλειά του άλλου. Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας ελέγχει την ασφάλεια της εργασίας, αλλά όχι την άδεια λειτουργίας. Η Πυροσβεστική έχει το πυροπροστατευτικό και το ανακριτικό σκέλος. Η Περιφέρεια το αδειοδοτικό (in.gr). Το Εργατικό Κέντρο, από την πλευρά του, καταγγέλλει «κανένα μέτρο ασφαλείας» και ανύπαρκτους ελέγχους στη ζώνη (Ethnos).

Η αντιπολίτευση έκανε αμέσως τη σύνδεση με τη «Βιολάντα» στα Τρίκαλα. Το ΚΚΕ μίλησε για «προδιαγεγραμμένο εργοδοτικό και κρατικό έγκλημα», ο ΣΥΡΙΖΑ έδεσε τον Ασπρόπυργο με Ωραιόκαστρο και Αιγάλεω, το ΠΑΣΟΚ ζήτησε έλεγχο εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για εγκαταστάσεις υψηλού κινδύνου (in.gr).

Η αναλογία δεν είναι ταύτιση, είναι όμως διδακτική. Στη Βιολάντα, όπου πέντε εργαζόμενες σκοτώθηκαν, τα πορίσματα κατέγραψαν μη πιστοποιημένο σωλήνα προπανίου, μη συνδεδεμένους ανιχνευτές διαρροής, καταγγελίες δυσοσμίας για εβδομάδες και δώδεκα χρόνια χωρίς πυροσβεστική πιστοποίηση (To Brief). Στον Ασπρόπυργο τίποτα από αυτά δεν έχει αποδειχθεί ακόμη. Αυτό που επαναλαμβάνεται πανομοιότυπο είναι το κενό: μια βιομηχανική ζώνη όπου υπολείμματα προπανίου, θερμές εργασίες και ανύπαρκτος έλεγχος συνυπάρχουν, μέχρι να τιναχτεί κάτι στον αέρα. Η φωτιά έσβησε λίγο πριν τις 13:30. Το πιστοποιητικό απαέρωσης που θα έδειχνε αν όλα έγιναν σωστά, κανείς δεν το έχει δείξει ακόμη.