Η Google δεσμεύει μισό πυρηνικό σταθμό της Φινλανδίας

Από το 2030 και για τα επόμενα 22 χρόνια, η Google θα δεσμεύει έως τη μισή παραγωγή ενός υπάρχοντος φινλανδικού πυρηνικού σταθμού για να τροφοδοτεί τα κέντρα δεδομένων της τεχνητής νοημοσύνης. Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου μαζί με επενδυτική εξαγγελία τουλάχιστον 13 δισ. ευρώ, θέτει ένα ερώτημα που αφορά κάθε λογαριασμό ρεύματος: όταν μια εταιρεία κλειδώνει ενέργεια για τον εαυτό της, ποιος εγγυάται ότι θα υπάρχει αρκετή για τους υπόλοιπους, και σε τι τιμή;

Η Google ανακοίνωσε επένδυση 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2027-2028 σε κέντρα δεδομένων και υποστηρικτικές υποδομές σε τέσσερις τοποθεσίες της Φινλανδίας (Hamina, Kajaani, Muhos και Vaala), τη μεγαλύτερη μεμονωμένη επένδυσή της στην Ευρώπη σύμφωνα με την ίδια (Google, Euronews). Την παρουσίασε η Ruth Porat, επικεφαλής επενδύσεων της Alphabet, σε πρωινή συνέντευξη Τύπου (Yle). Αυτά τα κέντρα δεδομένων, οι εγκαταστάσεις που «τρέχουν» τα μοντέλα AI, καταναλώνουν ρεύμα όλο το εικοσιτετράωρο. Γι' αυτό η πραγματική είδηση δεν είναι το ποσό, είναι πώς σκοπεύει να το ταΐσει, σε συνέχεια του κύματος επενδύσεων τρισεκατομμυρίων που κατευθύνονται σε AI υποδομές (To Brief).

Το σταθερό ρεύμα είναι υπάρχον, το νέο είναι υπόσχεση

Το μακροχρόνιο συμβόλαιο αγοράς ενέργειας που υπέγραψε η Google με τη φινλανδική Fortum δεσμεύει, σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρείας, έως το 50% της ισχύος του πυρηνικού σταθμού Loviisa την περίοδο 2030-2049 (Fortum). Ο σταθμός καλύπτει περίπου το 10% του φινλανδικού ηλεκτρισμού. Πρακτικά, μία μόνο εταιρεία κλειδώνει για δύο δεκαετίες ρεύμα ισοδύναμο με περίπου το 5% της κατανάλωσης μιας ολόκληρης χώρας: σταθερό, προβλέψιμο, χαμηλών εκπομπών, ό,τι ακριβώς χρειάζεται η AI.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το ρεύμα υπάρχει ήδη. Ο σταθμός λειτουργεί, και η συμφωνία τον συνδέει με πρόγραμμα περίπου 1 δισ. ευρώ για παράταση της ζωής του έως το 2050 (CNBC). Για νέα πυρηνική παραγωγή, όμως, που θα πρόσθετε ισχύ στο σύστημα, υπάρχει μόνο μνημόνιο διερεύνησης, χωρίς τελική επενδυτική απόφαση και χωρίς ημερομηνία. Η Google κλειδώνει, δηλαδή, μερίδιο σε υπάρχουσα πίτα· δεν φτιάχνει, προς το παρόν, μεγαλύτερη πίτα.

Η ίδια απόσταση φαίνεται και στα υπόλοιπα. Οι νέες συμβάσεις για αιολικά ανεβάζουν στα 629 MW τη συνολική αιολική ισχύ που έχει συμβασιοποιήσει η Google στη χώρα (Google — ενεργειακό σχέδιο). Είναι όμως ονομαστική ισχύς, η μέγιστη παραγωγή όταν φυσάει, όχι σταθερή παροχή κάθε ώρα. Η μπαταρία των 94 MW κοντά στο Kajaani μεταφέρει ρεύμα από ώρα σε ώρα, δεν παράγει. Μένει ο χρονισμός: η επένδυση τρέχει το 2027-2028, ενώ η πλήρης πυρηνική ποσότητα αρχίζει το 2030.

Ο αριθμός που η Google δεν λέει

Από την ανακοίνωση λείπει ένας αριθμός: πόσο ρεύμα θα τραβήξουν πραγματικά οι τέσσερις εγκαταστάσεις. Η Google αρνήθηκε να διευκρινίσει τον αριθμό των κέντρων και την πρόσθετη χωρητικότητα (The Register). Ελλείψει στοιχείου, ο φινλανδικός Τύπος υπολογίζει το φορτίο κάπου ανάμεσα σε 300-400 MW και 1.300 MW, ανάλογα με το πόσο από τη δαπάνη θεωρεί κανείς ότι πάει σε κτίρια (Ilta-Sanomat).

Ποιος κερδίζει με βεβαιότητα; Η Fortum, που υπολογίζει βελτίωση περίπου 1,4 ποσοστιαίας μονάδας στην απόδοση των περιουσιακών της στοιχείων όταν κλειδώσει το 50% (Fortum). Τα υπόλοιπα οφέλη, τα 3,6 δισ. ευρώ ετήσιας συμβολής στο ΑΕΠ και οι 37.000 θέσεις κατά την κατασκευή, είναι εταιρικές προβολές της Google, όχι ανεξάρτητα μετρημένα μεγέθη (Euronews).

Γιατί μας αφορά; Στην Ελλάδα ισχύει η ίδια αριθμητική, αντίστροφα. Η ουρά αιτημάτων για κέντρα δεδομένων στο ελληνικό δίκτυο έχει φτάσει κοντά στα 5 γιγαβάτ, με μόλις το 10% να είναι ώριμα έργα, και το κράτος μόλις ανακοίνωσε ότι θα βάλει τα αιτήματα σε σειρά προτεραιότητας (To Brief, ΑΔΜΗΕ). Το φινλανδικό μοντέλο δείχνει τι ζητά πλέον ένας επενδυτής: να φέρνει μαζί του δική του ενέργεια. Στην Αθήνα το ερώτημα είναι το ίδιο αλλά αλλιώς: όχι ποιος φέρνει το ρεύμα του, αλλά ποιος πληρώνει τις γραμμές για το ρεύμα όλων.