Τραμπ–Σι: οι δεσμεύσεις του Μαΐου ακόμη χωρίς υπογραφές

Ο Σι Τζινπίνγκ έφτασε στην Ουάσινγκτον στις 23 Σεπτεμβρίου. Η υποδοχή, οι συνομιλίες και το δείπνο με τον Ντόναλντ Τραμπ είναι προγραμματισμένα για τις 24 (PBS), με ατζέντα από τους δασμούς ως την Ταϊβάν, που είχαμε παρουσιάσει πριν από την άφιξή του (To Brief). Από όσα υποσχέθηκαν οι δύο ηγέτες στη σύνοδο του Μαΐου στο Πεκίνο, το πιο προβεβλημένο, τα 200 Boeing που ανακοίνωσε ο Τραμπ, δεν έχει ακόμη γίνει πωλήσεις (AP μέσω ABC). Όσα έμειναν ανεκπλήρωτα ορίζουν τι από τις αυριανές ανακοινώσεις θα είναι πραγματικά καινούργιο.

Οι υπογραφές που λείπουν

Τον Μάιο ο Λευκός Οίκος μίλησε για έγκριση «αρχικής αγοράς» 200 αεροσκαφών Boeing (Λευκός Οίκος). Το Πεκίνο το διατύπωσε πιο συγκρατημένα. Μίλησε για μελλοντικές εισαγωγές ανάλογα με τις ανάγκες των αεροπορικών του, χωρίς να κατονομάσει αγοραστές, τύπους αεροσκαφών ή χρονοδιάγραμμα.

Τέσσερις μήνες αργότερα, ο επικεφαλής της Boeing Κέλι Όρτμπεργκ λέει ότι οι κινεζικές εταιρείες θα ανακοινώσουν τις παραγγελίες με το δικό τους χρονοδιάγραμμα (AP μέσω ABC). Ο Αμερικανός εμπορικός αντιπρόσωπος Τζέιμισον Γκριρ μιλά για περίπου 140 αεροσκάφη σε ώριμο στάδιο διαπραγμάτευσης και για άλλα δέκα των οποίων «γράφονται οι παραγγελίες» (Reuters μέσω Investing.com). Καμία από τις δύο δηλώσεις δεν πιστοποιεί υπογεγραμμένη σύμβαση. Το Πεκίνο κρατά δηλαδή την υπογραφή για τη στιγμή που θα του αποφέρει κάτι. Αν ανακοινωθεί αύριο παραγγελία Boeing, θα είναι η υπόσχεση του Μαΐου που εκτελείται, όχι νέα συμφωνία.

Στα αγροτικά, η αμερικανική πλευρά παρουσίασε τον Μάιο πρόσθετες κινεζικές αγορές τουλάχιστον 17 δισ. δολαρίων τον χρόνο για την περίοδο 2026-28 (Λευκός Οίκος). Η κινεζική καταγραφή των ίδιων σημείων δεν αναφέρει το ποσό (κινεζικό υπουργείο Εμπορίου). Ούτε έχει δημοσιοποιηθεί πώς υπολογίζεται το φετινό μερίδιο του στόχου. Έτσι, καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν μπορεί να δείξει δημόσια ότι ο στόχος εκπληρώνεται.

Το προηγούμενο δεν ενθαρρύνει. Στη συμφωνία πρώτης φάσης του 2020, η Κίνα εκπλήρωσε περίπου το 58% των δεσμεύσεων αγορών που είχε αναλάβει, σύμφωνα με το αμερικανικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών Peterson Institute.

Η ημερομηνία που πιέζει και τους δύο

Ο πραγματικός χρόνος πίεσης είναι γραμμένος σε επίσημο κείμενο. Το Executive Order 14358, το προεδρικό διάταγμα που εφαρμόζει την εμπορική εκεχειρία του φθινοπώρου 2025, διατηρεί την αναστολή των αυξημένων αμερικανικών δασμών στην Κίνα έως τις 10 Νοεμβρίου 2026 (Λευκός Οίκος). Την ίδια ημέρα λήγει η μονοετής κινεζική αναστολή πρόσθετων ελέγχων στις εξαγωγές σπάνιων γαιών (CNBC). Πρόκειται για κρίσιμα μέταλλα για μαγνήτες και ηλεκτρονικά, με την Κίνα να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς. Στις 10 Νοεμβρίου, με άλλα λόγια, ξαναγίνονται διαθέσιμα τα βασικά όπλα και των δύο πλευρών.

Το Πεκίνο έχει ήδη δείξει ότι το δικό του όπλο λειτουργεί και χωρίς ρητή απαγόρευση. Τον Αύγουστο οι κινεζικές εξαγωγές μαγνητών σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ έπεσαν 21% σε σχέση με τον Ιούλιο (Bloomberg). Η πτώση δεν αποδεικνύει από μόνη της σκόπιμη άρνηση αδειών. Θυμίζει όμως ότι όποιος εκδίδει τις άδειες ορίζει και τον ρυθμό.

Η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί το ίδιο εργαλείο στα τσιπ. Η αμερικανική υπηρεσία εξαγωγικών ελέγχων (BIS) εξετάζει από τον Ιανουάριο, μία προς μία, αιτήσεις εξαγωγής προς την Κίνα για τσιπ τεχνητής νοημοσύνης όπως τα H200 της Nvidia (BIS). Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ πρότεινε επιπλέον δίαυλο ειδοποίησης για σοβαρά περιστατικά ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης. Ως τις 23 Σεπτεμβρίου η πρόταση έμενε χωρίς κανόνες λειτουργίας (AP).

Η Ταϊβάν δεν μετριέται σε αεροπλάνα

Το τρίτο διακύβευμα είναι άλλης τάξης. Μετά τη σύνοδο του Μαΐου, ο Τραμπ είπε ότι κρατά «σε αναμονή» πακέτο όπλων περίπου 14 δισ. δολαρίων για την Ταϊβάν και το χαρακτήρισε «πολύ καλό διαπραγματευτικό χαρτί» (Le Monde). Το Πεκίνο θεωρεί κάθε τέτοια πώληση προσβολή της κυριαρχίας του, ενώ η Ταϊπέι ζητεί να συνεχιστούν οι προμήθειες.

Ρεπορτάζ για κινεζικό αντάλλαγμα στηρίζονται σε ανώνυμες πηγές και δεν αποδεικνύουν συμφωνημένη ανταλλαγή. Αποδεδειγμένο είναι ότι ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος συνδέει το πακέτο με την εμπορική διαπραγμάτευση. Έτσι η Ταϊπέι βλέπει την άμυνά της να περιμένει στην ίδια ουρά με τη σόγια και τα Boeing. Εδώ δεν διακυβεύονται δολάρια, αλλά το αν η αμερικανική στήριξη μένει έξω από το παζάρι.

Τι θα μετρούσε, λοιπόν, ως πραγματικό αποτέλεσμα αύριο; Πρώτον, νέο αμερικανικό διάταγμα με λήξη μετά τις 10 Νοεμβρίου, μαζί με αντίστοιχη κινεζική παράταση για τις σπάνιες γαίες. Δεύτερον, κατονομασμένες αεροπορικές εταιρείες και τύποι αεροσκαφών στις παραγγελίες Boeing. Τρίτον, κατάλογος του διμερούς Συμβουλίου Εμπορίου με προϊόντα, συντελεστές και ημερομηνίες για τις αμοιβαίες μειώσεις δασμών, σε ένα καλάθι που συζητείται στα περίπου 30 δισ. δολάρια ανά πλευρά (Xinhua, CBS News). Χωρίς αυτά, όσο θερμές κι αν είναι οι δηλώσεις, θα έχουμε δει τον Μάιο σε επανάληψη.

Το Πεκίνο κρατά τις υπογραφές, η Ουάσινγκτον κρατά την Ταϊβάν σε αναμονή, και η προθεσμία της 10ης Νοεμβρίου δεσμεύει και τους δύο.