Ισραήλ: 34 εποικισμοί και φυλάκια πριν τις εκλογές

Η ισραηλινή κυβέρνηση έβαλε χρήμα και στρατό πίσω από ένα σχέδιο μόνιμου εδαφικού ελέγχου: 1,3 δισ. σέκελ για 34 νέους εποικισμούς στη Δυτική Όχθη και τρία στρατιωτικά φυλάκια «Nahal» στη βόρεια Γάζα, τρεις μήνες πριν από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Η κίνηση υπονομεύει έμπρακτα τη λύση των δύο κρατών, καθώς τεμαχίζει το παλαιστινιακό έδαφος σε αποκομμένους θύλακες. Και το κάνει ο στενότερος στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που η Αθήνα σιωπά.

Για τη Γάζα, ο υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς, μετά από επίσκεψη στη βόρεια Γάζα, δήλωσε ότι σκοπεύει να στήσει τρία φυλάκια Nahal στα σημεία πρώην ισραηλινών οικισμών, ως «μόνιμη» ενίσχυση των κοινοτήτων (JNS). Το Nahal δεν είναι ουδέτερος στρατιωτικός όρος. Είναι ιστορικό σχήμα που συνδυάζει στρατό, αγροτική εγκατάσταση και πυρήνα μελλοντικού οικισμού. Πριν από την ισραηλινή αποχώρηση του 2005 υπήρχαν δεκατέσσερα τέτοια σημεία στη Λωρίδα, γι' αυτό επικριτές διαβάζουν την πρόταση ως πρώτο βήμα επανεποικισμού (Guardian).

Για τη Δυτική Όχθη, οι υπουργοί Μπεζαλέλ Σμότριτς, Ορίτ Στρούκ και Χαΐμ Κατς ανακοίνωσαν χρηματοδότηση για «πρωτοποριακές γειτονιές», δηλαδή νέους οικισμούς με προκατασκευασμένα σπίτια, δρόμους και υποδομές (Times of Israel). Δεν πρόκειται για λογιστική μεταφορά, αλλά για φυσική εγκατάσταση σε 34 σημεία: 9 στη Σαμάρεια, 7 στο Binyamin, 4 στη Χεβρώνα, 7 στην κοιλάδα του Ιορδάνη, 6 στο Gush Etzion και 1 στο Megilot (Jerusalem Post).

Γιατί τώρα

Δεν υπάρχει δημόσιο έγγραφο ή ομολογία που να συνδέει αυτές τις κινήσεις με την κάλπη. Υπάρχει όμως συγκλίνον πολιτικό πλαίσιο. Μετά τη διάλυση της Κνεσέτ, οι εκλογές κλείδωσαν για τις 27 Οκτωβρίου ως δημοψήφισμα για την πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου (Al Jazeera, To Brief). Το Likud κινείται δημοσκοπικά γύρω στις 22-23 έδρες και το μπλοκ Νετανιάχου παραμένει κάτω από τις 61 που χρειάζεται για να σχηματίσει κυβέρνηση (Al-Monitor).

Για τον Σμότριτς η πίεση είναι υπαρξιακή. Το κόμμα του κινδυνεύει να μείνει κάτω από το εκλογικό κατώφλι, κάτι που κάνει την εδαφική σκληρή γραμμή πολιτικά χρήσιμη για την άκρα δεξιά. Αναλυτές που παρακολουθούν την αρπαγή γης λένε ότι οι ριζοσπαστικοί έποικοι στη συμμαχία σπεύδουν να επιβάλουν τετελεσμένα πριν από την ψηφοφορία (Guardian). Οι εκλογές λειτουργούν λοιπόν ως επιταχυντής κινήτρων, όχι ως αποδεδειγμένη εντολή.

Ανεξαρτήτως εκλογικής σκοπιμότητας, η ουσία των κινήσεων είναι η ίδια: έλεγχος εδάφους χωρίς επίσημη προσάρτηση. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) το ονόμασε ρητά. Στις 17 Ιουλίου χαρακτήρισε τη νέα χρηματοδότηση «ανησυχητική εξέλιξη» που αυξάνει τον κατακερματισμό, και επανέλαβε ότι η ΕΕ δεν αναγνωρίζει ισραηλινή κυριαρχία στα κατεχόμενα από το 1967 εδάφη (EEAS). Εδώ όμως ανοίγει το πραγματικό χάσμα. Η Ένωση έχει τα εργαλεία, από ειδικές αδειοδοτήσεις έως απαγόρευση εισαγωγών από εποικισμούς, αλλά δεν έχει τη συλλογική βούληση να τα ενεργοποιήσει (Euractiv). Νομική σαφήνεια, πολιτική απροθυμία.

Αυτό το σχέδιο μόνιμης εγκατάστασης χτίζεται πάνω σε ένα συγκεκριμένο έδαφος. Έκθεση επιτροπής του ΟΗΕ κατέγραψε τουλάχιστον 20.179 νεκρά και 44.143 τραυματισμένα παιδιά στη Γάζα (UN), ενώ στη Δυτική Όχθη πεθαίνει κατά μέσο όρο ένα παλαιστινιακό παιδί την εβδομάδα από τον Ιανουάριο 2025 (UNISPAL). Πάνω σε αυτό το έδαφος στήνονται οι προκατασκευασμένες γειτονιές.

Εδώ αλλάζει η οπτική για την Αθήνα. Το κόστος για την Ελλάδα δεν είναι οικονομικό, είναι πολιτικο-νομικό. Ελλάδα και Κύπρος είναι κράτη μέρη του Καταστατικού της Ρώμης, με υποχρεώσεις συνεργασίας με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) (ICC), ενώ η υπόθεση γενοκτονίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) κρατά το ζήτημα σε θεσμικό επίπεδο (ICJ). Όσο η Αθήνα συνεργάζεται πρακτικά με το Ισραήλ αλλά αποφεύγει δημόσιο λόγο και κοινοβουλευτικό έλεγχο, η «στρατηγική σιωπή» παύει να μοιάζει με προσεκτική διπλωματία. Όταν επικαλείται διεθνές δίκαιο απέναντι στην Τουρκία ή στο Κυπριακό, η επίκληση γίνεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Η σιωπή ήδη εκθέτει την Αθήνα σε ένα διπλωματικό δίλημμα που δεν πρόκειται να εξαφανιστεί από μόνο του.