Στο Ευρωκοινοβούλιο η ποντιακή Γενοκτονία χωρίς ψηφοφορία

Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου μπήκε για πρώτη φορά στην επίσημη ατζέντα της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου. Η συζήτηση καταχωρίστηκε ως διαδικασία 2026/2736(RSP) στην εβδομαδιαία ατζέντα 18-21 Μαΐου, μαζί με τη Γενοκτονία των Αρμενίων και των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, στην κατηγορία «debates / Parliament's statements» (europarl.europa.eu). Ψηφοφορία δεν προβλέπεται. Η ελληνική Βουλή είχε αναγνωρίσει τη Γενοκτονία ήδη από το 1994 με τον Ν. 2193/1994, καθιερώνοντας τη 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης (news247.gr). Το Ευρωκοινοβούλιο είχε φτάσει στην αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας το 1987, μετά από χρόνια προεργασίας πριν την ψηφοφορία (europarl.europa.eu). Η απόσταση αυτών των 39 ετών είναι το πραγματικό μέγεθος που μένει να καλυφθεί.

Μια συζήτηση στην Ολομέλεια προσδίδει πολιτική ορατότητα και καταγράφεται στα πρακτικά, παραμένει όμως ανταλλαγή θέσεων. Επίσημο ψήφισμα υπάρχει μόνο εφόσον κατατεθεί motion for a resolution και ψηφιστεί (europarl.europa.eu). Ακόμη και ένα μελλοντικό ψήφισμα θα παρέμενε πολιτικό κείμενο πίεσης, χωρίς δεσμευτικότητα για τα κράτη μέλη ή την Τουρκία.

Σταθερές διεθνείς αναγνωρίσεις ειδικά για την ποντιακή γενοκτονία υπάρχουν από Κύπρο, Σουηδία, Αρμενία και Ολλανδία, με υποεθνικές πράξεις σε πολιτείες των ΗΠΑ, της Αυστραλίας και του Καναδά. Ορισμένες από αυτές αναφέρονται συνολικά στις γενοκτονίες χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, χωρίς αυτοτελή αναφορά στους Ποντίους. Από την ΕΕ ή το Ευρωκοινοβούλιο, ειδική αναγνώριση δεν έχει υπάρξει.

Στην εσωτερική σκηνή η συναίνεση είναι ευρεία, αλλά οι αποχρώσεις μετράνε. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κινήθηκε στο επετειακό μνημονικό πλαίσιο, μιλώντας για ξεριζωμό και τη συμβολή των Ποντίων στο νεοελληνικό κράτος (enikos.gr). Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας συνέδεσε τη μνήμη με τη διεθνή αναγνώριση, με γλώσσα ενότητας και «ειρηνικής συνύπαρξης των λαών» (news247.gr). Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης αναφέρθηκε σε αναθεωρητικές δυνάμεις με πανανθρώπινο τόνο (newsit.gr), ενώ ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης χαρακτήρισε «παράξενη σιωπή» τη μη αναγνώριση από την ΕΕ (protothema.gr). Η πρόεδρος της ΠΟΠΣ Χριστίνα Σαχινίδου παρουσίασε τη μεταφορά του θέματος στο Στρασβούργο ως αποτέλεσμα πολυετών πιέσεων (gr.euronews.com).

Η μετατροπή της συζήτησης σε ευρωπαϊκό ψήφισμα απαιτεί κοινή πρόταση πολιτικών ομάδων, προεργασία στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) και χρονοδιάγραμμα ψηφοφορίας στην Ολομέλεια (thepressroom.gr). Κανένα από αυτά τα βήματα δεν εμφανίζεται προς το παρόν στα δημοσιευμένα έγγραφα της Ολομέλειας.

Η πιο αιχμηρή τοποθέτηση ήρθε από τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια. Χαρακτήρισε ρητά την αναγνώριση ζήτημα «διεθνούς ευθύνης και λογοδοσίας», συνδέοντάς την με το διεθνές δίκαιο, τη Νυρεμβέργη και τον σύγχρονο αναθεωρητισμό (cnn.gr). Η μετατόπιση έχει ουσία: μεταφέρει το αίτημα από την επετειακή μνήμη στο πεδίο των διεθνών θεσμών δικαιοσύνης.

Από την Άγκυρα ήρθε η πάγια αντίδραση. Τουρκικά μέσα απέδωσαν στο τουρκικό ΥΠΕΞ απορριπτική στάση απέναντι στα ελληνικά «Pontus claims», χωρίς δεύτερη ανεξάρτητη επιβεβαίωση για το πλήρες περιεχόμενο της δήλωσης (haberler.com). Στο ίδιο εικοσιτετράωρο που η Αθήνα παρακολουθούσε το τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» (To Brief) και προωθούσε το πρόγραμμα IMET με την Ουάσιγκτον (To Brief), η διπλωματική απόσταση ανάμεσα στο «διεθνές δίκαιο» και τα «claims» ορίζει πού πραγματικά κρίνεται η ευρωπαϊκή πολιτική μνήμη.