Ισραηλινός θόλος 3 δισ.: το αγκάθι του 25%

Το ΚΥΣΕΑ καλείται να εγκρίνει τη μεγαλύτερη ενιαία απόφαση αεράμυνας στην ιστορία της χώρας: ένα ισραηλινό πολυστρωματικό σύστημα, την «Ασπίδα του Αχιλλέα», αξίας περίπου 3 δισ. ευρώ. Το πραγματικό διακύβευμα όμως δεν είναι η τιμή ούτε ποιος πύραυλος μπαίνει σε ποιο στρώμα. Είναι ένα ποσοστό: το 25% που η κυβέρνηση υπόσχεται ότι θα κρατήσει η ελληνική αμυντική βιομηχανία. Αν τηρηθεί, αλλάζει τον κανόνα δεκαετιών. Αν μείνει στα χαρτιά, είναι άλλη μια ακριβή «αγορά από το ράφι».

Πρώτα τα βασικά. Το ΚΥΣΕΑ δεν υπογράφει σύμβαση, δίνει πολιτική έγκριση κατεύθυνσης· η συμβασιοποίηση περνά μετά από το ΥΠΕΘΑ και τη ΓΔΑΕΕ (GDAEE). Από ισραηλινής πλευράς ο κρατικός δίαυλος είναι η SIBAT, η διεύθυνση αμυντικών εξαγωγών του υπουργείου Άμυνας (SIBAT), με βιομηχανικούς αναδόχους κατά πάσα πιθανότητα τη Rafael (SPYDER) και την Israel Aerospace Industries (Barak MX) (IAI). Η συζήτηση είχε ξεκινήσει ανοιχτά ήδη από το 2024, όταν η Αθήνα διαπραγματευόταν με το Ισραήλ αρχιτεκτονική αντι-drone άμυνας εμπνευσμένη από το Iron Dome (Reuters). Όσο για το ύψος, στο ΚΥΣΕΑ του Μαρτίου η ευρύτερη «Ασπίδα» είχε αναφερθεί κοντά στα 3,5-3,6 δισ. (Protothema).

Τι σημαίνει πραγματικά το 25%

Σε συμβόλαιο 3 δισ., το 25% είναι περίπου 750 εκατ. ευρώ έργο σε ελληνικούς φορείς. Προσοχή όμως: δεν είναι επιστροφή χρημάτων στο Δημόσιο, είναι workshare, δηλαδή παραγωγή υποσυστημάτων, ολοκλήρωση, συντήρηση, λογισμικό C4I, εκπαίδευση (Enterprise Greece). Και εδώ ανοίγει το κρίσιμο κενό: δεν υπάρχει δημοσιευμένο παράρτημα με ποσά ανά εταιρεία, χρονοδιαγράμματα, ποινικές ρήτρες ή ανεξάρτητο ελεγκτή. Χωρίς αυτά, το 25% παραμένει ισχυρή πολιτική γραμμή, όχι αποδεδειγμένη συμβατική πραγματικότητα.

Υπάρχει και μια ειρωνεία στον πυρήνα της υπόσχεσης. Η Intracom Defense, ένας από τους προφανείς υποψήφιους για ελληνικό έργο, εμφανίζεται πλέον ως «IAI company» (IDE). Δηλαδή μέρος της «ελληνικής συμμετοχής» μπορεί να εκτελεστεί από θυγατρική του ίδιου του Ισραηλινού πωλητή. Λογιστικά μετράει ως εγχώριο· στρατηγικά δεν σημαίνει ελληνική αυτονομία ούτε νέα εγχώρια τεχνογνωσία.

Γιατί έχει σημασία αυτή η λεπτομέρεια; Γιατί η ιστορία των ελληνικών εξοπλισμών είναι ιστορία πλατφορμών χωρίς βιομηχανική βάση. Τα υποβρύχια Type 214 κόστισαν δισεκατομμύρια και άφησαν δικαστικές διαμάχες αντί για ναυπηγικό cluster (Reuters). Οι Patriot παρέμειναν εξάρτηση από ξένες αναβαθμίσεις μέσω FMS (DSCA). Η μερική εξαίρεση είναι το F-16: λόγω μεγάλου στόλου και 30 χρόνων συμπαραγωγής, η ΕΑΒ μπήκε σε διεθνή αλυσίδα της Lockheed και κράτησε πραγματικό έργο (Lockheed Martin). Η διαφορά ήταν διάρκεια, πιστοποιήσεις και IP, όχι το ποσοστό στο εξώφυλλο.

Το 25% που μάχεται με το 65%

Εδώ μπαίνει και μια ευρωπαϊκή αντίφαση. Ο νέος μηχανισμός φθηνού δανεισμού SAFE, ύψους έως 150 δισ., απαιτεί τουλάχιστον 65% του κόστους επιλέξιμων προϊόντων να προέρχεται από ΕΕ/ΕΟΧ/Ουκρανία (Council). Ένα καθαρά ισραηλινό πακέτο δύσκολα κουμπώνει εκεί. Η Γερμανία διαχειρίστηκε την αντίφαση αγοράζοντας το ισραηλινό Arrow 3 ενώ ηγείται της ευρωπαϊκής European Sky Shield (NATO), τη στιγμή που Γαλλία και Ιταλία κρατούν την αεράμυνα εντός Ευρώπης με το SAMP/T NG (MBDA). Η Αθήνα διαλέγει ταχύτητα και αξιοπιστία πεδίου, αλλά το ελληνικό 25% λειτουργεί ως απάντηση στο ευρωπαϊκό 65%: η μόνη γέφυρα για να μη φανεί η επιλογή ως καθαρή εισαγωγή.

Η Άγκυρα, εν τω μεταξύ, δεν προβάλλει πανικό αλλά τον δικό της «Steel Dome», με εγχώρια HISAR και SIPER (TRT World). Το ελληνικό σύστημα αυξάνει την ανθεκτικότητα και το κόστος μιας τουρκικής πίεσης, δεν ανατρέπει την ισορροπία μόνο του.

Το ερώτημα που θα κρίνει αν αυτή τη φορά αγοράζουμε ικανότητα ή απλώς εξάρτηση με καλύτερο branding δεν είναι ποιο σύστημα μπαίνει στο Αιγαίο. Είναι αν, πίσω από το «25%», υπάρχουν ονόματα εταιρειών, milestones, ρήτρες και δικαιώματα τεχνογνωσίας (To Brief). Μέχρι να δημοσιευτούν, το πιο ακριβό εξοπλιστικό της δεκαετίας κρίνεται με ένα νούμερο που κανείς δεν έχει δει γραμμένο σε σύμβαση.