Μυστική αλλαγή αεροσκάφους για τον Τραμπ λόγω ιρανικής απειλής

Στις 8 Ιουλίου, φεύγοντας από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να απομακρύνθηκε κρυφά από το Air Force One και να μεταφέρθηκε σε άλλο στρατιωτικό αεροσκάφος, έπειτα από φερόμενη ιρανική απειλή. Είναι ένα από τα πιο ασυνήθιστα περιστατικά προεδρικής ασφάλειας των τελευταίων ετών. Το ζήτημα αφορά κάτι μεγαλύτερο από ένα ταξίδι: όταν το κράτος κρύβει τις κινήσεις του προέδρου, ποιος ελέγχει αν το έκανε σωστά και ποιος πλήρωσε το ρίσκο; Η υπόθεση, που ξεκίνησε ως εικόνα εκφοβισμού του Τύπου γύρω από το καταριανό προεδρικό αεροσκάφος (To Brief), έχει πλέον πολεμικό και θεσμικό βάρος.

Ας ανασυνθέσουμε τι πραγματικά ξέρουμε. Πριν φύγει, ο Τραμπ είπε δημόσια ότι θα πετάξει με το παλαιό «baby blue» Air Force One «for old time's sake», ενώ είναι «number one on the list for killing», πρώτος στη λίστα για δολοφονία, από το Ιράν (AP). Βίντεο του Reuters τον δείχνει να ανεβαίνει κανονικά στο παλαιό αεροσκάφος (Reuters/WHTC). Το καταριανό 747-8 είχε ήδη φύγει και προσγειώθηκε στη βρετανική βάση RAF Mildenhall στις 18:26, με το διακριτικό κλήσης SAM 33 (NPR). Αργότερα, στις 22:56, ο Τραμπ εμφανίστηκε να κατεβαίνει ξανά από το παλαιό Air Force One στη Βρετανία. Κάπου, δηλαδή, είχε επιστρέψει σε αυτό (ABC Australia).

Πού τελειώνει το βίντεο και αρχίζει η πηγή

Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί το πιο θεαματικό κομμάτι δεν φαίνεται σε καμία κάμερα. Σύμφωνα με τη Washington Post, ο Τραμπ βγήκε από την αντίθετη πλευρά του αεροσκάφους, ανέβηκε σε ανυψωμένο όχημα τροφοδοσίας και μεταφέρθηκε σε ένα C-32A, ενώ το μεγάλο αεροσκάφος λειτούργησε ως δόλωμα. Η εφημερίδα στηρίζεται σε υλικό που εξέτασε και σε δύο πηγές με γνώση της επιχείρησης. Το AP ανασυνθέτει την ορατή αλληλουχία, αλλά γράφει ρητά ότι δεν επιβεβαίωσε ανεξάρτητα τη μυστική αλλαγή (AP). Το δημόσιο βίντεο δείχνει όχημα τροφοδοσίας στην «τυφλή» πλευρά, όχι ποιος βρισκόταν μέσα (New York Post).

Το «Air Force One» δεν είναι μοντέλο, είναι διακριτικό κλήσης: όποιο αεροσκάφος μεταφέρει τον πρόεδρο παίρνει το όνομα εκείνη τη στιγμή. Το C-32A, στρατιωτική εκδοχή του Boeing 757, είναι μικρότερο και πιο ευέλικτο από το κανονικό προεδρικό 747 (Newsweek). Για τη φύση της απειλής, το πιο συγκεκριμένο ρεπορτάζ των New York Times μιλά για ενδείξεις επίθεσης με αντιαεροπορικό πύραυλο. Σημειώνει όμως ότι στόχος ήταν ο Τραμπ και όποιο αεροσκάφος χρησιμοποιούσε, όχι ειδικά το καταριανό (NYT). Το CBS είχε ήδη μεταδώσει, μέσω αξιωματούχων, «αξιόπιστο σχέδιο» εκτόξευσης πυραύλου (CBS News).

Εδώ χρειάζεται μια σαφήνεια. Δεν έχει αποδειχθεί δημόσια ότι η επιλογή των παλαιότερων αεροσκαφών έγινε λόγω των αμυντικών ελλείψεων του καταριανού αεροπλάνου, το οποίο, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, δεν φέρει ακόμη το πλήρες πακέτο αντιπυραυλικής προστασίας των παλαιών προεδρικών σκαφών. Η φερόμενη ιρανική απειλή ήταν από μόνη της επαρκής λόγος για την ασυνήθιστη αλλαγή διαδρομής και αεροσκάφους. Η Τεχεράνη, πάντως, δεν διέψευσε τίποτα: κρατικά μέσα χλεύασαν τον «Τραμπ που το έσκασε με φορτηγό σκουπιδιών», αφήνοντας το επεισόδιο να λειτουργήσει ως εικόνα φόβου.

Το επίμαχο σημείο δεν είναι αν επιτρέπεται η παραπλάνηση. Προηγούμενοι πρόεδροι, όπως ο Μπους μετά την 11η Σεπτεμβρίου και ο Κλίντον στο Πακιστάν το 2000, χρησιμοποίησαν αποκλίνουσες διαδρομές για λόγους ασφαλείας. Η διαφορά είναι θεσμική. Στο Πακιστάν, τουλάχιστον ένας εκπρόσωπος της ομάδας δημοσιογράφων που συνοδεύει τον πρόεδρο γνώριζε την αλλαγή (Time). Εδώ, δημοσιογράφοι και προσωπικό έμειναν στο αεροσκάφος-δόλωμα πιστεύοντας ότι ταξίδευαν με τον πρόεδρο. Ο ίδιος ο Τραμπ το επιβεβαίωσε: «Ακολουθώ τη Secret Service και τον στρατό. Ήθελαν να πάω με άλλη πτήση, άλλο αεροπλάνο... Υποθέτω πως υπήρχε κάποια απειλή» (Detroit News). Ο Λευκός Οίκος δεν επιβεβαιώνει ούτε διαψεύδει, η Secret Service αρνήθηκε σχόλιο, η Αεροπορία παρέπεμψε στον Λευκό Οίκο (The Hill).

Οι γερουσιαστές Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ και Τσακ Σούμερ ζητούν πλέον κλειστή ενημέρωση στο Κογκρέσο. Δεν ζητούν να αποκαλυφθούν πηγές και μέθοδοι. Ζητούν απάντηση σε τρία ερωτήματα: πόσο πραγματική ήταν η απειλή, ποιος διέταξε την επιχείρηση, και ποιος αποφάσισε να αφήσει ανυποψίαστους πολίτες πάνω στο αεροπλάνο που κρίθηκε αρκετά επικίνδυνο για να μην το πάρει ο πρόεδρος. Η ενημέρωση που ζητούν δεν κάνει τίποτε λιγότερο από το να ελέγξει αν η μυστικότητα χρησιμοποιήθηκε για προστασία ή για αποφυγή ευθυνών.