Ιρανικοί πύραυλοι στις αμερικανικές βάσεις του Κόλπου

Μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικά δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν (To Brief), η Τεχεράνη ανοίγει νέο κεφάλαιο πίεσης. Βάζει στο στόχαστρο το δίκτυο των αραβικών κρατών που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Στις 3 Ιουνίου, οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ αναχαίτισαν 13 βαλλιστικούς πυραύλους και 17 drones με θραύσματα γύρω από ζωτικές εγκαταστάσεις (Gulf Today), ενώ η αεράμυνα του Μπαχρέιν κατέρριψε τρεις πυραύλους και αρκετά drones (Gulf News). Δεν πρόκειται για τυχαία διάχυση. Είναι μήνυμα προς τις αραβικές μοναρχίες ότι η φιλοξενία αμερικανικών βάσεων πλέον κοστίζει.

Ένα πλέγμα, όχι μία βάση

Η αμερικανική παρουσία στον Κόλπο είναι αρχιτεκτονική, όχι σημείο. Στο Μπαχρέιν εδρεύει το αρχηγείο του 5ου Στόλου και η Ναυτική Διοίκηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (NAVCENT), δηλαδή ο εγκέφαλος των ναυτικών επιχειρήσεων στην περιοχή. Στο Κουβέιτ, η βάση Ali Al Salem αποτελεί τμήμα της εφοδιαστικής ραχοκοκαλιάς που τροφοδοτεί τις δυνάμεις στο πεδίο. Το υπόλοιπο δίκτυο στηρίζεται σε βάσεις σε Κατάρ, ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία (ME Council, Al-Ahram Weekly).

Αυτό εξηγεί γιατί το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ δεν επιλέχθηκαν στην τύχη. Το Μπαχρέιν είναι συμβολικός στόχος, γιατί φιλοξενεί το κέντρο διοίκησης του αμερικανικού ναυτικού στον Κόλπο. Το Κουβέιτ είναι λειτουργικός στόχος, γιατί χωρίς τους εφοδιαστικούς του κόμβους η αμερικανική ισχύς δυσκολεύεται να τροφοδοτηθεί. Στις 3 Ιουνίου, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ρητά ότι έπληξαν το Ali Al Salem και το αρχηγείο του 5ου Στόλου, παρουσιάζοντας τα κράτη-οικοδεσπότες ως προέκταση της Ουάσιγκτον (Xinhua).

Το δόγμα της συνευθύνης

Η ιρανική γραμμή έχει μια προσεκτική νομική διατύπωση. Η Τεχεράνη δεν χτυπά «το Κουβέιτ» ή «το Μπαχρέιν» ως κράτη, αλλά αμερικανικές εγκαταστάσεις και «πηγές επίθεσης» που λειτουργούν από το έδαφός τους. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών μίλησε για ευθύνη όσων επιτρέπουν χρήση εδάφους ή εναέριου χώρου εναντίον του Ιράν (Iran International), ωστόσο το Κουβέιτ αρνείται κατηγορηματικά ότι αμερικανικές επιθέσεις εξαπολύθηκαν από το έδαφός του και χαρακτηρίζει τις κατηγορίες αβάσιμες (Anews/Reuters). Το αφήγημα της «συνευθύνης» λειτουργεί στην πράξη ως εργαλείο πίεσης.

Και η πίεση πιάνει εκεί που πονάει περισσότερο, στο κόστος. Η αμερικανική ομπρέλα λειτουργεί τακτικά, αφού οι αναχαιτίσεις απέτρεψαν μεγάλη ζημιά, αλλά το Ιράν δοκιμάζει την αντοχή της. Φθηνά drones και μικτά κύματα πυραύλων αναγκάζουν την άμυνα να ξοδεύει ακριβά αντιβαλλιστικά συστήματα Patriot και THAAD, αδειάζοντας τα αποθέματα (War on the Rocks). Δεν είναι τυχαίο ότι η αμερικανική κυβέρνηση ενέκρινε πιθανή πώληση συστημάτων αντιμετώπισης drones ύψους 1,98 δισ. δολαρίων στο Κουβέιτ (State Department). Το χαμηλό στρώμα άμυνας, αυτό που σταματά τα φθηνά σμήνη, έγινε ξαφνικά προτεραιότητα.

Εκτός βολής προσπαθούν να μείνουν τα κράτη που λειτουργούν ως δίαυλοι επικοινωνίας. Το Ομάν με τον ιστορικό ρόλο μεσολαβητή και το Κατάρ που προβάλλει την «προληπτική διπλωματία» (The Peninsula). Δημόσια, το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και η Σαουδική Αραβία διατυπώνουν ότι τα εδάφη τους δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις κατά του Ιράν (Saudi MOFA).

Για την Ελλάδα, που λειτουργεί ως δυτικός κόμβος, το ερώτημα είναι αν μπορεί να εξηγήσει δημόσια τα όρια εμπλοκής της. Η ίδια λογική του «κράτους-οικοδεσπότη» αγγίζει τη Σούδα και τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ. Η μόνη σαφής δημόσια ελληνική παραδοχή παραμένει η συμμετοχή στην αποστολή ASPIDES με τη φρεγάτα Ψαρά, ενώ τυχόν επέκταση της εντολής προς τον Ορμούζ θα απαιτούσε ομόφωνη απόφαση των κρατών-μελών (Protothema/Reuters).

Αν οι μοναρχίες του Κόλπου αρχίσουν να βλέπουν τις αμερικανικές βάσεις ως μαγνήτη κινδύνου αντί ως εγγύηση ασφάλειας, τότε το Ιράν θα έχει κερδίσει κάτι που κανένας πύραυλος δεν καταστρέφει: την αμφιβολία για το αν η αμερικανική προστασία αξίζει το τίμημα.