Το Ισραήλ μπλόκαρε Έλληνες συνδικαλιστές με προορισμό τη Ραμάλα

Για να φτάσει ένας ξένος στη Ραμάλα, την πρωτεύουσα της παλαιστινιακής αυτοδιοίκησης στη Δυτική Όχθη, πρέπει πρώτα να περάσει από διαδικασία που δεν ορίζουν οι Παλαιστίνιοι. Αυτή η συνθήκη, που σπανίως εξηγείται, είναι η ουσία του σημερινού περιστατικού. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες ελληνικές αναφορές, ομάδα Ελλήνων συνδικαλιστών που ταξίδευε για επαφές με παλαιστινιακές οργανώσεις δεν έγινε δεκτή και απομακρύνθηκε από τις ισραηλινές αρχές. Το ΥΠΕΞ εξέφρασε δυσαρέσκεια, κόμματα της αντιπολίτευσης κατήγγειλαν παραβίαση δικαιωμάτων, και η Αθήνα βρέθηκε ξανά να ζυγίζει πόσο μπορεί να πιέσει έναν στρατηγικό σύμμαχο.

Πέρα από τις δηλώσεις, το πρακτικό ζήτημα είναι ποιος αποφασίζει ποιος μπαίνει. Η Ραμάλα ανήκει στη λεγόμενη Area A, την κατηγορία που δημιούργησε η Ενδιάμεση Συμφωνία του Όσλο το 1995. Εκεί η Παλαιστινιακή Αρχή ασκεί πολιτική διοίκηση και εσωτερική αστυνόμευση, αλλά όχι έλεγχο των εξωτερικών συνόρων (UN Peacemaker / Oslo II). Στην πράξη, όποιος θέλει να μπει στη Δυτική Όχθη περνά από ισραηλινά αεροδρόμια, λιμάνια ή το πέρασμα Allenby από την Ιορδανία, και η τελική απόφαση εισόδου είναι ισραηλινή. Τόσο το αμερικανικό όσο και το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποιούν ρητά τους πολίτες τους ότι μπορεί να αντιμετωπίσουν ανάκριση, καθυστέρηση ή άρνηση εισόδου, ακόμη και χωρίς πλήρη αιτιολόγηση (US State Department, UK FCDO). Ο ΟΗΕ καταγράφει τη Δυτική Όχθη ως χώρο όπου η κίνηση ανθρώπων εξαρτάται δομικά από ισραηλινά περάσματα και σημεία ελέγχου (OCHA).

Όχι μεμονωμένο επεισόδιο

Η σημασία της φερόμενης απομάκρυνσης φαίνεται μόνο αν δεν διαβαστεί μόνη της. Έναν μήνα νωρίτερα, η Αθήνα διαχειριζόταν την κράτηση και τον επαναπατρισμό 19 Ελλήνων ακτιβιστών του στολίσκου «Global Sumud Flotilla», κινούμενη κυρίως με προξενικά εργαλεία: διάβημα για την ασφάλεια των Ελλήνων και ενεργοποίηση της πρεσβείας στο Τελ Αβίβ (Proto Thema, MFA Greece). Τότε επρόκειτο για αποστολή υψηλού ρίσκου προς τη Γάζα (To Brief). Τώρα μιλάμε για κατόχους ελληνικού διαβατηρίου με συνδικαλιστική ταυτότητα, που επιχειρούσαν να φτάσουν σε παλαιστινιακούς φορείς στη Δυτική Όχθη. Η μετατόπιση είναι ουσιαστική. Το ζήτημα παύει να αφορά μια εξαιρετική θαλάσσια αποστολή και αγγίζει το αν Έλληνες πολίτες αντιμετωπίζονται ως πολιτικά ανεπιθύμητοι.

Δύο αναγνώσεις του ίδιου ελέγχου

Η ισραηλινή θέση είναι σταθερή. Κάθε κράτος έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια να αρνείται είσοδο σε μη πολίτες για λόγους ασφάλειας ή δημόσιας τάξης. Για τη Δυτική Όχθη μάλιστα υπάρχει ξεχωριστή διαδικασία της COGAT, της ισραηλινής στρατιωτικής διοίκησης που ρυθμίζει την πρόσβαση και τις άδειες ξένων στα κατεχόμενα. Ορίζει ποιοι μπορούν να σπουδάσουν, να εργαστούν ή να μείνουν εκεί, με ρητή επιφύλαξη για λόγους ασφάλειας και δημόσιας τάξης (Gov.il).

Η αντίθετη ανάγνωση εστιάζει σε κάτι διαφορετικό. Εδώ το Ισραήλ δεν ελέγχει μόνο τη δική του είσοδο, αλλά την πρόσβαση τρίτων σε μια κατεχόμενη κοινωνία που δεν διαθέτει δικά της σύνορα. Η Human Rights Watch και η Amnesty International υποστηρίζουν ότι οι κανόνες αυτοί δίνουν στο Τελ Αβίβ μοχλό πάνω σε παλαιστινιακά πανεπιστήμια, ΜΚΟ και συνδικάτα (HRW, Amnesty). Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έχει κρίνει ότι η ισραηλινή διοίκηση των παλαιστινιακών εδαφών δεν διαβάζεται ως κανονική άσκηση κυριαρχίας (ICJ). Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η άρνηση ήταν εξατομικευμένη και αιτιολογημένη για συγκεκριμένο κίνδυνο, ή κατηγορική απέναντι σε όσους πάνε να συναντήσουν Παλαιστινίους (B'Tselem).

Εδώ φτάνει η Αθήνα στο όριο της πολιτικής των ίσων αποστάσεων. Όσο περιορίζεται σε προξενικές ενέργειες και εκφράσεις δυσαρέσκειας, διασώζει τη στρατηγική σχέση με το Τελ Αβίβ, με την οποία δένουν πια εξοπλιστικά συμβόλαια δισεκατομμυρίων και κοινές στρατιωτικές δομές (To Brief). Το τίμημα είναι ορατό. Η κυβέρνηση υπερασπίζεται τους πολίτες της διοικητικά, χωρίς να μετατρέπει τη μεταχείρισή τους σε πολιτικό κόστος για τον σύμμαχο. Αν δεν υπάρξει κλήση πρέσβη ή επίσημο διάβημα, το φερόμενο περιστατικό θα μείνει στο αρχείο ως ακόμη ένα επεισόδιο που η Αθήνα επέλεξε να μη μετρήσει.