Κενός ο φάκελος της ΕΥΠ για τον Ανδρουλάκη

Χθες γράφαμε για το όριο ελέγχου της Βουλής στη Δικαιοσύνη, με αφορμή την απουσία Τζαβέλλα (To Brief). Σήμερα, το πρόβλημα μεταφέρεται στην ίδια την ΕΥΠ: η παρακολούθηση του Νίκου Ανδρουλάκη έγινε, αλλά το χαρτί που την τεκμηριώνει απουσιάζει από τον φάκελο της ΑΔΑΕ.

Στην κεκλεισμένων των θυρών ακρόαση της Επιτροπής Θεσμών, ο διοικητής της ΕΥΠ Θεμιστοκλής Δεμίρης φέρεται να παραδέχθηκε πως στον φάκελο προς την ΑΔΑΕ υπήρχε μόνο η εισαγγελική διάταξη άρσης. Σύμφωνα με τις διαρροές της συνεδρίασης, υποστήριξε ότι ο ίδιος δεν έχει δει έγγραφο με τους λόγους παρακολούθησης και ότι «πολλές φορές» τα αιτήματα γίνονται προφορικά (Newsit, Protothema).

Το όριο της Ολομέλειας

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με την απόφαση 465/2024 δεν έκρινε ότι κάθε παρακολουθούμενος δικαιούται ολόκληρο τον επιχειρησιακό φάκελο της ΕΥΠ. Έκρινε όμως ότι η απόλυτη απαγόρευση ενημέρωσης, που είχε θεσπιστεί το 2021 για παρακολουθήσεις εθνικής ασφάλειας, δεν είναι συνταγματικά ανεκτή (Iefimerida). Το κρίσιμο σκέλος που επικαλείται ο Ανδρουλάκης πάει ένα βήμα παραπέρα: ο θιγόμενος πρέπει να έχει πρόσβαση όχι μόνο στη διάταξη άρσης, αλλά και στο αίτημα της αρχής που τη ζήτησε, ώστε να μπορεί να κατανοήσει τους λόγους (News247).

Αν αυτό που παραδόθηκε στην ΑΔΑΕ είναι μόνο η εισαγγελική διάταξη, η ενημέρωση δεν είναι ελλιπής από αμέλεια. Είναι ελλιπής εξ ορισμού.

Η νομολογία του ΣτΕ έχει ήδη κλείσει το παράθυρο της «απουσίας εγγράφων». Στην υπόθεση του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, το δικαστήριο διέταξε την ΕΥΠ να διαβιβάσει εντός τριμήνου τον υπηρεσιακό φάκελο της παρακολούθησης, ορίζοντας ρητά ότι αν προβληθεί ισχυρισμός καταστροφής, η Υπηρεσία οφείλει να αναφέρει βάσει ποιας διάταξης έγινε, να ανασυστήσει τον φάκελο και να τον αποστείλει (Enikos, Iefimerida).

Η διαδρομή χωρίς ίχνη

Βάσει του ν. 2225/1994 όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις του 2022, η νόμιμη διαδρομή έχει συγκεκριμένα ίχνη: υπηρεσιακό αίτημα, εισαγγελική διάταξη, εκτέλεση από τον πάροχο, υλικό που μπορεί να ελεγχθεί εκ των υστέρων. «Προφορικό» αίτημα χωρίς γραπτή αιτιολόγηση δεν υφίσταται ως κανόνας. Συγκρούεται και με τη λογική του δικαστικού ελέγχου που έχει χαράξει το ΣτΕ.

Η έλλειψη εγγράφου στην ΑΔΑΕ σημαίνει είτε ότι η ΕΥΠ παρακρατά στοιχεία, είτε ότι η παρακολούθηση έγινε εκτός θεσμικής διαδικασίας, είτε ότι ο φάκελος καταστράφηκε. Η τρίτη εκδοχή υπάγεται πλέον σε ρητή υποχρέωση ανασύστασης.

Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο σε ανεξάρτητες αρχές και στην ΕΥΠ, αλλά για τα θέματα της Υπηρεσίας λειτουργεί υπό το ειδικό απόρρητο του άρθρου 43Α του Κανονισμού της Βουλής, που δεσμεύει τους βουλευτές ακόμη και μετά τη θητεία τους (Hellenic Parliament). Έχει κανάλι πρόσβασης, όχι εξουσία δημοσιοποίησης. Γι' αυτό και ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης ανακοίνωσε έρευνα για τις διαρροές της απόρρητης συνεδρίασης, χαρακτηρίζοντάς τες «εν δυνάμει ποινικό αδίκημα» (News247).

Εδώ φαίνεται και η ασυμμετρία. Το θεσμικό σύστημα έχει εργαλεία να τιμωρήσει αυτόν που μίλησε για τη συζήτηση, αλλά όχι να διαπιστώσει εύκολα αν τα όσα ειπώθηκαν αποδεικνύουν παράνομη διαδικασία. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, που είχε αρχειοθετήσει την επανεκκίνηση της έρευνας τον Απρίλιο, δεν προσήλθε στην επιτροπή επικαλούμενος διάκριση εξουσιών (ERT). Η ΑΔΑΕ, μόνη αρμόδια για τα ανοιχτά αρχεία της Υπηρεσίας, παραμένει ακέφαλη πάνω από έντεκα μήνες.

Η σύγκρουση για το αν η Εξεταστική απαιτεί 120 ή 151 ψήφους (Newsbeast) διεξάγεται πάνω σε ένα πρακτικό κενό. Το θεσμικό σύστημα καλείται να ελέγξει αναδρομικά μια διαδικασία που, σύμφωνα με την παραδοχή του ίδιου του διοικητή της ΕΥΠ, μπορεί να μην άφησε ίχνη. Ο εισαγγελέας επικαλείται τη διάκριση των εξουσιών, η Επιτροπή Θεσμών δεσμεύεται από το απόρρητο, η ΑΔΑΕ δεν έχει διοίκηση να συνεδριάσει. Τρία κανάλια ελέγχου, κανένα ενεργό.