Στη Μαλακάσα η φιέστα των drones, στη Βουλή η απόφαση για 1,15 δισ. σε ξένα οπλικά συστήματα

Στις 12 Ιουνίου ο Νίκος Δένδιας θεμελίωνε στη Μαλακάσα το νέο εργοστάσιο μη επανδρωμένων μέσων, μιλώντας για «όλα ελληνικής σχεδίασης». Την ίδια ώρα, στη Βουλή, η αρμόδια επιτροπή ενέκρινε πακέτο οκτώ εξοπλιστικών προγραμμάτων που στον πυρήνα του είναι αγορά έτοιμων συστημάτων από τη Βραζιλία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Βρετανία. Δύο αφηγήματα τρέχουν παράλληλα για την ίδια απόφαση: πώς θα ξοδέψει το κράτος πάνω από 1 δισ. ευρώ.

Στη Βουλή κινήθηκε η Ειδική Διαρκής Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων για τρία μεταγωγικά αεροσκάφη C-390, δέκα υποβρύχια οχήματα VICTA, drones, μικροδορυφόρους ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR) και νυχτερινά βοηθήματα (Enikos). Το Reuters, επικαλούμενο δύο πηγές, ανέφερε συνολικό κόστος 1 με 1,2 δισ. ευρώ και επόμενο βήμα την τελική σφραγίδα του ΚΥΣΕΑ, του ανώτατου κυβερνητικού οργάνου για άμυνα και εξωτερική πολιτική (Zougla/Reuters). Στη Μαλακάσα, ο Δένδιας θεμελίωσε το 309 Εργοστάσιο Κατασκευής Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Μέσων, με στόχο παραγωγής, σύμφωνα με την κυβερνητική παρουσίαση, έως 10.000 drones κατηγορίας I τον χρόνο (ProtoThema English).

Το χάσμα ανάμεσα στη φιέστα και το ταμείο

Εδώ ανοίγει η αντίφαση. Ο Δένδιας μίλησε για ελληνική σχεδίαση και για κανόνα 25% επένδυσης κάθε προμηθευτή στην Ελλάδα (Newsit). Τα συστήματα του πακέτου, όμως, είναι κάτι άλλο. Το C-390 είναι βραζιλιάνικο Embraer, με τη συναλλαγή να περνά μέσω Πορτογαλίας, και απορροφά μόνο του πάνω από το μισό λογαριασμό: 597,6 εκατ. ευρώ για τρία αεροσκάφη με υποστήριξη (Enikos). Η γέφυρα ΕΑΒ-Embraer είχε ήδη παρουσιαστεί ως δείγμα εγχώριας υπεραξίας (To Brief), αλλά αφορά συντήρηση εντός χώρας και «μελλοντικές συζητήσεις» για τεχνογνωσία, όχι γραμμή συναρμολόγησης αεροσκαφών (Euro2Day, AeroTime).

Το υπόλοιπο πακέτο ακολουθεί το ίδιο μοτίβο. Τα Heron είναι ισραηλινά, τα V-BAT αμερικανικά, χωρίς ανακοινωμένη ελληνική συμπαραγωγή (To Vima/Reuters). Οι πύραυλοι Hellfire έρχονται μέσω του αμερικανικού FMS (Foreign Military Sales), του κρατικού μηχανισμού όπου η Ουάσιγκτον πουλά ως ενδιάμεσος (DSCA). Οι μικροδορυφόροι SAR συνδέονται με την πολωνο-φινλανδική ICEYE, ενώ για τα νυχτερινά βοηθήματα δεν εντοπίζεται ελληνικός προμηθευτής. Η μόνη πρόσθετη ένδειξη εγχώριου έργου, πέρα από τη συντήρηση των C-390, είναι μια αναφορά για «ναυπήγηση στην Ελλάδα» των VICTA, χωρίς όμως κατονομασμένο ναυπηγείο, ποσοστό έργου ή συμβατική ρήτρα.

Με άλλα λόγια, η Μαλακάσα είναι ξεχωριστό, μελλοντικό project. Δεν τεκμηριώνει ότι τα συστήματα αυτού του πακέτου θα κατασκευαστούν εκεί.

Το ανεξέλεγκτο 25%

Το βάρος της ιστορίας είναι παλιό. Επί δεκαετίες, τα ελληνικά «αντισταθμιστικά ωφελήματα» λειτούργησαν ως αδιαφανές παράρτημα της αγοράς, με μεσάζοντες και υποσχέσεις που σπάνια έγιναν παραγωγική βάση. Η καταδίκη του Άκη Τσοχατζόπουλου για τις μίζες στα υποβρύχια παραμένει το σύμβολο εκείνου του κύκλου (Liberal). Η ΕΕ έσπρωξε προς μεγαλύτερη διαφάνεια με την Οδηγία 2009/81 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), που ενσωματώθηκε με τον Ν.3978/2011 (e-Nomothesia).

Το 25% δεν εμφανίζεται ως νομοθετημένος, οριζόντιος κανόνας, αλλά ως συμβατικός στόχος ανά πρόγραμμα (Το Βήμα). Και η συνεδρίαση της επιτροπής έγινε κεκλεισμένων των θυρών: ο πολίτης δεν βλέπει πρακτικά, ψήφους ή τεχνικές αιτιολογήσεις (Βουλή των Ελλήνων). Από την αντιπολίτευση, το ΠΑΣΟΚ αμφισβητεί την αξιοπιστία του 25% και ζητά διαφάνεια, με τον εκπρόσωπό του Κώστα Τσουκαλά να προσωποποιεί την κριτική στον απόντα από τη Βουλή Δένδια (News247).

Το πραγματικό ερώτημα που μένει αναπάντητο δεν είναι αν χρειάζονται μεταγωγικά ή drones. Είναι ποιος ελέγχει το 25%: με ποια βάση υπολογίζεται, ποιοι ελληνικοί φορείς θα πάρουν έργο, ποιος κατέχει την τεχνογνωσία και ποια ρήτρα ενεργοποιείται αν η υπόσχεση μείνει στα χαρτιά. Όσο αυτά μένουν στο σκοτάδι, η Μαλακάσα παραμένει βιτρίνα. Και το ταμείο γράφει εισαγωγή.