Η Λαγκάρντ αφήνει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον Φεβρουάριο

Η Κριστίν Λαγκάρντ ενημέρωσε σήμερα δύο αποδέκτες: το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Τους είπε ότι θα αποχωρήσει στις 7 Φεβρουαρίου 2027, σχεδόν εννέα μήνες πριν λήξει η θητεία της στις 31 Οκτωβρίου 2027 (ΕΚΤ). Με αυτή την ημερομηνία, ο διάδοχός της μπορεί να επιλεγεί πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της 18ης Απριλίου και της 2ας Μαΐου (vie-publique). Το διακύβευμα είναι ποιος θα προεδρεύει στο όργανο που ορίζει τα επιτόκια για όλη την ευρωζώνη, μαζί και για την Ελλάδα.

Τον Ιούλιο η Λαγκάρντ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να φύγει νωρίτερα (To Brief). Είχε δηλώσει τότε στο Euronews: «δεν είμαι υποψήφια για τίποτα» (Euronews). Σήμερα για πρώτη φορά υπάρχει ημερομηνία. Αφού φεύγει τον Φεβρουάριο, η διαδοχή θα συζητηθεί όσο ο Εμανουέλ Μακρόν παραμένει πρόεδρος της Γαλλίας. Αυτό προκύπτει από το ημερολόγιο· κανένα διαθέσιμο στοιχείο δεν δείχνει ότι ήταν αυτό το κίνητρό της.

Η ίδια μίλησε στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σημερινή συνεδρίαση για τα επιτόκια. Εξήγησε ότι θέλει να μιλά ελεύθερα για ζητήματα πέρα από τη νομισματική πολιτική και ότι δεν νιώθει πια άνετα με την ουδετερότητα που απαιτεί η θέση (Reuters). Δεν ανακοίνωσε υποψηφιότητα ούτε στήριξη σε συγκεκριμένο πολιτικό. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, σύμφωνα με την ΕΚΤ, την ευχαρίστησαν με παρατεταμένο όρθιο χειροκρότημα (ΕΚΤ).

Ποιος αποφασίζει και πότε

Ο Κόστα δήλωσε ότι η διαδικασία διορισμού αρχίζει από σήμερα και θα προχωρήσει «χωρίς καθυστέρηση». Θέλει οι ηγέτες της ευρωζώνης να αποφασίσουν έγκαιρα (RTÉ). Δεν όρισε όμως ημερομηνία ούτε σύνοδο. Ένας αναλυτής που μίλησε στο AP εκτιμά ότι οι ηγέτες ίσως επιδιώξουν συμφωνία πριν από τη σύνοδο κορυφής της 17ης και 18ης Δεκεμβρίου (AP). Αυτή είναι πρόβλεψη, όχι ανακοινωμένη προθεσμία.

Η διαδικασία έχει τρία βήματα. Πρώτα οι υπουργοί του Συμβουλίου της ΕΕ κάνουν σύσταση για υποψήφιο. Μετά γνωμοδοτούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ. Στο τέλος αποφασίζουν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ευρωζώνης. Για να περάσει η απόφαση χρειάζονται τουλάχιστον 16 από τις 21 χώρες, οι οποίες πρέπει να αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ευρωζώνης (Συμβούλιο της ΕΕ).

Ο Μακρόν ζήτησε «συντεταγμένη και ισορροπημένη» προετοιμασία με τους εταίρους, χωρίς να προτείνει όνομα (Reuters μέσω La Nación). Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι πρόεδρος του Eurogroup, της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης. Ευχαρίστησε τη Λαγκάρντ χωρίς να στηρίξει κάποιον διάδοχο (Proto Thema).

Δύο κυβερνήσεις έχουν ήδη στηρίξει δημόσια ονόματα. Η Μαδρίτη στηρίζει τον Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ισπανίας (EFE). Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν στηρίζει τον Κλάας Κνοτ, πρώην επικεφαλής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, για κάποιο ευρωπαϊκό αξίωμα. Δεν έχει ξεκαθαρίσει όμως αν εννοεί την προεδρία της ΕΚΤ (NL Times). Οι δύο διαφέρουν στη στάση τους απέναντι στον πληθωρισμό. Ο Κνοτ είχε ζητήσει αυστηρότερη πολιτική όταν ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε, ενώ ο ντε Κος περιγράφεται ως πιο μετριοπαθής (CNBC).

Τρεις αλλαγές σε πέντε μήνες

Η προεδρία δεν είναι η μόνη θέση που αλλάζει στην εξαμελή Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ. Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ φεύγει στις 3 Ιανουαρίου 2027 για να αναλάβει θέση στο ΔΝΤ. Η θητεία του επικεφαλής οικονομολόγου Φίλιπ Λέιν λήγει κανονικά στις 31 Μαΐου 2027 (απόφαση ΕΚΤ, μητρώο θητειών ΕΚΤ). Μέσα σε περίπου πέντε μήνες ανανεώνονται δηλαδή τρεις από τις έξι θέσεις, και οι κυβερνήσεις έχουν περισσότερες θέσεις να μοιράσουν ταυτόχρονα. Η Συνθήκη πάντως δεν τις υποχρεώνει να τις αποφασίσουν μαζί, ως πακέτο (Συνθήκη).

Στη σημερινή συνεδρίαση η ΕΚΤ κράτησε στο 2,50% το επιτόκιο καταθέσεων, δηλαδή αυτό που πληρώνει στις τράπεζες για τα χρήματα που αφήνουν σε αυτήν. Το διατήρησε αμετάβλητο παρότι ο πληθωρισμός της ευρωζώνης ανέβηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο (ΕΚΤ, la Repubblica, δήλωση ΕΚΤ). Τα επιτόκια τα αποφασίζει συλλογικά το Διοικητικό Συμβούλιο, όχι ο πρόεδρος μόνος του (άρθρο 127). Γι' αυτό η αλλαγή προσώπου δεν αλλάζει από μόνη της τη δόση κανενός Έλληνα δανειολήπτη. Αυτό θα συνέβαινε μόνο αν άλλαζαν αργότερα τα επιτόκια και οι τράπεζες περνούσαν την αλλαγή στα δάνεια.

Η μόνη σταθερή ημερομηνία είναι η 7η Φεβρουαρίου. Πότε θα αποφασιστεί ο διάδοχος δεν το έχουν ορίσει ακόμη ούτε ο Κόστα ούτε οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης.