Κυβερνητικό σχέδιο 3,7 δισ. για βιομηχανία: ασαφής σύνθεση

Η κυβέρνηση παρουσίασε 11 μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις 3,7 δισ. ευρώ και 700 εκατ. ευρώ για το ενεργειακό κόστος. Πίσω από τα τρία μεγέθη κρύβονται τρία διαφορετικά πράγματα: ένα πακέτο θεσμικών αλλαγών χωρίς πλήρη λίστα, ένα επενδυτικό pipeline που δεν είναι κρατική δαπάνη και μια ενεργειακή ελάφρυνση με τον κίνδυνο να μείνει μόνιμη επιδότηση.

• Στις 6 Αυγούστου η Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανίας συνεδρίασε υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη και ανακοίνωσε την «επόμενη φάση» βιομηχανικής πολιτικής.
• Οι «11 μεταρρυθμίσεις» δεν έχουν δημόσιο, αριθμημένο κατάλογο: εντοπίζονται περίπου 8 ονομαστές παρεμβάσεις.
• Τα 3,7 δισ. ευρώ είναι συνολικός προϋπολογισμός επενδύσεων μέσω Αναπτυξιακού Νόμου και στρατηγικών επενδύσεων, όχι καθαρή κρατική δαπάνη.
• Τα 700 εκατ. ευρώ σπάνε σε 500 εκατ. ενεργειακής ελάφρυνσης σε πενταετία και 200 εκατ. επενδυτικών επιχορηγήσεων.
• Το ανοιχτό ζήτημα: ποια έργα θα συμβασιοποιηθούν πραγματικά και αν η στήριξη θα γίνει παραγωγικότητα ή θα μείνει κάλυψη λογαριασμών.

Στις 6 Αυγούστου, η Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανίας συνεδρίασε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αυτό το διυπουργικό όργανο συντονίζει τη βιομηχανική πολιτική, και σήμερα παρουσίασε την «επόμενη φάση» για την ελληνική μεταποίηση: επτά προτεραιότητες, 11 μεταρρυθμίσεις, παραγωγικές επενδύσεις 3,7 δισ. ευρώ και ένα χωριστό πρόγραμμα 700 εκατ. ευρώ για το ενεργειακό κόστος έως το 2030 (Υπ. Ανάπτυξης). Το κρίσιμο για το πορτοφόλι δεν είναι το άθροισμα, αλλά τι κρύβεται μέσα σε καθένα από αυτά τα τρία μεγέθη, γιατί δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Ας ανοίξουμε τα τρία κουτιά.

Οι «11 μεταρρυθμίσεις». Δημόσια δεν υπάρχει πλήρης, αριθμημένος κατάλογος. Κατονομάζονται λίγα παραδείγματα: νέα στρατηγική για τα Επιχειρηματικά Πάρκα (οργανωμένους χώρους όπου επιτρέπεται και υποστηρίζεται η εγκατάσταση βιομηχανίας), βιομηχανικοί λιμένες, ψηφιακό Δελτίο Επιχειρηματικής Δραστηριότητας και αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου, που είχε τεθεί σε διαβούλευση έως τις 10 Ιουλίου (Energodromio, BusinessNews). Πρακτικά, εντοπίζονται περίπου οκτώ ονομαστές παρεμβάσεις με αλληλοεπικαλύψεις, όχι έντεκα διακριτά, δεσμευτικά ορόσημα με φορέα και ημερομηνία.

Τα 3,7 δισ. ευρώ. Εδώ είναι η μεγαλύτερη παρανόηση: δεν πρόκειται για κρατική δαπάνη, αλλά για συνολικό προϋπολογισμό επενδύσεων μέσω Αναπτυξιακού Νόμου και στρατηγικών επενδύσεων. Το κοντινότερο δημόσιο breakdown, από δηλώσεις του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου έναν μήνα νωρίτερα, μιλά για 930 σχέδια προϋπολογισμού 3,1 δισ. ευρώ, όπου η κρατική ενίσχυση είναι πάνω από 1,5 δισ. και το υπόλοιπο ιδιωτικό κεφάλαιο. Ξεχωριστά, 230 σχέδια άνω των 2 δισ. «εκτιμάται» ότι θα φέρουν 55.000 θέσεις, δηλαδή πρόβλεψη, όχι πραγματοποιημένο αποτέλεσμα (Mononews). Με άλλα λόγια, το 3,7 δισ. είναι ένας τίτλος που αντλεί από ώριμα σχέδια, εγκρίσεις και νέο pipeline αιτήσεων, χωρίς έναν ενιαίο δημόσιο πίνακα που να δείχνει πώς προκύπτει ακριβώς.

Τα 700 εκατ. ευρώ. Αυτό είναι το πιο απτό, γιατί σπάει σε καθαρά κομμάτια. Το σχήμα είναι 500 εκατ. λειτουργικής ελάφρυνσης σε πενταετία, δηλαδή 100 εκατ. τον χρόνο, συν 200 εκατ. από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για επενδυτικές επιχορηγήσεις (ΥΠΕΝ). Πώς σπάνε τα 100 εκατ. ετησίως; Περίπου 75 εκατ. αφορούν αντιστάθμιση CO2, δηλαδή αποζημίωση για το κόστος των δικαιωμάτων ρύπων που περνά στους λογαριασμούς ρεύματος, για 40-50 μεγάλες ενεργοβόρες μονάδες. Τα υπόλοιπα προκύπτουν από τη μείωση 50% στις χρεώσεις ΥΚΩ από την 1η Ιουλίου, που αντιστοιχεί σε ετήσιο όφελος περίπου 26 εκατ. ευρώ για περίπου 23.000 βιομηχανίες και βιοτεχνίες (Euro2day, NewsIT).

Αυτή η κίνηση δεν είναι τυχαία. Το σχέδιο πατά στην ευρωπαϊκή στροφή υπέρ της βιομηχανίας, σε συνέχεια όσων είδαμε όταν η Κομισιόν άρχισε να ξαναζυγίζει την πράσινη μετάβαση με όρους ανταγωνιστικότητας (To Brief). Η πίεση είναι πραγματική: οι τιμές παραγωγού ενέργειας στην ΕΕ τον Δεκέμβριο 2025 ήταν ακόμη 66,3% πάνω από τον Ιανουάριο 2021, και η μεταποίηση είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας στην οικονομία (Eurostat). Η Ελλάδα αποκλίνει γιατί έχει μικρή βιομηχανική βάση (9,1% του ΑΕΠ το 2024) αλλά ακριβό βιομηχανικό ρεύμα, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (OT).

Ο κίνδυνος είναι συγκεκριμένος. Το βαθύτερο πρόβλημα της ελληνικής βιομηχανίας δεν είναι μόνο η ενέργεια, αλλά το επενδυτικό κενό: ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ ήταν 14,3% έναντι 22,0% στην ΕΕ, με την παραγωγικότητα του 2024 περίπου στα επίπεδα του 2000 (Τράπεζα της Ελλάδος). Αν τα 500 εκατ. καταλήξουν να καλύπτουν διαρκώς λογαριασμούς ρεύματος αντί να χρηματοδοτούν εξοπλισμό και αναβάθμιση, η στήριξη γίνεται μόνιμη επιδότηση λειτουργικού κόστους, όχι επένδυση σε παραγωγικότητα. Ακόμη και οι βιομηχανικοί φορείς που στηρίζουν την κίνηση το λένε ανοιχτά: ο ΣΒΕ χαιρέτισε την επανενεργοποίηση της Επιτροπής ως «πρώτο βήμα», αλλά ζήτησε συνεκτικό εθνικό σχέδιο με σαφείς στόχους (NewsIT).

Η ίδια η ανάγκη «επανενεργοποίησης» ενός οργάνου που υποτίθεται λειτουργούσε, πάνω σε μια Εθνική Στρατηγική Βιομηχανίας που υπάρχει από το 2022, δείχνει πού είναι το στοίχημα: όχι στην έλλειψη σχεδίων, αλλά στη συνέχεια και τη λογοδοσία. Το τεστ των επόμενων μηνών είναι απλό και μετρήσιμο: ποια από τα 3,7 δισ. θα συμβασιοποιηθούν πραγματικά, με πόση δημόσια ενίσχυση και με ποια ημερομηνία, και αν οι 60.000 θέσεις που επικαλείται η κυβέρνηση θα εμφανιστούν σε πραγματικούς μισθούς, όχι σε παρουσιάσεις.