Η Γαλλία δανείζεται ακριβότερα, η Ισπανία μένει ήρεμη

Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου οι επενδυτές ζήτησαν μεγαλύτερη απόδοση για να κρατήσουν γαλλικά και ιταλικά ομόλογα, και την ίδια ώρα αγόραζαν γερμανικά (Reuters μέσω Devdiscourse). Για την ευρωζώνη και για την Ελλάδα, το ερώτημα είναι αν το γαλλικό πρόβλημα χρέους περνά στους γείτονες. Τα στοιχεία της ημέρας δείχνουν πίεση σε συγκεκριμένες χώρες. Δεν δείχνουν γενικευμένη μετάδοση.

Τι έδειξε η Δευτέρα

Σε ένα στιγμιότυπο μέσα στη συνεδρίαση, το γαλλικό δεκαετές απέδιδε σχεδόν 4,9% και το ιταλικό περίπου 4,6%, και τα δύο σε άνοδο. Το γερμανικό υποχωρούσε στο 3,4% και το ισπανικό έμενε σχεδόν σταθερό κοντά στο 4,1% (Reuters μέσω Euronext). Η διαφορά από το γερμανικό, που η αγορά θεωρεί το ασφαλέστερο χρέος της ευρωζώνης, λέγεται spread. Δείχνει πόσο ακριβότερα δανείζεται μια χώρα από τη Γερμανία και μετριέται σε μονάδες βάσης (100 μονάδες κάνουν μία ποσοστιαία μονάδα). Εκείνη την ώρα η Γαλλία πλήρωνε περίπου 145 μονάδες, η Ιταλία 120 και η Ισπανία 65 (Reuters μέσω Devdiscourse). Οι τιμές αυτές είναι ενδοσυνεδριακές, όχι τιμές κλεισίματος. Το γαλλικό spread ήταν πάντως χαμηλότερα από την Παρασκευή, όταν είχε περάσει τις 150 μονάδες (Gulf Times).

Η αντίθετη κίνηση Γαλλίας και Γερμανίας έχει σημασία. Τα διεθνή επιτόκια είναι πράγματι υψηλά: την 1η Οκτωβρίου το αμερικανικό δεκαετές άγγιξε μέσα στη μέρα το 5,34% (CNBC). Αν η πίεση ερχόταν μόνο από εκεί, θα ανέβαιναν μαζί όλες οι ευρωπαϊκές αποδόσεις, μαζί και η γερμανική. Όταν η γερμανική πέφτει και η γαλλική ανεβαίνει, οι επενδυτές τιμολογούν κάτι που αφορά ειδικά τη Γαλλία, και σε μικρότερο βαθμό την Ιταλία. Η σχεδόν ακίνητη Ισπανία περιορίζει το συμπέρασμα: η αγορά ξεχωρίζει χώρες, δεν φεύγει μαζικά από την περιφέρεια της ευρωζώνης.

Τι ανησυχεί τους επενδυτές

Τον Σεπτέμβριο η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ανέβηκε κατά 66,5 μονάδες βάσης και έφτασε σε υψηλό 18 ετών (Economic Times). Την 1η Οκτωβρίου η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνύ παρουσίασε προϋπολογισμό για το 2027, που ακόμη δεν έχει ψηφιστεί. Το σχέδιο κατεβάζει το έλλειμμα από 5,4% σε 5% του ΑΕΠ, ενώ το χρέος ανεβαίνει από 119,3% σε 121,7% και οι τόκοι από 79,2 σε 91,2 δισ. ευρώ (επίσημη κυβερνητική παρουσίαση). Οι Ιάπωνες επενδυτές κατείχαν τον Ιούλιο γαλλικά ομόλογα περίπου 145 δισ. δολαρίων. Η Sumitomo Mitsui DS έκλεισε μια γαλλική θέση, χωρίς να γίνει γνωστό το μέγεθος της πώλησης (Bloomberg). Το μέγεθος του αποθέματος δείχνει πόση πίεση θα μπορούσε να προκύψει. Μία πώληση όμως δεν αποδεικνύει μαζική έξοδο.

Αν η πίεση εξαπλωνόταν, η ΕΚΤ έχει το TPI, ένα εργαλείο με το οποίο αγοράζει κρατικά ομόλογα όταν τα επιτόκια μιας χώρας ανεβαίνουν χωρίς να το δικαιολογούν τα οικονομικά της δεδομένα. Αυτόματο όριο spread δεν υπάρχει. Αποφασίζει το Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο εξετάζει και τη δημοσιονομική πειθαρχία της χώρας (ΕΚΤ). Το Συμβούλιο θα έπαιρνε μια τέτοια απόφαση ενώ η Κριστίν Λαγκάρντ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποχωρήσει πρόωρα (To Brief).

Πού στέκεται η Ελλάδα

Για την Ελλάδα υπάρχουν δύο μετρήσεις, σε διαφορετικές ημέρες: spread περίπου 79 μονάδων στις 25 Σεπτεμβρίου και περίπου 95 την 1η Οκτωβρίου (Global Banking & Finance). Η άνοδος είναι πραγματική. Δεν υπάρχει όμως συγχρονισμένη σειρά τιμών για την Παρασκευή και τη Δευτέρα που να τη δένει με τη γαλλική κίνηση, και η CaixaBank κατέγραψε τη Δευτέρα στένωση του ελληνικού spread (CaixaBank Research). Η Ελλάδα πιέστηκε την περασμένη εβδομάδα. Τα στοιχεία δεν δείχνουν ούτε ότι η πίεση συνεχίζεται ούτε ότι προέρχεται από τη Γαλλία.

Το ελληνικό χρέος έχει μέση διάρκεια πάνω από 18 χρόνια και σχεδόν όλο έχει σταθερό επιτόκιο (Bloomberg μέσω Yahoo Finance). Έτσι, η άνοδος των αποδόσεων δεν αλλάζει τους τόκους του παλιού χρέους· επιβαρύνει μόνο τον νέο δανεισμό. Και ο νέος δανεισμός είχε ήδη ακριβύνει: στις 23 Σεπτεμβρίου ο ΟΔΔΗΧ, ο οργανισμός που δανείζεται για λογαριασμό του Δημοσίου, άντλησε 400 εκατ. ευρώ με εξάμηνα έντοκα στο 2,58%, από 2,34% στην προηγούμενη δημοπρασία (ΟΤ). Το προσχέδιο του Κυριάκου Πιερρακάκη για το 2027 προβλέπει χρέος 128,8% του ΑΕΠ και περιορισμένες ανάγκες δανεισμού (προσχέδιο προϋπολογισμού). Για μέτρο σύγκρισης: μία ποσοστιαία μονάδα παραπάνω σε 1 δισ. νέου δανεισμού κοστίζει 10 εκατ. ευρώ τόκους τον χρόνο για εκείνη την έκδοση. Η δόση ενός υπάρχοντος στεγαστικού δεν εξαρτάται από τα spreads αλλά από το Euribor και τους όρους της σύμβασης.

Το κρίσιμο μέγεθος είναι η διάρκεια της πίεσης. Μια κακή εβδομάδα στα spreads δεν επιβαρύνει κανέναν προϋπολογισμό· τον επιβαρύνει όταν κρατήσει αρκετά ώστε να τη συναντήσουν οι επόμενες εκδόσεις. Η Γαλλία πρέπει να εκδώσει ομόλογα 340 δισ. ευρώ τον επόμενο χρόνο (Gulf Times), άρα θα πληρώσει το υψηλότερο κόστος από την πρώτη της δημοπρασία. Η Ελλάδα δανείζεται λίγα και έχει μακροχρόνιο χρέος με σταθερό επιτόκιο, οπότε θα το ένιωθε μόνο αν η πίεση διαρκούσε μήνες. Ως τη Δευτέρα, η αγορά χρέωνε ακριβότερα τη Γαλλία, όχι ολόκληρη την ευρωζώνη.