Νεκρός 20χρονος διανομέας στη Μεσογείων: στάση εργασίας σε efood και Wolt

Στη 1 τα ξημερώματα της 15ης Ιουλίου, στη λεωφόρο Μεσογείων στην Αγία Παρασκευή, ένας 20χρονος διανομέας σκοτώθηκε όταν το μηχανάκι του συγκρούστηκε με ΙΧ (Enikos). Τέσσερις μέρες μετά, την ώρα του τελικού του Μουντιάλ, οι διανομείς της efood και της Wolt στην Αττική σταμάτησαν να δουλεύουν για πέντε ώρες, από τις 19:00 ως τα μεσάνυχτα (Newsit). Διάλεξαν το πιο ακριβό πεντάωρο της χρονιάς για να κάνουν ορατή την απουσία τους. Στο κέντρο των αιτημάτων τους βρίσκεται κάτι που δεν βλέπει ο πελάτης όταν πατάει «παραγγελία»: ο αλγόριθμος που αποφασίζει ποιος δουλεύει, πόσο πληρώνεται και ποιος σηκώνει τον κίνδυνο.

Στη δουλειά του delivery δεν υπάρχει ορατός προϊστάμενος που μοιράζει τις παραγγελίες. Τη μοιρασιά την κάνει λογισμικό. Η ίδια η Wolt περιγράφει δημόσια ότι η ανάθεση βασίζεται σε κριτήρια όπως διαθεσιμότητα, τοποθεσία και τύπο οχήματος, και ότι ο courier βλέπει απόσταση, χρόνο και αμοιβή πριν αποδεχτεί (Wolt). Παραδέχεται επίσης ότι στην Ελλάδα πληρώνει ανά παράδοση, όχι ανά ώρα (Wolt Learning Center). Αυτή η μία φράση είναι το κλειδί.

Ποιος πληρώνει τον νεκρό χρόνο

Όταν η αμοιβή είναι ανά παραγγελία, ο χρόνος ανάμεσα στις παραγγελίες δεν κοστίζει στην πλατφόρμα, κοστίζει στον διανομέα. Το ίδιο ισχύει για τα καύσιμα, τη φθορά της μηχανής, τον καιρό, την κίνηση. Η πλατφόρμα αγοράζει τη διαθεσιμότητά σου αλλά πληρώνει μόνο το εκτελεσμένο δρομολόγιο. Κρατάει το app, το brand, τη ροή της ζήτησης και τα δεδομένα, ενώ το κόστος και το ρίσκο μετατρέπονται από σταθερά σε μεταβλητά και μεταφέρονται στον εργαζόμενο (Eurofound). Όταν βρέχει ή μποτιλιάρει, η πλατφόρμα δεν χάνει τη ζήτηση. Ο διανομέας πρέπει να συνεχίσει, αλλιώς χάνει εισόδημα και, ενδεχομένως, «καλή» θέση στην επόμενη ανάθεση. Η ταχύτητα, δηλαδή, δεν είναι επιλογή, είναι μέρος του μοντέλου πληρωμής.

Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν μπορεί να δει τους κανόνες. Δημόσιος τύπος για το πώς υπολογίζονται bonus, penalties, προτεραιότητα ή απενεργοποίηση λογαριασμού σε efood και Wolt Ελλάδας δεν υπάρχει. Γι' αυτό ακριβώς η Ευρωπαϊκή Ένωση νομοθέτησε. Η Οδηγία 2024/2831 της ΕΕ αναγνωρίζει την αλγοριθμική διαχείριση ως εργασιακό μηχανισμό και υποχρεώνει τις πλατφόρμες να παρέχουν διαφάνεια, ανθρώπινη εποπτεία και δικαίωμα αμφισβήτησης για αποφάσεις που επηρεάζουν την πρόσβαση στη δουλειά ή το εισόδημα (EUR-Lex). Η Ελλάδα οφείλει να την ενσωματώσει έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Η ίδια οδηγία περιλαμβάνει και τεκμήριο εργασιακής σχέσης. Όταν η πλατφόρμα ελέγχει και κατευθύνει ουσιαστικά τη δουλειά, το βάρος της απόδειξης για τη μη μισθωτή σχέση πέφτει σε εκείνη, όχι στον διανομέα. Σήμερα ισχύει ο ν.4808/2021, που άφησε ανοιχτό τον δρόμο για το μοντέλο freelancer εφόσον υπάρχει «πραγματική αυτονομία» (ΦΕΚ). Το ζητούμενο, όμως, δεν κρίνεται από τη σύμβαση αλλά από την πράξη: ποιος ορίζει τον ρυθμό, τις ποινές, την αξιολόγηση.

Δύο παραδείγματα δείχνουν ότι η ρύθμιση μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Στην Ισπανία, η Ley Rider επέβαλε τεκμήριο μισθωτής σχέσης και ακόμη και η Uber Eats εγκατέλειψε το καθαρό freelance μοντέλο (El País). Στη Νέα Υόρκη, μια κατώτατη αμοιβή για app-based delivery απέφερε πάνω από 1,2 δισ. δολάρια επιπλέον αμοιβές στους διανομείς από το 2023 (NYC DCWP). Το τεκμηριωμένο ερώτημα δεν είναι «ρύθμιση ή όχι», αλλά ποιος συνδυασμός κατώτατης αμοιβής, τεκμηρίου σχέσης και διαφάνειας προστατεύει χωρίς να κλείνει την αγορά.

Υπάρχει και το κενό της μέτρησης. Η Επιθεώρηση Εργασίας κατέγραψε 20.498 αναγγελθέντα εργατικά ατυχήματα το 2025, αλλά η ευρωπαϊκή μεθοδολογία καταγραφής (ESAW) εξαιρεί τη συνηθισμένη μετακίνηση από και προς τη δουλειά (To Brief, Eurostat). Έτσι, ένας διανομέας που σκοτώνεται στον δρόμο κινδυνεύει να καταγραφεί ως «τροχαίο» και να εξαφανιστεί από τα εργατικά στατιστικά.

Για τον 20χρονο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αν εργαζόταν εκείνη τη στιγμή, με ποιο καθεστώς, ούτε αν το δυστύχημα χαρακτηρίστηκε εργατικό ατύχημα. Ούτε efood, ούτε Wolt, ούτε το υπουργείο Εργασίας τοποθετήθηκαν δημόσια (E-daily). Και εκεί είναι όλη η ουσία: όσο ο αλγόριθμος μένει κλειστός και η ταχύτητα πληρώνεται με το κομμάτι, το κόστος του γρήγορου delivery θα το πληρώνει ο διανομέας με το σώμα του, και η προθεσμία της 2ας Δεκεμβρίου 2026 είναι η στιγμή που το κράτος οφείλει να απαντήσει ποιος φέρει το ρίσκο.