Ο Ερντογάν δεν διέλυσε την αντιπολίτευση, την ξαναμοίρασε

Στην Τουρκία, το βασικό αντιπολιτευόμενο κόμμα, το κεμαλικό CHP, μόλις έσπασε στα δύο. Ο επικεφαλής του Οζγκιούρ Οζέλ ανακοίνωσε ότι φεύγει και ιδρύει δικό του κόμμα, παίρνοντας μαζί του τη μερίδα του λέοντος της κοινοβουλευτικής ομάδας. Το διακύβευμα για την Ελλάδα δεν αφορά μια αυριανή κρίση στο Αιγαίο, αλλά κάτι πιο διαρκές: πόσο περιθώριο μένει σε οποιονδήποτε στην Άγκυρα να μιλήσει για συμβιβασμό χωρίς να κατηγορηθεί για εθνική αδυναμία.

Για να καταλάβει κανείς τι συνέβη, πρέπει να δει από πού ξεκίνησε. Το ρήγμα δεν το άνοιξε ο Οζέλ. Το άνοιξε το κράτος, μεταφέροντας τη μάχη από την κάλπη στο δικαστήριο και τελικά στην αστυνομία. Στις 21 Μαΐου 2026, το Εφετείο Άγκυρας έκρινε το συνέδριο του 2023, όπου ο Οζέλ είχε νικήσει τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ως πάσχον από mutlak butlan, δηλαδή απόλυτη ακυρότητα. Σαν να μην είχε γίνει ποτέ (Bianet). Νομικοί σχολίασαν ότι το εργαλείο αυτό ανήκει στο ιδιωτικό δίκαιο και σπανίως χρησιμοποιείται για ακύρωση κομματικού συνεδρίου (Cumhuriyet). Στις 24 Μαΐου, η αστυνομία μπήκε με δακρυγόνα στα κεντρικά του κόμματος στο Söğütözü και εξέβαλε τη διοίκηση Οζέλ (Euronews). Ο έλεγχος του οργανωτικού πυρήνα πέρασε από την πολιτική διαφωνία στη διοικητική επιβολή (To Brief).

Εδώ βρίσκεται η μηχανική που κάνει την υπόθεση σημαντική. Ο φάκελος έφτασε στον Άρειο Πάγο (Yargıtay) στις 17 Ιουλίου, και η καλοκαιρινή δικαστική αργία μετέθεσε την ουσία για τον Σεπτέμβριο. Έτσι ο Οζέλ έμεινε χωρίς καθαρή θεσμική οδό επιστροφής στο ίδιο κόμμα (Karar). Στις 21 Ιουλίου, από το βήμα της κοινοβουλευτικής ομάδας στην Άγκυρα, ανακοίνωσε νέο κόμμα «με τους βουλευτές που εξέλεξε το έθνος», υποσχόμενος ότι θα είναι «με διαφορά η αξιωματική αντιπολίτευση» (Medyascope, BBC Türkçe).

Ποιος πραγματικά κερδίζει

Η διάσπαση δεν εξαφανίζει τον αντίπαλο του Ερντογάν, τον ανασχεδιάζει σε ανταγωνιστικά κομμάτια: το τυπικό CHP υπό Κιλιτσντάρογλου, το νέο σχήμα Οζέλ, τον εκλογικό πόλο του φυλακισμένου δημάρχου Ισταμπούλ Εκρέμ Ιμάμογλου, τον ρόλο του δημάρχου Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς. Αυτό είναι το κλασικό αυταρχικό ζητούμενο. Όχι να καταργήσεις την αντιπολίτευση, αλλά να τη στείλεις στην κάλπη διαιρεμένη και αβέβαιη για το ποιος είναι ο αρχηγός της (Middle East Eye).

Η αριθμητική εξηγεί το στοίχημα. Στη Βουλή των 600 εδρών, αναφορές δίνουν στο AKP 277 έδρες, στο CHP 135 και στο φιλοκουρδικό DEM 56 (Ekonomim). Αν ο Οζέλ πάρει περίπου 84-85 βουλευτές, το νέο κόμμα γίνεται αμέσως δεύτερη δύναμη και το CHP καταρρέει προς τις 50 έδρες, χάνοντας τον τίτλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Yetkin Report). Αν αποτύχει, γίνεται άλλο ένα θραύσμα και το DEM αναδεικνύεται προσωρινά μεγαλύτερη αντιπολιτευτική φωνή. Ο ακριβής αριθμός όμως παραμένει σεναριακός: οι αναφορές κυμαίνονται από «80+» έως 82 και 83, ενώ η τυπική ίδρυση δεν έχει κλειδώσει ανεξάρτητα.

Προσοχή στο τι δεν αποδεικνύεται. Δεν υπάρχει δημοσιευμένη ενιαία εντολή που να συνδέει ευθέως τη φυλάκιση Ιμάμογλου με την ακύρωση του συνεδρίου (Reuters/Internazionale). Το μοτίβο είναι ορατό, το κεντρικό σχέδιο όχι. Η κυβέρνηση, εξάλλου, έχει υπαρκτό νομικό επιχείρημα: υπήρξαν εσωκομματικές προσφυγές και ποινικός φάκελος για αλλοίωση του συνεδρίου (Daily Sabah). Το κρίσιμο είναι ότι το πολιτικό αποτέλεσμα παρήχθη πριν από τελεσίδικη κρίση. Και το πλήρες πόρισμα της MASAK, της υπηρεσίας οικονομικών εγκλημάτων που ερεύνησε τις καταγγελίες, δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Πώς το διαβάζουν οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον; Ως τεστ δημοκρατικού πλουραλισμού, όχι εσωκομματικό καβγά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ήδη οπισθοδρόμηση σε δικαιοσύνη και θεσμούς (European Commission). Αλλά το όριο της πίεσης είναι γεωπολιτικό. Η Τουρκία μένει αναντικατάστατη για το ΝΑΤΟ, τη Μαύρη Θάλασσα και το μεταναστευτικό ανάχωμα του Αιγαίου. Ισχυρή αποδοκιμασία, ελάχιστη διάθεση ρήξης.

Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα για την Αθήνα. Ένα πιο μονοκεντρικό τουρκικό σύστημα κάνει σαφές ποιος αποφασίζει, όχι τι θα αποφασίσει. Και όσο η αντιπολίτευση κατακερματίζεται, τόσο κανείς στην Τουρκία δεν έχει κίνητρο να φανεί λιγότερο σκληρός από τον διπλανό του στο Αιγαίο ή στην Κύπρο. Τα «ήρεμα νερά» δεν είναι λύση, είναι εύθραυστο modus vivendi που κρατά όσο ο Ερντογάν το κρίνει συμφέρον. Έτσι, ο χώρος για ουσιαστικό συμβιβασμό φαίνεται να στενεύει, και τον στενεύει η ίδια η στρατηγική επιτυχία του καθεστώτος.