Eurostat: Ελλάδα και Βουλγαρία ισόπαλες, όχι προσπέραση

Κυκλοφορεί εδώ και εβδομάδες μια φράση που ακούγεται σαν ταπείνωση: «η ακρίβεια μας έριξε πίσω από τη Βουλγαρία στο βιοτικό επίπεδο». Τα ίδια τα στοιχεία της Eurostat λένε κάτι πιο σύνθετο, και πιο ενδιαφέρον: στον βασικό δείκτη ευημερίας, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ διορθωμένο για τις τιμές, οι δύο χώρες είναι ισόπαλες, όχι η μία πίσω από την άλλη. Αυτό που πραγματικά διαφέρει, και αφορά άμεσα το πορτοφόλι κάθε νοικοκυριού, είναι πόσο ακριβό είναι το ίδιο καλάθι στην Αθήνα και πόσο στη Σόφια.

Ας βάλουμε τα νούμερα δίπλα δίπλα. Το 2025 η Ελλάδα και η Βουλγαρία βρίσκονται και οι δύο στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ σε ΑΕΠ ανά κάτοικο σε PPS. Αυτές οι μονάδες εξισώνουν τις διαφορές τιμών, ώστε να συγκρίνουμε πραγματικούς όγκους και όχι σκέτα ευρώ (Eurostat). Δεν πρόκειται για ξαφνική ανατροπή: η Ελλάδα κινήθηκε από 66 το 2019 σε 68 το 2025, ενώ η Βουλγαρία ανέβηκε από 59 το 2021 στο ίδιο 68, με το τελευταίο έτος προκαταρκτικό (Eurostat). Η ψαλίδα έκλεισε επειδή η Βουλγαρία ανέβαινε σταθερά και η Ελλάδα έμενε χαμηλά και ανέκαμπτε αργά, όχι επειδή κάποιος μας «προσπέρασε» μέσα σε έναν χρόνο.

Γιατί το «φθηνότερη» δεν σημαίνει «ζουν καλύτερα»

Εδώ κρύβεται η βασική παρανόηση. Η Βουλγαρία είναι η φθηνότερη χώρα της ΕΕ: το γενικό επίπεδο τιμών για την κατανάλωση των νοικοκυριών βρίσκεται στο 63% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (Eurostat). Χαμηλότερες τιμές, όμως, δεν σημαίνουν από μόνες τους μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη, γιατί μαζί με τις τιμές είναι χαμηλά και τα εισοδήματα. Γι' αυτό ο δείκτης που η Eurostat θεωρεί καταλληλότερο για την υλική ευημερία δεν είναι το ΑΕΠ ούτε οι τιμές, αλλά η πραγματική ατομική κατανάλωση (AIC): τι αγαθά και υπηρεσίες καταναλώνει πράγματι ο πολίτης, είτε τα πληρώνει ο ίδιος είτε του τα παρέχει το κράτος. Και σε αυτόν, η Ελλάδα παρέμεινε το 2025 λίγο μπροστά, γύρω στο 80% της ΕΕ έναντι περίπου 77% της Βουλγαρίας (Eurostat). Καθαρή βουλγαρική προσπέραση στο βιοτικό επίπεδο, με τα σημερινά επίσημα στοιχεία, δεν τεκμηριώνεται.

Το πραγματικό πρόβλημα φαίνεται όταν κοιτάξεις τι πληρώνει ένα ελληνικό νοικοκυριό. Το συνολικό καλάθι κατανάλωσης τιμολογείται στην Ελλάδα στο 87,4 της ΕΕ και στη Βουλγαρία στο 62,5 (SSB/Eurostat). Στα τρόφιμα η εικόνα είναι ακόμη πιο σκληρή: η Ελλάδα βρίσκεται στο 105,3, δηλαδή πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ το εισόδημά της είναι μόλις στο 68% αυτού του μέσου όρου. Πληρώνουμε δηλαδή ευρωπαϊκές (και παραπάνω) τιμές στο ράφι με εισόδημα μόλις στο 68% του μέσου όρου. Η Βουλγαρία στα τρόφιμα είναι στο 92,6, στη στέγαση και ενέργεια στο 40,6 έναντι 76,6 της Ελλάδας.

Αυτό εξηγεί γιατί το κέντρο βάρους έχει μετακινηθεί από τον τίτλο του πληθωρισμού στην αγοραστική δύναμη. Ο ΟΟΣΑ κατέγραψε πτώση 3,6% στο πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών το πρώτο τρίμηνο του 2026, τη μεγαλύτερη στο δείγμα του, ενώ οι περισσότερες οικονομίες κινήθηκαν ανοδικά (Euronews) (To Brief). Την ίδια στιγμή η Βουλγαρία τρέχει: οι πραγματικοί μισθοί της αυξήθηκαν σωρευτικά 37,4% το 2020-2025, έναντι περίπου 8,6% στην Ελλάδα (Euronews), με τη σύγκλιση να στηρίζεται σε ξένες επενδύσεις και ευρωπαϊκά κονδύλια (World Bank).

Η πίεση δεν πέφτει ομοιόμορφα. Το φτωχότερο 20% των ελληνικών νοικοκυριών δίνει 55,9% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση, έναντι 24,7% του πλουσιότερου 20% (ΕΛΣΤΑΤ), ενώ τα μονογονεϊκά νοικοκυριά με παιδί φτάνουν στο 43,7% σε κίνδυνο φτώχειας (ΕΛΣΤΑΤ). Η κυβέρνηση Μητσοτάκη απαντά με επιδόματα και κατώτατο μισθό στα 920 ευρώ μικτά από τον Απρίλιο (ypergasias.gov.gr), κρατώντας παράλληλα στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος 3,2% του ΑΕΠ (minfin.gov.gr).

Η Βουλγαρία δεν μας πέρασε. Το ελληνικό προβάδισμα απλώς εξανεμίστηκε, και ό,τι απέμεινε το ροκανίζει η διαφορά τιμών: ίδιο 68% στον χάρτη, πολύ ακριβότερο ράφι στην πραγματικότητα.