Πενταετής αμερικανική χρηματοδότηση για Έλληνες αξιωματικούς

Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων ενέκρινε στις 13 Μαΐου το H.R. 8019, νομοσχέδιο που εξουσιοδοτεί πενταετή αμερικανική χρηματοδότηση εκπαίδευσης Ελλήνων αξιωματικών μέσω του προγράμματος IMET (Congress). Δεν πρόκειται για F-35, φρεγάτες ή νέο εξοπλιστικό πακέτο. Πρόκειται για κάτι λιγότερο θεαματικό αλλά πιο διαρκές: ποιοι Έλληνες στρατιωτικοί θα μαθαίνουν να σκέφτονται με αμερικανικούς όρους, σε ποιες σχολές, με ποιο δόγμα.

Το νομοσχέδιο δεν είναι ακόμη νόμος. Πρέπει να περάσει την Ολομέλεια της Βουλής, τη Γερουσία και να υπογραφεί από τον πρόεδρο (House Foreign Affairs Committee). Οι εισηγητές, Chris Pappas, Gus Bilirakis, Dina Titus και Nicole Malliotakis, το παρουσιάζουν ως «U.S.-Greece Defense Cooperation Advancement Act» (Pappas, Bilirakis).

Τι είναι πραγματικά το IMET

Το International Military Education and Training δεν στέλνει όπλα. Στέλνει ανθρώπους. Είναι αμερικανική χρηματοδότηση για να εκπαιδεύονται ξένοι αξιωματικοί σε αμερικανικές στρατιωτικές σχολές, σε επιτελικές διαδικασίες, τεχνικά αντικείμενα, στρατιωτική δικαιοσύνη και «κοινή επιχειρησιακή γλώσσα» με τις ΗΠΑ (State Department). Στόχος είναι η διαλειτουργικότητα: να μπορεί ένας Έλληνας ταγματάρχης να συντονιστεί με Αμερικανό ομόλογό του σε άσκηση όπως το Stolen Cerberus XII ή το Immediate Response 25 χωρίς μεταφραστή και χωρίς πολιτισμικό χάσμα (U.S. Air Force, U.S. Army Europe and Africa).

Αυτή είναι η ανθρώπινη υποδομή που αγοράζουν οι ΗΠΑ φτηνά. Σε σχέση με ένα οποιοδήποτε εξοπλιστικό συμβόλαιο, το IMET είναι χαμηλού κόστους εργαλείο επιρροής με δυσανάλογα διαρκή αποτελέσματα. Η Ουάσιγκτον δεν χρηματοδοτεί την Ελλάδα από φιλανθρωπία. Χτίζει δίκτυα αξιωματικών που σε δέκα ή είκοσι χρόνια θα βρίσκονται σε θέσεις-κλειδιά στις Ένοπλες Δυνάμεις, με αμερικανικές αναφορές και αμερικανικές αντανακλάσεις. Η ίδια η αμερικανική περιγραφή του προγράμματος το λέει σχεδόν ευθέως: χαμηλό κόστος, διαρκείς επαγγελματικοί δεσμοί (U.S. Army).

Η σιωπή της Αθήνας

Ενώ τα ελληνικά μέσα αναπαρήγαγαν απλώς το αμερικανικό δελτίο τύπου (τι ψήφισε η Επιτροπή, ποιοι ομογενείς βουλευτές δήλωσαν τι), σε δημόσιες πηγές δεν εντοπίζεται ξεχωριστή τοποθέτηση του ΥΠΕΞ ή του ΥΠΕΘΑ ειδικά για το IMET (News247, Enikos). Ούτε δήλωση κόμματος της Βουλής.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει δημόσια απάντηση σε βασικά ερωτήματα: πόσοι Έλληνες αξιωματικοί εκπαιδεύονται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, σε ποιες σχολές, με ποια κριτήρια επιλογής, για ποιες αποστολές προορίζονται. Η Βουλή διαθέτει εργαλεία κοινοβουλευτικού ελέγχου (Hellenic Parliament), αλλά κανείς δεν τα χρησιμοποιεί σε αυτό το πεδίο.

Η σιωπή για το IMET δεν είναι μεμονωμένη. Είναι το ίδιο μοτίβο που είδαμε χθες στο ΚΥΣΕΑ: η επιστροφή των Patriot από Κάρπαθο και Διδυμότειχο, η αποστολή επιπλέον M113 στον Λίβανο, αποφάσεις-κλειδιά που πέρασαν χωρίς ουσιαστική κοινοβουλευτική συζήτηση (To Brief). Από το ποιοι αξιωματικοί εκπαιδεύονται με αμερικανικό δόγμα μέχρι πού στέκονται οι αντιαεροπορικές συστοιχίες, η Βουλή λειτουργεί ως κοινοποίηση, όχι ως όργανο ελέγχου.

Η αμερικανική βιβλιογραφία αναγνωρίζει το όριο: η GAO έχει επισημάνει ότι είναι δύσκολο να αποδειχθεί αιτιωδώς πως η εκπαίδευση παράγει καλύτερη επιχειρησιακή απόδοση ή πολιτική συμπεριφορά (GAO), ενώ μελέτη της RAND βρίσκει ότι η security cooperation αποδίδει όταν ο εταίρος έχει ήδη θεσμική ικανότητα να την αξιοποιήσει (RAND). Στην Ελλάδα δεν έχει γίνει ποτέ δημόσια αξιολόγηση του τι προσφέρει συγκεκριμένα η αμερικανική εκπαίδευση των τελευταίων δεκαετιών.

Η τροπολογία που έπεσε

Η μόνη πραγματική ένταση στη συνεδρίαση δεν ήταν ελληνοτουρκική. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Keith Self κατέθεσε τροπολογία που προσπαθούσε να αφαιρέσει την εξουσιοδότηση IMET για την Ελλάδα, επικαλούμενος τη μη αναγνώριση του Κοσόβου από την Αθήνα και τις ενστάσεις της σε ενταξιακή πορεία του Κοσόβου στο ΝΑΤΟ (Gazeta Express). Η τροπολογία απορρίφθηκε.

Η απόρριψή της δείχνει ότι ακόμη και ένα φαινομενικά ρουτίνας εκπαιδευτικό πρόγραμμα μπορεί να γίνει όμηρος βαλκανικών ατζεντών μέσα στο Κογκρέσο. Το πραγματικό μάθημα δεν είναι αν η Αθήνα «κράτησε» το IMET αυτή τη φορά. Είναι ότι οι αμερικανικές παροχές προς την Ελλάδα, ακόμη και οι πιο τεχνικές, περνούν πλέον από φίλτρα που η ελληνική διπλωματία δεν ελέγχει: το Κόσοβο, η Βόρεια Μακεδονία, η σχέση Αθήνας με Άγκυρα μέσα στο πρίσμα του εκάστοτε Αμερικανού βουλευτή.