Η G7 του Εβιάν χωρίς κοινό ανακοινωθέν: Ιράν, Ουκρανία και δασμοί διχάζουν τη Δύση

Λίγο πριν ανοίξει η σύνοδος, το Παρίσι έκανε μια κίνηση που λέει περισσότερα από κάθε δήλωση συμμαχικής ενότητας: εγκατέλειψε την ιδέα ενός ενιαίου τελικού ανακοινωθέντος και κατέφυγε σε στενότερα, θεματικά κείμενα, επειδή δεν υπήρχε αρκετή συμφωνία για να σταθεί ένα κοινό κείμενο (Reuters/Boursorama). Η σύνοδος άνοιξε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση πλαισίου συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, που σήμερα το πρωί έριξε αμέσως το πετρέλαιο (To Brief). Σε ένα τραπέζι που υποτίθεται ότι θα προβάλλει δυτική συνοχή απέναντι σε δύο πολέμους, η σιωπηλή υποχώρηση του Παρισιού είναι το πιο ειλικρινές μήνυμα της ημέρας.

Η G7 δεν είναι οργανισμός που νομοθετεί. Είναι ένα άτυπο φόρουμ συντονισμού επτά κρατών συν την ΕΕ, χωρίς ιδρυτική συνθήκη, μόνιμη γραμματεία ή δεσμευτική εξουσία (France Diplomatie). Ό,τι «αποφασίστηκε» στο Εβιάν μετριέται μόνο αν γίνει πράξη από κράτη και θεσμούς με πραγματική εξουσία. Και φέτος η ατζέντα είναι ατζέντα κρίσης: δύο ανοιχτοί πόλεμοι κατάπιαν τα θέματα ανάπτυξης, τεχνητής νοημοσύνης και κρίσιμων ορυκτών.

Ιράν και Ουκρανία: συμφωνία υπό αίρεση, στήριξη χωρίς τομή

Στο Ιράν, το κοινό σημείο ήταν η θετική υποδοχή του πλαισίου ΗΠΑ-Ιράν για επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ. Το ακριβές κείμενο δεν είχε δημοσιοποιηθεί κατά την έναρξη της συνόδου, αφήνοντας ανοιχτά τα ζητήματα επαλήθευσης, αποναρκοθέτησης και άρσης κυρώσεων. Η αμερικανική κόκκινη γραμμή ήταν σκληρή: ο αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε ότι το Ιράν «δεν παίρνει δεκάρα» χωρίς συμμόρφωση, με εφαρμογή βασισμένη σε επιθεωρήσεις (AP).

Στην Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι έφτασαν με χαμηλό στόχο: όχι να επιβάλουν κοινή στρατηγική στον Τραμπ, αλλά να ξαναβρούν κοινή γλώσσα μαζί του, ώστε να μη χαλαρώσει η πίεση στη Μόσχα και να μη διαμορφωθεί λύση χωρίς το Κίεβο (Le Monde). Το ανακοινωθέν των υπουργών Οικονομικών επαναβεβαιώνει στήριξη και συνέχιση του μηχανισμού δανείων ERA, χωρίς νέο μεγάλο πακέτο όπλων ή ρητές εγγυήσεις ασφαλείας (G7 Communiqué).

Η τεχνική λεπτομέρεια του ERA αποκαλύπτει τι επέλεξε η G7. Δεν πρόκειται για κατάσχεση των περίπου 300 δισ. δολαρίων παγωμένων ρωσικών κρατικών assets. Είναι ένας μηχανισμός που χρησιμοποιεί μόνο τους τόκους και τα κέρδη αυτών των κεφαλαίων ως ροή αποπληρωμής για δάνειο περίπου 50 δισ. δολαρίων προς το Κίεβο (CFR). Το ρωσικό κεφάλαιο μένει άθικτο. Η G7 προτίμησε να αξιοποιήσει μόνο τους καρπούς των παγωμένων κεφαλαίων, αποφεύγοντας ένα νομικό προηγούμενο που εκτιμά ως ριψοκίνδυνο, σε ένα μπλοκ που ομολογεί ότι δεν είναι «100% ευθυγραμμισμένο» στις κυρώσεις κατά της Μόσχας (Reuters/Internazionale).

Η αμερικανική αντίφαση και οι δρόμοι της Γενεύης

Αυτή η ασυμμετρία, απαίτηση ευθυγράμμισης με ταυτόχρονη οικονομική πίεση, είναι η αντίφαση που διατρέχει τη σύνοδο. Η Ουάσιγκτον ζητά από την Ευρώπη να συνταχθεί σε Ιράν, Ουκρανία και ναυτιλιακή ασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα πλήττει οικονομικά τους εταίρους της. Παραμονές της συνόδου, ο Τραμπ απείλησε τη Γαλλία με δασμούς 100% στα κρασιά και στη σαμπάνια λόγω του ψηφιακού φόρου, με τον Μακρόν να απαντά ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν αποφασίζεται στην Ουάσιγκτον (RTE).

Ο λόγος που οι πόλεμοι κυριαρχούν είναι καθαρά οικονομικός. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε ότι το ενεργειακό σοκ από το Ορμούζ ρίχνει την ανάπτυξη της ΕΕ για το 2026 στο 1,1% και ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 3,1% (European Commission). Για την Ελλάδα, που δεν κάθεται στο τραπέζι, ο κίνδυνος είναι μακροοικονομικός: η Τράπεζα της Ελλάδος κάνει λόγο για τα υψηλότερα επίπεδα εμπορικών περιορισμών από τη δεκαετία του 1940, αλλά διατηρεί πρόβλεψη ανάπτυξης 2,3% (Bank of Greece). Το ελληνικό συμφέρον είναι να διαπραγματεύεται η ΕΕ ενωμένη, μέσα σε ένα μπλοκ που χρησιμοποιεί πλέον τη διεύρυνση ως εργαλείο ασφάλειας (To Brief). Μόνη της η Αθήνα δεν έχει το βάρος να σταθεί απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Έξω από το τραπέζι, στους δρόμους της Γενεύης, φάνηκε η κοινωνική πίεση που δέχεται ο θεσμός. Αστυνομία και διοργανωτές διαφωνούσαν ακόμη και στους αριθμούς: περίπου 20.000 κατά τις αρχές, 60.000 κατά τους οργανωτές, με την πορεία να διαλύεται μετά από επιθέσεις και φθορές (ge.ch). Μέσα σε μια κατά βάση ειρηνική κινητοποίηση, η αστυνομία μετρούσε γύρω στους 600 «black blocs» (διαδηλωτές με μαύρα ρούχα που κινούνται συντονισμένα για να δυσκολέψουν την ταυτοποίηση), ενώ επιτόπιοι δημοσιογράφοι έβλεπαν μάλλον 200 (Blick). Έτσι κλείνει η εικόνα του Εβιάν: μια G7 παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο πολέμους και στις δικές της εσωτερικές ρήξεις, με τους δρόμους να αντανακλούν την απώλεια εμπιστοσύνης που η ίδια δυσκολεύεται να καλύψει.