Η Λαγκάρντ αφήνει ανοιχτό να φύγει νωρίτερα από την ΕΚΤ για τη γαλλική πολιτική

«It's possible». Δύο λέξεις στη γαλλική εφημερίδα Les Echos, στις 2 Ιουλίου, και για πρώτη φορά η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας παραδέχεται δημόσια αυτό που τον Φεβρουάριο διαψευδόταν: ότι μπορεί να εγκαταλείψει τη Φρανκφούρτη πριν λήξει η θητεία της τον Οκτώβριο του 2027, για να μπει στη γαλλική προεδρική μάχη. Ρωτήθηκε αν αποκλείει μια πρόωρη έξοδο για να εμπλακεί στην πολιτική· απάντησε πως «μια ευρωπαϊκή φωνή πρέπει να ακουστεί στη γαλλική προεδρική συζήτηση» (Reuters).

Η ακρίβεια εδώ έχει σημασία. Η Λαγκάρντ δεν ανακοίνωσε υποψηφιότητα. Όταν ρωτήθηκε αν θα κατέβει η ίδια, αστειεύτηκε («θα το σκεφτώ») και μετά διευκρίνισε ότι κάτι τέτοιο «δεν είναι επί του παρόντος στην ατζέντα» (CNBC). Το νέο στοιχείο είναι θεσμικά πιο ενοχλητικό από μια υποψηφιότητα: η επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της ευρωζώνης αναγνωρίζει δημόσια ότι μπορεί να παρατήσει τη θέση της για να αναχαιτίσει την άνοδο της γαλλικής ακροδεξιάς (Λεπέν και Μπαρντελά).

Τον Φεβρουάριο, όταν οι Financial Times έγραψαν το ίδιο σενάριο, η ΕΚΤ απάντησε ότι η Λαγκάρντ ήταν «απόλυτα αφοσιωμένη στην αποστολή της» και «δεν έχει πάρει καμία απόφαση για το τέλος της θητείας της» (Reuters via The Star). Η διάψευση αφορούσε μόνο την ειλημμένη απόφαση, όχι τη σκέψη (To Brief). Η δήλωση του Ιουλίου μετακινεί το θέμα από τη φημολογία στην παραδοχή δυνατότητας. Αυτή είναι η αλλαγή.

Γιατί το timing είναι πολιτικό, όχι τυχαίο

Για να καταλάβετε τι διακυβεύεται, δείτε τι προηγήθηκε. Ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, αποχώρησε επίσης πρόωρα. Το Bloomberg το ερμήνευσε ξεκάθαρα: έφυγε ώστε τον διάδοχο να τον διαλέξει ο Εμανουέλ Μακρόν σήμερα, και όχι ένας πιθανός πρόεδρος του Rassemblement National αύριο (Bloomberg). Αν η ίδια λογική επεκταθεί στην ΕΚΤ, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος διαδέχεται τη Λαγκάρντ, αλλά ποιος ελέγχει τον χρόνο της διαδοχής πριν αλλάξει το πολιτικό τοπίο στο Παρίσι.

Στα χαρτιά, η διαδικασία είναι στεγνά θεσμική. Αν ανοίξει η θέση, τον νέο πρόεδρο τον διορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία, μετά από σύσταση του Συμβουλίου και γνωμοδότηση του Ευρωκοινοβουλίου (άρθρο 283 της Συνθήκης) (European Parliament).

Στην πράξη, η θέση είναι αντικείμενο συναλλαγής. Ισχύουν άτυπες ισορροπίες δεκαετιών μεταξύ μεγάλων και μικρών κρατών, Βορρά και Νότου, «γερακιών» και «περιστεριών». Η Γαλλία έχει ήδη δώσει δύο προέδρους, τον Τρισέ και τη Λαγκάρντ. Μια τρίτη σχεδόν συνεχόμενη γαλλική προεδρία θα συναντούσε τείχος στο Βερολίνο (Le Monde). Γι' αυτό μια γαλλική αποχώρηση σήμερα δεν είναι ουδέτερο γεγονός: ανοίγει το παζάρι με το Βερολίνο για το ποιος θα κρατήσει την επόμενη οκταετία. Τα ονόματα που κυκλοφορούν, ο Ολλανδός Klaas Knot και ο Γερμανός Joachim Nagel, δείχνουν προς τα εκεί.

Τι σημαίνει για το πορτοφόλι σας, προς το παρόν

Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία. Η δήλωση δεν έχει, μέχρι στιγμής, αλλάξει τα επιτόκια, την ισοτιμία του ευρώ ή τα spreads (τη διαφορά απόδοσης του ελληνικού ομολόγου έναντι του γερμανικού). Το μόνο τεκμηριωμένο market shock συνδέεται με τον Φεβρουάριο, όταν η πρώτη φημολογία πίεσε το ευρώ (CNBC). Οι αγορές αντιδρούν στο περιεχόμενο των αποφάσεων, όχι στα σενάρια διαδοχής (Reuters).

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι το κόστος του δανείου σας αύριο. Είναι μια εικόνα που δεν καθησυχάζει: η ΕΚΤ ανακοίνωσε στη Sintra ότι σταματά να λέει εκ των προτέρων τι θα κάνει με τα επιτόκια, εγκαταλείποντας την κλασική «forward guidance» (Euronews). Την ίδια στιγμή, η καπετάνισσα του πλοίου κοιτάζει ήδη προς την ακτή. Ένα καράβι που σταμάτησε να λέει πού πηγαίνει, με μια πρόεδρο που υπολογίζει το επόμενο πολιτικό της βήμα.

Το ερώτημα που μένει είναι απλό: πόσο ανεξάρτητη είναι μια κεντρική τράπεζα όταν η κορυφή της σκέφτεται ήδη την πολιτική της επόμενη μέρα;