Το ΓΕΕΘΑ αναβαθμίζει την κυβερνοάμυνα σε επιχειρησιακό πεδίο

Ο επανεξοπλισμός που παρακολουθούμε εδώ και μήνες, από το εξοπλιστικό πακέτο των 1,15 δισ. ευρώ μέχρι τη νέα γραμμή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στη Μαλακάσα, απέκτησε το κομμάτι που του έλειπε (To Brief). Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Δένδιας εγκαινίασαν στο στρατόπεδο Παπάγου τις νέες εγκαταστάσεις της Διεύθυνσης Πληροφορικής και Κυβερνοχώρου του ΓΕΕΘΑ, που θα στεγάσουν τη Μονάδα 1864 (ΓΕΕΘΑ, ΥΠΕΘΑ). Το μήνυμα ξεπερνά το κτίριο. Η Ελλάδα δηλώνει ότι μεταχειρίζεται πλέον τον κυβερνοχώρο όπως τη ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα, ως πεδίο όπου μια σύγκρουση μπορεί να ξεκινήσει πριν πέσει ένας πύραυλος.

Η δουλειά της Μονάδας 1864 είναι να κρατά όρθια τα στρατιωτικά δίκτυα όταν δέχονται επίθεση. Θωρακίζει τα συστήματα διοίκησης, επικοινωνίας και δεδομένων των Ενόπλων Δυνάμεων, ανιχνεύει εισβολές, αντιμετωπίζει περιστατικά και προστατεύει τα διαβαθμισμένα δίκτυα (ΥΠΕΘΑ). Το αν θα αποκτήσει και επιθετικές δυνατότητες δεν έχει ανακοινωθεί. Ούτε το οργανόγραμμα ούτε η στελέχωση έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα (ΓΕΕΘΑ).

Γιατί η ψηφιακή άμυνα γίνεται ίσος κλάδος

Ο «Χάρτης Μετάβασης», το σχέδιο εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων προς το 2030, αλλάζει τον τρόπο που πολεμά ο ελληνικός στρατός. Αντί για πλατφόρμες που λειτουργούν χωριστά, στόχος είναι μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα. Τα drones, τα δορυφορικά δεδομένα, οι ασφαλείς επικοινωνίες και τα κέντρα διοίκησης τροφοδοτούν το ίδιο δίκτυο. Η Αθήνα έχει ήδη δρομολογήσει σχεδιασμό για 24 δορυφόρους έως το τέλος του 2026 (To Brief).

Όσο περισσότερο συνδέονται αυτά τα συστήματα, τόσο πιο ευάλωτα γίνονται. Ένα drone δεν αχρηστεύεται μόνο αν το καταρρίψεις. Αρκεί να κόψεις τις ζεύξεις δεδομένων που το συνδέουν με το δίκτυο ή να αλλοιώσεις τις πληροφορίες που λαμβάνει. Χωρίς ενιαία κυβερνοπροστασία, ο επανεξοπλισμός παράγει ακριβά συστήματα, κρίσιμα αλλά εκτεθειμένα. Εδώ η Μονάδα 1864 λειτουργεί ως το «λειτουργικό σύστημα» της μετάβασης.

Η απειλή έχει διεύθυνση

Η ανάγκη δεν είναι αφηρημένη. Στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία επενδύει ήδη σε drones και ηλεκτρονικό πόλεμο για να τυφλώνει και να παρεμβάλλει αντίπαλα δίκτυα. Η ASELSAN παρουσιάζει τον ηλεκτρονικό πόλεμο ως ικανότητα ανίχνευσης, εξαπάτησης και παρεμβολής στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα (ASELSAN), ενώ η Baykar προβάλλει τα μη επανδρωμένα TB2 και Akinci ως εργαλεία επιτήρησης και στόχευσης σε δίκτυο (Baykar). Σε αυτό το περιβάλλον, κερδίζει όχι όποιος ρίχνει πρώτος, αλλά όποιος βλέπει και παρεμβάλλει πρώτος.

Γι' αυτό η κίνηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο συμμαχικό δόγμα. Από τη Σύνοδο της Βαρσοβίας το 2016, το ΝΑΤΟ θεωρεί τον κυβερνοχώρο επιχειρησιακό πεδίο ισότιμο με τα υπόλοιπα (NATO). Η Δέσμευση για την Κυβερνοάμυνα ζητά από κάθε σύμμαχο να χτίσει δικές του δυνατότητες, καθώς δεν υπάρχει αυτόματη συμμαχική ομπρέλα (Cyber Defence Pledge). Η ΕΕ προσθέτει κανόνες για τις κρίσιμες υποδομές μέσω της οδηγίας NIS2, που όμως εξαιρεί ρητά την εθνική άμυνα (EUR-Lex NIS2).

Το τεστ που δεν είναι τα εγκαίνια

Το ανοιχτό ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται κυβερνοάμυνα, αλλά αν τα εγκαίνια θα γίνουν πραγματική ικανότητα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι αυτό κρίνεται από τη διακυβέρνηση, όχι από τα κτίρια. Η Εσθονία έχτισε ανθεκτικότητα μετά τις επιθέσεις του 2007, με συνεχείς ασκήσεις τύπου Locked Shields (CCDCOE). Το βρετανικό WannaCry έδειξε ότι μεγάλα συστήματα καταρρέουν από βασικές αδυναμίες, όπως παλιά λογισμικά και ελλιπή επιδιόρθωσή τους (NAO).

Η Ελλάδα δεν ξεκινά με καθαρό μητρώο. Η υπόθεση του «email gate», με κρατικό αρχείο χιλιάδων πολιτών να καταλήγει σε προεκλογική χρήση, έδειξε ότι η ψηφιακή επάρκεια του κράτους δεν είναι δεδομένη (To Brief). Πάνω σε αυτό βαραίνει η ιδιωτική χρηματοδότηση. Τα 5 εκατ. ευρώ προήλθαν από δωρεά του Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, όχι από τον τακτικό προϋπολογισμό (Γραφείο Πρωθυπουργού). Αυτό επιταχύνει μια επείγουσα ανάγκη, αλλά γεννά ερωτήματα για τη διαδρομή ελέγχου και την ιδιοκτησία του εξοπλισμού.

Η Ελλάδα έχει πλέον το κτίριο και το δόγμα του ΝΑΤΟ. Το αν πίσω από αυτά υπάρχει στελέχωση, ασκήσεις και αλυσίδα απόκρισης 24 ώρες το εικοσιτετράωρο δεν έχει τεκμηριωθεί δημόσια. Το πραγματικό κριτήριο δεν είναι τι όπλα διαθέτει η Μονάδα 1864. Είναι ποιο ελάχιστο πακέτο λογοδοσίας μπορεί να δείξει το κράτος, ώστε η Βουλή να ελέγχει αν χρηματοδοτεί ικανότητα ή απλώς υποδομή, χωρίς να εκτεθούν απόρρητα. Άλλες χώρες το πετυχαίνουν με αποχαρακτηρισμένα πορίσματα κοινοβουλευτικής εποπτείας (UK ISC).