Μηνιγγίτιδα Β: Τα δύο επικίνδυνα κενά στο εμβόλιο των 300 ευρώ

Ένα βρέφος 9 μηνών στο Λονδίνο, η Nala-Rose Fletcher, νοσηλεύεται κρίσιμα με μηνιγγίτιδα Β — παρόλο που είχε εμβολιαστεί. Η ιστορία της φωτίζει δύο κενά στην προστασία που προσφέρει το εμβόλιο MenB, κενά που αφορούν εκατομμύρια ανεμβολίαστους νέους στη Βρετανία και σχεδόν ολόκληρο τον ελληνικό πληθυσμό.

Το πρώτο κενό: το εμβόλιο Bexsero δεν καλύπτει όλα τα στελέχη του μηνιγγιτιδόκοκκου Β. Η μικρή Nala-Rose νόσησε πιθανότατα από στέλεχος που ξεφεύγει από την προστασία του — γι' αυτό και οι βρετανικές αρχές τρέχουν γονιδιωματικό έλεγχο στο Canterbury, όπου δύο νέοι κάτω των 22 ετών πέθαναν και καταγράφηκαν 20 κρούσματα (RTE).

Το δεύτερο κενό είναι πιο ύπουλο. Ακόμα κι όταν το εμβόλιο λειτουργεί, προστατεύει μόνο αυτόν που το έκανε — δεν σταματά τη μετάδοση (NHMRC Australia). Ο μηνιγγιτιδόκοκκος ζει ασυμπτωματικά στον λαιμό περίπου ενός στους δέκα εφήβους και νέους ενηλίκους (CDC). Αυτοί σπάνια αρρωσταίνουν. Αλλά μέσω φιλιού, κοινών ποτηριών ή ηλεκτρονικού τσιγάρου, μεταδίδουν το βακτήριο σε βρέφη ή ανοσοκατεσταλμένους — εκεί η νόσος σκοτώνει μέσα σε ώρες. Σε αντίθεση με το εμβόλιο MenACWY, που μείωσε τη μεταφορά του βακτηρίου κατά 70% και δημιούργησε ανοσία αγέλης (Plymouth Hospitals NHS), το MenB δεν εμποδίζει τον αποικισμό του λαιμού (The Independent). Δεν αρκεί να εμβολιάσεις τους γύρω — πρέπει να εμβολιαστεί κάθε άτομο ξεχωριστά.

Η γενιά που έμεινε εκτός

Στη Βρετανία, το MenB μπήκε στο εθνικό πρόγραμμα το 2015, μόνο για βρέφη. Κάθε σημερινός φοιτητής, γεννημένος πριν από εκείνη τη χρονιά, δεν εμβολιάστηκε ποτέ (Oxford Vaccine Knowledge). Η βρετανική εμβολιαστική επιτροπή είχε κρίνει ότι η κάλυψη αυτής της γενιάς δεν ήταν «οικονομικά αποδοτική» (BMJ). Μετά τους δύο νεκρούς στο Canterbury, ο υπουργός Υγείας Wes Streeting ζήτησε επανεξέταση.

Στην Ελλάδα, το κενό είναι μεγαλύτερο: το MenB δεν περιλαμβάνεται καν στο δωρεάν πρόγραμμα εμβολιασμού — ούτε για βρέφη. Κοστίζει περίπου 300 ευρώ ιδιωτικά (Υπουργείο Υγείας). Την ίδια στιγμή, δύο αδελφές στην Κρήτη μόλις βγήκαν από ΜΕΘ δύο διαφορετικών νομών, επειδή δεν υπήρχε διαθέσιμη κλίνη στο Ηράκλειο (To Brief).

Η μηνιγγίτιδα σκοτώνει λίγους — αυτό λέει η αριθμητική που δικαιολογεί τον αποκλεισμό από τα εθνικά προγράμματα. Σκοτώνει όμως νέους, σε ώρες. Και αν ο γονιδιωματικός έλεγχος στο Canterbury δείξει ότι το τρέχον εμβόλιο δεν καλύπτει καν το στέλεχος που σκότωσε δύο ανθρώπους, η συζήτηση για τη σχέση κόστους-οφέλους καταντά ακαδημαϊκή.