Το ηλεκτρικό δίκτυο δεν χωρά όλα τα κέντρα δεδομένων

Τον Οκτώβριο του 2025 ο ΑΔΜΗΕ, ο διαχειριστής του δικτύου υψηλής τάσης, μετρούσε 19 αιτήματα σύνδεσης συνολικής ισχύος 1.189 μεγαβάτ (Insider). Οκτώ μήνες αργότερα η ίδια ουρά είχε ξεπεράσει τα 4,5 γιγαβάτ, κοντά στα 5 (CNN Greece, Δημοκρατία). Τα κέντρα δεδομένων, οι τεράστιες εγκαταστάσεις που κρατούν το «σύννεφο» και τρέφουν την τεχνητή νοημοσύνη, ζητούν παντού όλο και περισσότερο ρεύμα (To Brief), και στην Ελλάδα η ζήτηση έφτασε πια να ξεπερνά αυτό που αντέχει το δίκτυο.

Στο περιθώριο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος το είπε ευθέως: «δεν γίνεται να μπουν όλα αυτά τα κέντρα δεδομένων στο δίκτυο». Προανήγγειλε ρύθμιση που θα βάζει τα έργα σε σειρά προτεραιότητας, με στόχο διαβούλευση εντός Σεπτεμβρίου. Σχέδιο νόμου, πάντως, δεν υπάρχει ακόμη (Newsit).

Πόσο μεγάλο είναι αυτό το νούμερο; Χρειάζεται μια διάκριση. Τα γιγαβάτ μετρούν τη στιγμιαία ισχύ που πρέπει να αντέξουν γραμμές, υποσταθμοί και εφεδρείες· οι τεραβατώρες μετρούν την ενέργεια που καταναλώνεται μέσα στον χρόνο. Επειδή τα κέντρα δεδομένων δουλεύουν όλο το εικοσιτετράωρο, τα δύο σχεδόν ταυτίζονται: αν, καθαρά υποθετικά, λειτουργούσαν και τα 5 γιγαβάτ συνεχώς, θα κατανάλωναν ενέργεια ίση με περίπου το 81% ολόκληρης της περσινής κατανάλωσης ηλεκτρισμού της χώρας, που έφτασε τις 54 τεραβατώρες το 2025 (BusinessNews). Κανείς δεν περιμένει να συμβεί κάτι τέτοιο, και ακριβώς εκεί κρύβεται το πρόβλημα: τα 5 γιγαβάτ δεν είναι επενδύσεις, είναι αιτήματα.

Αιτήματα δεν σημαίνουν έργα

Πόσα από αυτά είναι αληθινά έργα; Σύμφωνα με τη Δημοκρατία, οκτώ project, περίπου 520 μεγαβάτ, έχουν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο σύνδεσης, δηλαδή μόλις το 10% με 12% της ουράς. Το υπόλοιπο 88% με 90% παραμένει αιτήματα σε μελέτη, χωρίς εγγύηση ότι θα γίνουν ποτέ κτίρια. Ούτε καν αυτά τα 520 μεγαβάτ είναι ασφαλές μέτρο ωριμότητας: μια οριστική προσφορά σύνδεσης καθορίζει σημείο, κόστος και όρους, όχι όμως περιβαλλοντική άδεια, χρηματοδότηση ή κατασκευή.

Τα ρεπορτάζ αναφέρουν ότι ο Διαχειριστής εξετάζει σήμερα τις αιτήσεις με χρονική σειρά, οπότε ένα παλιό αίτημα σε κορεσμένο κόμβο της Αττικής μπορεί να καθυστερεί διοικητικά ένα ωριμότερο έργο αλλού, ακόμη κι αν εκεί υπάρχει ελεύθερος χώρος στο δίκτυο (Insider). Ο κορεσμός είναι τοπικός, μια αίτηση στην Αττική δεν «καίει» τη χωρητικότητα της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά η σειρά εξέτασης τα μπλοκάρει όλα μαζί. Η ρύθμιση που έρχεται θέλει να το αλλάξει: να μετρά η ωριμότητα, όχι η ημερομηνία της αίτησης.

Ποιος ορίζει όμως την «ωριμότητα»; Κανένα κριτήριο δεν έχει κλειδώσει ακόμη. Στο τραπέζι μπαίνουν τίτλοι ή μισθωτήρια γης, περιβαλλοντικές και πολεοδομικές άδειες, μια «υψηλή» εγγυητική επιστολή και ένα περιοδικό τέλος για να κρατάς θέση στην ουρά (ICTplus). Ποσά, προθεσμίες και κανόνες κατάπτωσης της εγγύησης δεν έχουν ανακοινωθεί (Powergame). Μπαίνει επίσης η ευελιξία, η δυνατότητα να περιορίζεται το φορτίο στις αιχμές, και η δική τους παραγωγή επιτόπου· τον ταυτοχρονισμό καθαρής παραγωγής και κατανάλωσης, πάντως, ο Τσάφος τον παραδέχτηκε δύσκολο.

Ποιος πληρώνει το δίκτυο

Το ερώτημα που αγγίζει κάθε λογαριασμό ρεύματος είναι ποιος πληρώνει τις γραμμές. Ο κάθε επενδυτής καλύπτει τα ειδικά έργα της δικής του σύνδεσης, όμως τα κοινά έργα μεταφοράς τα ανακτά ο ΑΔΜΗΕ μέσω των χρεώσεων χρήσης συστήματος, που τις πληρώνουν όλοι οι καταναλωτές (ΔΕΔΔΗΕ). Οι γενικές χρεώσεις αυξήθηκαν το 2026, με επίπτωση περίπου 7 ευρώ τον χρόνο στο μέσο νοικοκυριό, δεν προκύπτει όμως ότι φταίνε τα data centers (Euro2day).

Ο πραγματικός κίνδυνος είναι άλλος. Αν χτιστεί κοινή γραμμή ή υποσταθμός για έργα που τελικά δεν γίνονται, το κόστος μοιράζεται σε όλους. Είναι ερώτημα σχεδιασμού, όχι αποδεδειγμένη επιβάρυνση, και οι εγγυητικές θα μπορούσαν να το περιορίσουν, αν θεσπιστούν.

Η Ιρλανδία έχει ήδη περάσει από εδώ. Στις 12 Δεκεμβρίου 2025 η ρυθμιστική της αρχή αποφάσισε ότι κάθε νέο data center πρέπει να φέρνει δική του παραγωγή ή αποθήκευση ενέργειας ίση με την ισχύ που ζητά· έτσι το δικαίωμα σύνδεσης κερδίζεται με κάτι που μετριέται, και η επιτρεπόμενη ισχύς μεγαλώνει όσο η υποδομή αυτή μπαίνει πραγματικά σε λειτουργία (CRU). Είναι ακριβώς το ερώτημα που έχει μπροστά της η Αθήνα: πώς ξεχωρίζεις την αληθινή επένδυση από τη χάρτινη δέσμευση.

Το σχέδιο νόμου, όταν έρθει, θα κριθεί σε πέντε σημεία που σήμερα λείπουν: πόσο υψηλή θα είναι η εγγυητική, ποια απόδειξη χρηματοδότησης θα μετρά ως ωριμότητα, ποιες άδειες θα αρκούν, τι χρονοδιάγραμμα θα ισχύει, και ποιος θα πληρώσει τις γραμμές που μπορεί να μείνουν άχρηστες. Μέχρι να μπουν αυτά στο χαρτί, η μόνη βεβαιότητα είναι πως ο ηλεκτρικός χώρος έγινε σπάνιος πόρος, που τον διεκδικούν βιομηχανίες και άλλα μεγάλα φορτία μαζί με τα data centers, και το κράτος μόλις ανακοίνωσε ότι θα τον μοιράσει το ίδιο.