Κίνα: Ένας χρόνος σε τροχιά ενόψει Σελήνης

Η Κίνα στέλνει έναν άνθρωπο στο διάστημα για έναν ολόκληρο χρόνο. Όχι για να σπάσει παγκόσμιο ρεκόρ, αλλά για να δοκιμάσει στα όρια τα σώματα και τα συστήματα που θα χρειαστεί όταν επιχειρήσει να πατήσει στη Σελήνη το 2030. Η αποστολή Shenzhou-23 εκτοξεύτηκε στις 24 Μαΐου 2026 από το Jiuquan με τρεις αστροναύτες προορισμό τον κινεζικό σταθμό Τιανγκόνγκ, που βρίσκεται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη (Xinhua). Ένας από τους τρεις θα μείνει εκεί δώδεκα μήνες, την πιο μακρά παραμονή στην ιστορία του κινεζικού επανδρωμένου προγράμματος.

Τι κάνει στο σώμα ένας χρόνος χωρίς βαρύτητα

Χωρίς το βάρος που τραβά οστά και μυς, το σώμα αρχίζει να τα «ξεφορτώνεται». Μυϊκή ατροφία, απώλεια οστικής πυκνότητας, μετατόπιση υγρών προς το κεφάλι που πιέζει την όραση (το λεγόμενο σύνδρομο SANS), διαταραχές ύπνου, αλλαγές στο ανοσοποιητικό (NASA Science). Οι Αμερικανοί έχουν ήδη χαρτογραφήσει αρκετά από αυτά σε αποστολές των Scott Kelly και Mark Vande Hei. Αλλά κάθε διαστημικό πρόγραμμα χρειάζεται τα δικά του δεδομένα, στους δικούς του ανθρώπους, με τα δικά του συστήματα υποστήριξης. Η κινεζική υπηρεσία CMSA θέλει να χτίσει τη δική της κυρίαρχη βάση δεδομένων, μια πλήρη χαρτογράφηση πώς αλλάζουν γονίδια, πρωτεΐνες και κύτταρα στη μικροβαρύτητα. Από αυτή τη βάση θα προκύψουν τα ιατρικά πρωτόκολλα για το πλήρωμα που θα πάει στη Σελήνη (Channel News Asia).

Ένας ουσιαστικός περιορισμός: ο Τιανγκόνγκ βρίσκεται μέσα στη γήινη μαγνητόσφαιρα. Είναι άριστο εργαστήριο μικροβαρύτητας, όμως δεν προσομοιώνει τη ραγδαία αυξημένη ακτινοβολία του βαθιού διαστήματος που θα δεχτεί ένα πλήρωμα έξω από την προστατευτική «ομπρέλα» της Γης (Australian BOM).

Από τον σταθμό στη Σελήνη

Πέρα από τη βιολογία, ο Τιανγκόνγκ λειτουργεί ως επιχειρησιακό προπονητήριο. Εκεί η Κίνα δοκιμάζει ξανά και ξανά προσεγγίσεις και προσδέσεις σκαφών, εφοδιαστικές αποστολές με τα μη επανδρωμένα Tianzhou, διαστημικούς περιπάτους, αλλαγές πληρωμάτων και ιατρική παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο. Η Shenzhou-23 εξάσκησε ειδικά αυτόνομη ταχεία προσέγγιση και πρόσδεση, ακριβώς την τεχνική που θα χρειαστεί στη σεληνιακή τροχιά για να ενώσει το επανδρωμένο σκάφος Mengzhou με τον προσγειωτήρα Lanyue (Space.com).

Η αρχιτεκτονική για το 2030 είναι ξεκάθαρη στα χαρτιά: δύο εκτοξεύσεις του πυραύλου Long March-10, σύνδεση γύρω από τη Σελήνη, κάθοδος δύο αστροναυτών, επιστροφή (CGTN). Έχουν δοκιμαστεί επιμέρους κομμάτια, αλλά κανείς δεν έχει πετάξει ακόμη το σύνολο. Η σύγκριση με το αμερικανικό Artemis είναι διδακτική: η NASA έχει πιο ώριμο επανδρωμένο σκάφος, αλλά εξαρτάται από έναν τεχνικό άθλο που δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ — τον ανεφοδιασμό κρυογονικού καυσίμου σε τροχιά (Aerospace America). Το ερώτημα δεν είναι ποιος φτάνει πρώτος, αλλά ποιος εξαλείφει πρώτος τα δικά του τεχνικά ρίσκα. Η ίδια η NASA έχει ήδη υποβαθμίσει το χρονοδιάγραμμα της Artemis III (To Brief).

Το ανθρώπινο και πολιτικό μήνυμα

Στο πλήρωμα ξεχωρίζει η Λάι Κα-γινγκ (Li Jiaying στα μανδαρινικά), 43 ετών, πρώην superintendent της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ με διδακτορικό στην ψηφιακή εγκληματολογία. Είναι η πρώτη αστροναύτης από το Χονγκ Κονγκ στην ιστορία του προγράμματος (SCMP). Δεν είναι πιλότος αλλά ειδική επιστήμονας αποστολής, υπεύθυνη δηλαδή για τα πειράματα στο εργαστήριο τροχιάς. Η επιλογή της λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Επιστημονικά, διευρύνει το προφίλ των κινέζων αστροναυτών πέρα από στρατιωτικούς πιλότους. Πολιτικά, την προβάλλει το Πεκίνο ως απόδειξη ότι το Χονγκ Κονγκ εντάσσεται οργανικά σε εθνικά έργα υψηλής τεχνολογίας υπό κεντρική καθοδήγηση (news.gov.hk).

Η κινεζική υπηρεσία δεν έχει ανακοινώσει ακόμα ποιος από τους τρεις θα μείνει τον έναν χρόνο. Η απόφαση θα παρθεί κατά την εξέλιξη της αποστολής (AP/AJC).

Ο ένας χρόνος σε χαμηλή τροχιά είναι εθνικό ορόσημο, όχι παγκόσμιο ρεκόρ. Οι Kelly, Vande Hei και πριν απ' όλους ο Σοβιετικός Valeri Polyakov το έχουν ήδη ξεπεράσει (NASA). Το Πεκίνο δεν τρέχει, προπονείται. Και το προπονητήριο λέγεται Τιανγκόνγκ.