ΗΠΑ–Κίνα: εμπορική ανακωχή ως 10 Ιανουαρίου, όροι αδημοσίευτοι

Η εμπορική ανακωχή ΗΠΑ-Κίνας λήγει πλέον στις 10 Ιανουαρίου 2027 αντί για τις 10 Νοεμβρίου. Την παράταση ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στις 23 Σεπτεμβρίου, μία ημέρα πριν από τη σύνοδο Τραμπ-Σι, και την ονόμασε παράταση της «συμφωνίας του Μπουσάν» (Fox News, Reuters). Οι νέοι όροι της δεν έχουν δημοσιευτεί από καμία πλευρά, ούτε μετά τις κλειστές συνομιλίες των δύο ηγετών στον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου (AP).

Τι είπαν Ουάσιγκτον και Πεκίνο

Η «συμφωνία του Μπουσάν» είναι προσωρινή αναστολή ορισμένων αυξημένων αμερικανικών δασμών και άλλων μέτρων. Δεν καταργεί όλους τους δασμούς στην Κίνα. Ο Μπέσεντ συμφώνησε την παράταση με τον Κινέζο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Χε Λιφένγκ και είπε ότι σκοπός της είναι να συνεχιστούν οι οικονομικές συνομιλίες (Fox News). Το αμερικανικό προεδρικό διάταγμα που ρυθμίζει την αναστολή ορίζει ακόμη ως λήξη τη 10η Νοεμβρίου (Λευκός Οίκος). Έως τις 25 Σεπτεμβρίου δεν είχε εντοπιστεί δημόσια ούτε τροποποίησή του ούτε αντίστοιχη κινεζική πράξη. Η παράταση υπάρχει δηλαδή ως πολιτική συνεννόηση και όχι ακόμη ως νομικό κείμενο.

Ο Σι, σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό πρακτορείο, είπε μετά τη συνάντηση ότι οι εμπορικές ομάδες κατέληξαν σε «νέα κοινή διευθέτηση». Το κείμενό της δεν δημοσιεύτηκε (Xinhua). Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εμπορίου μίλησε για πιθανές αμοιβαίες μειώσεις δασμών και για παράταση της «διευθέτησης της Κουάλα Λουμπούρ» (κινεζικό υπουργείο Εμπορίου). Τα δημόσια κείμενα δεν ξεκαθαρίζουν αν ο «Μπουσάν» του Μπέσεντ και η «Κουάλα Λουμπούρ» του Πεκίνου περιγράφουν τις ίδιες ακριβώς δεσμεύσεις.

Η Ταϊβάν και τα τσιπ έμειναν σε λόγια. Πριν από τη σύνοδο, το Πεκίνο είχε προειδοποιήσει για τις «κόκκινες γραμμές» του (To Brief). Σύμφωνα με την κινεζική περιγραφή της συνάντησης, ο Σι ζήτησε από τις ΗΠΑ να επιμείνουν στην αντίθεσή τους προς την «ανεξαρτησία της Ταϊβάν» (Xinhua). Αυτό έμεινε αίτημα του Πεκίνου, χωρίς καταγεγραμμένη αμερικανική αποδοχή. Παράλληλα εκκρεμεί ένα πακέτο πώλησης όπλων προς την Ταϊπέι, αξίας περίπου 14 δισ. δολαρίων (Taiwan PTS). Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αρνήθηκε ότι το πακέτο έχει παγώσει επίσημα. Η καθυστέρηση ανησυχεί την Ταϊπέι, αλλά δεν αποδεικνύει ότι δόθηκε ως εμπορικό αντάλλαγμα (DW).

Για την τεχνητή νοημοσύνη, ο Τραμπ έγραψε το πρωί της 24ης ότι θέλει να την αφήσει «ακριβώς εκεί που βρίσκεται». Ο Σι ζήτησε η ανάπτυξή της να γίνεται «υπό ανθρώπινο έλεγχο» (Los Angeles Times). Κοινός κανόνας δεν δημοσιεύτηκε. Ούτε ανακοινώθηκε αλλαγή στις αμερικανικές άδειες εξαγωγής προηγμένων τσιπ, δηλαδή στους κανόνες για το ποιος μπορεί να αγοράσει το υλικό (CNBC). Από όσα έγιναν δημόσια, δεν τεκμηριώνεται ότι εμπόριο, τσιπ και Ταϊβάν αποτέλεσαν ένα ενιαίο πακέτο ανταλλαγμάτων.

Τι λείπει: ορυκτά, αγορές, μαγνήτες

Τον Μάιο ο Λευκός Οίκος είχε παρουσιάσει ως κινεζικές δεσμεύσεις δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν η αντιμετώπιση ελλείψεων σε κρίσιμα ορυκτά. Το δεύτερο ήταν πρόσθετες αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, τουλάχιστον 17 δισ. δολαρίων τον χρόνο από το 2026 έως το 2028 (Λευκός Οίκος, Μάιος). Το Πεκίνο δεν επιβεβαίωσε ποτέ αυτό το ποσό (NPR). Οι δημόσιες περιγραφές της 24ης και 25ης Σεπτεμβρίου δεν προσθέτουν νέο μετρήσιμο στόχο. Δεν ορίζουν ποσόστωση ούτε προθεσμία έκδοσης αδειών για τις σπάνιες γαίες, τα μέταλλα που τροφοδοτούν ισχυρούς μαγνήτες σε οχήματα, μηχανήματα και οπλικά συστήματα.

Τον Αύγουστο η Κίνα έστειλε στις ΗΠΑ 512 τόνους τέτοιων μαγνητών, έναντι 647 τον Ιούλιο, δηλαδή 21% λιγότερους (Bloomberg). Τον ίδιο μήνα όμως έπεσαν σε ετήσια βάση και οι συνολικές κινεζικές εξαγωγές μαγνητών προς όλο τον κόσμο (Sina Finance). Η πτώση αποδεικνύει ότι άλλαξαν οι ροές, όχι ότι το Πεκίνο καθυστέρησε σκόπιμα τις άδειες. Η ζήτηση και τα αποθέματα είναι εξίσου εύλογες εξηγήσεις.

Τα προηγούμενα δείχνουν και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η ανακωχή του Μπουσάν περιόρισε την άμεση κλιμάκωση και επανέφερε, έστω ασταθώς, ορισμένες ροές σπάνιων γαιών (Reuters). Στη συμφωνία «πρώτης φάσης» του 2020, αντίθετα, η Κίνα εκπλήρωσε περίπου το 58% των πρόσθετων στόχων αγορών (Peterson Institute). Γι' αυτό η νέα προθεσμία θα κριθεί από όσα μετριούνται, δηλαδή συντελεστές, άδειες, παραγγελίες και ροές, και όχι από τις δηλώσεις της συνόδου.

Για την Αθήνα, το προηγούμενο που μετράει είναι του 2022. Τότε το Πεντάγωνο ανέστειλε προσωρινά τις παραλαβές F-35, του αμερικανικού μαχητικού πέμπτης γενιάς, επειδή ένας μαγνήτης περιείχε κράμα κινεζικής προέλευσης (Mining.com). Η Ελλάδα έχει παραγγείλει 20 τέτοια αεροσκάφη (DSCA), και δεν έχει τεκμηριωθεί καμία επίπτωση της συνόδου στην παραγγελία. Η παράταση εξασφάλισε χρόνο, όχι όρους. Το Πεκίνο κρατά τις άδειες και η Ουάσιγκτον τους δασμούς και τους τεχνολογικούς περιορισμούς. Ως τη νέα προθεσμία, κάθε χώρα που πετά με αμερικανικά μαχητικά, και η Αθήνα μαζί, εξαρτάται από κινεζικές άδειες εξαγωγής χωρίς δημόσιο χρονοδιάγραμμα.