Ιρλανδικό σχέδιο προτείνει περικοπή 141 δισ. στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατέθεσε στις 10 Οκτωβρίου νέο σχέδιο για τον επταετή προϋπολογισμό 2028-2034, με περικοπή περίπου 8% σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν (Euronews). Σχεδόν το μισό αυτής της περικοπής πέφτει στα κονδύλια για ανταγωνιστικότητα και ασφάλεια. Ο τομέας από τον οποίο χρηματοδοτούνται οι αγροτικές ενισχύσεις και τα περιφερειακά έργα της Ελλάδας χάνει μόλις 3%.

Πού πέφτει το ψαλίδι

Το σχέδιο παρουσίασε στις Βρυξέλλες ο Ιρλανδός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τόμας Μπερν, μετά από τρεις μήνες διαβουλεύσεων. Δεν δεσμεύει κανέναν, αλλά από εδώ και πέρα αποτελεί τη βάση της συζήτησης (Agriland). Η Κομισιόν είχε ζητήσει περίπου 1,76 τρισ. ευρώ σε τιμές 2025 (Πρόταση Επιτροπής). Η Ιρλανδία κατεβάζει το ποσό στα 1,62 τρισ., δηλαδή κόβει 141 δισ. (Il Sole 24 Ore). Όπου διαβάζετε 159 δισ., πρόκειται για την ίδια περικοπή μετρημένη σε τρέχουσες τιμές, δηλαδή μαζί με την αναμενόμενη άνοδο των τιμών μέσα στην επταετία.

Πριν από τα ποσοστά, ένα στοιχείο για τη σύγκριση. Όλες οι μειώσεις υπολογίζονται σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν και όχι σε σχέση με όσα ξοδεύει σήμερα η ΕΕ. Με αυτό το μέτρο, ο τομέας «ανταγωνιστικότητα, ευημερία και ασφάλεια» χάνει 75 δισ. σε τρέχουσες τιμές, σχεδόν το μισό της συνολικής περικοπής (BNR). Στον τομέα αυτό ανήκουν η έρευνα, η βιομηχανική πολιτική και η άμυνα, και η απώλειά του φτάνει το 13%.

Ποσοστιαία, τη μεγαλύτερη περικοπή τη δέχεται η εξωτερική δράση (η βοήθεια και η διεθνής συνεργασία της ΕΕ), περίπου 17%. Ακόμη κι έτσι, θα έμενε πάνω από το σημερινό της επίπεδο (RTÉ).

Ο μεγαλύτερος τομέας, που περιλαμβάνει συνοχή, γεωργία και αλιεία, προτείνεται στα 914 δισ. σε τιμές 2025, περίπου 3% κάτω από την πρόταση της Κομισιόν (Euronews). Από τον ίδιο τομέα χρηματοδοτούνται και άλλες πολιτικές, οπότε τα 914 δισ. δεν πηγαίνουν όλα σε αγρότες και περιφέρειες.

Η κατανομή αυτή ακολουθεί μια απλή αριθμητική. Το σύνολο μειώνεται κατά 141 δισ. Η γραμμή για την αποπληρωμή του κοινού χρέους της πανδημίας μένει στα περίπου 149 δισ. (Il Sole 24 Ore): πρόκειται για ανειλημμένες υποχρεώσεις, και το σχέδιο δεν τις άγγιξε. Η περικοπή έπρεπε λοιπόν να πέσει στα υπόλοιπα κονδύλια, και όσο περισσότερο προστατευόταν η γεωργία, τόσο περισσότερο φορτώνονταν τα άλλα.

Η γεωργία χάνει λιγότερα, όχι τίποτα

Στις 2 Οκτωβρίου, 17 ηγέτες, ανάμεσά τους ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είχαν ζητήσει με κοινή επιστολή να διατηρηθεί η χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (της ευρωπαϊκής στήριξης στους αγρότες) και της Συνοχής (GOV.SI). Είχαμε γράψει τότε για αυτή τη συμμαχία (To Brief). Το ιρλανδικό σχέδιο τούς δίνει σχετική προστασία, αφού ο τομέας τους χάνει λιγότερα από κάθε άλλον. Δεν κρατά όμως ολόκληρο το αρχικό ποσό. Νέα επώνυμη ελληνική αντίδραση μετά τις 10 Οκτωβρίου δεν έχει καταγραφεί.

Για να φανεί τι διακυβεύεται: το ισχύον ελληνικό αγροτικό σχέδιο 2023-2027 προβλέπει περίπου 13,5 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Το ίδιο ισχύει για την πολιτική συνοχής, δηλαδή τα ευρωπαϊκά κονδύλια για περιφερειακές επενδύσεις. Το νέο σχέδιο δίνει μόνο συνολικά ποσά ανά τομέα, χωρίς κατανομή ανά χώρα. Γι' αυτό το 3% δεν μπορεί ακόμη να μεταφραστεί σε ποσό για τον Θεσσαλό βαμβακοπαραγωγό ή για ένα έργο στην Ήπειρο.

Την ίδια μέρα με την παρουσίαση, στις 10 Οκτωβρίου, αντέδρασε και η άλλη πλευρά. Η Σουηδή υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Τζέσικα Ρόζενκραντς χαρακτήρισε το ύψος του σχεδίου «παράλογο» και ζήτησε σημαντικά μικρότερο σύνολο (Δήλωση Ρόζενκραντς). Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Έελκο Χάινεν δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα συμφωνήσει (WNL). Το ισχυρότερο επιχείρημά τους αφορά τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, με την αρχική πρόταση της Κομισιόν οι μέσες ετήσιες εισφορές των κρατών θα ανέβαιναν από 141 σε 209 δισ. (ΕΕΣ). Ο υπολογισμός αυτός δεν αφορά το ιρλανδικό σχέδιο, που είναι ήδη μικρότερο.

Οι πρεσβευτές συνεδριάζουν στις 11 Οκτωβρίου, οι υπουργοί στις 13 και οι ηγέτες στις 15-16 Οκτωβρίου (Agriland). Για τελική απόφαση χρειάζεται ομοφωνία των 27 και η συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που ζητά μεγαλύτερο προϋπολογισμό (EPRS).

Συμφωνία δεν υπάρχει, ούτε ποσό για την Ελλάδα. Υπάρχει όμως ένας πίνακας που δείχνει πώς προστατεύτηκε η γεωργία: ο τομέας της χάνει 3% επειδή η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια χάνουν 13%. Αν η Στοκχόλμη και η Χάγη πετύχουν βαθύτερη περικοπή, τα άλλα κονδύλια θα έχουν ήδη μειωθεί αισθητά, και το επόμενο ψαλίδι θα βρει λιγότερα περιθώρια να αποφύγει τα χωράφια και τις περιφέρειες.