Οζέλ αποχωρεί από CHP, ιδρύει νέο κόμμα

Η ισχυρότερη αντιπολίτευση της Τουρκίας, το κοσμικό CHP που κέρδισε την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα, επισημοποιεί τη ρήξη στο εσωτερικό της. Ο Οζγκιούρ Οζέλ, ο ηγέτης που η τουρκική δικαιοσύνη είχε ήδη καθαιρέσει, ανακοίνωσε από το βήμα της κοινοβουλευτικής ομάδας ότι ιδρύει νέο κόμμα. Μαζί του παίρνει τον σκληρό πυρήνα των βουλευτών του. Για την Ελλάδα αυτό δεν είναι εσωτερική τουρκική λεπτομέρεια: μια κατακερματισμένη αντιπολίτευση αφήνει τον Ερντογάν με λιγότερο εσωτερικό κόστος για εθνικιστική πλειοδοσία στα σύνορά μας.

Η αριθμητική είναι το κλειδί. Οι τουρκικές αναφορές μιλούν για πάνω από 80 έως 85 βουλευτές που ακολουθούν τον Οζέλ έξω από το CHP (T24, Hürriyet). Ο αριθμός αυτός δεν είναι συμβολικός. Είναι αρκετός ώστε το νέο σχήμα να διεκδικήσει στη Βουλή τον ίδιο τον τίτλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Κάθε τέλος είναι μια αρχή», φέρεται να είπε πριν ανέβει στο βήμα, και μετά: «ιδρύουμε το νέο μας κόμμα κάνοντας το πρώτο βήμα με τους βουλευτές που εξέλεξε το έθνος» (DW Türkçe, bianet).

Γιατί φεύγει: ασφαλιστήριο επιβίωσης, όχι ρήξη αρχών

Για να καταλάβει κανείς την κίνηση, χρειάζεται να δει τι προηγήθηκε. Τους τελευταίους μήνες η τουρκική δικαιοσύνη ακύρωσε το συνέδριο του CHP και απομάκρυνε τον Οζέλ από την ηγεσία, ανοίγοντας τον δρόμο για επιστροφή του παλαιού αρχηγού Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου (To Brief). Στις 24 Μαΐου, μάλιστα, αστυνομία με εξοπλισμό καταστολής μπήκε στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στο Söğütözü. Η πίεση πέρασε από τη δικαστική αίθουσα στον έλεγχο του ίδιου του οργανωτικού πυρήνα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το νέο κόμμα δεν είναι ιδεολογικός αποσχισμός. Ο ίδιος ο Οζέλ το είχε περιγράψει ως εφεδρικό όχημα. Πρώτη προτεραιότητα να «ξαναπάρουν το CHP». Και μόνο αν κλείσει νομικά ο δρόμος, έτοιμος φορέας για αιφνίδιες εκλογές (Cumhuriyet, BBC Türkçe). Η λογική είναι ψυχρή. Αν το ιστορικό κόμμα μείνει νομικά υπαρκτό αλλά πολιτικά παγωμένο, ο Οζέλ θέλει να έχει σώσει τους βουλευτές και το δίκτυό του σε νέο κέλυφος πριν φτάσει η κάλπη.

Το ίδιο βήμα που για τον Οζέλ είναι αυτοδιάσωση, για τον Ερντογάν είναι ιδανικό δώρο. Χωρίς νέα δικαστική νίκη, η κρατική πίεση οδήγησε την αντιπολίτευση να διασπάσει μόνη της τον μεγαλύτερο κοσμικό φορέα της. Η φιλοκυβερνητική Daily Sabah πανηγυρίζει ήδη το «χάος» της αντιπολίτευσης, ενώ η Yeni Şafak ισχυρίζεται ότι στο νέο σχήμα δεν θα υπάρχει θέση για τον Ιμάμογλου (Daily Sabah, Yeni Şafak).

Ο Ιμάμογλου μένει ακάλυπτος

Και ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ο φυλακισμένος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης που ήταν ο πιθανότερος κοινός υποψήφιος κατά του Ερντογάν; Αυτός βγαίνει ο μεγάλος χαμένος. Η ισχύς του πατούσε πάνω σε ενιαίο μέτωπο. Με το CHP να σκίζεται στα δύο, η δίωξή του παύει να λειτουργεί ως ενοποιητικό σύμβολο. Κινδυνεύει, αντίθετα, να γίνει αντικείμενο εσωτερικού ανταγωνισμού: ποιος «εκπροσωπεί» τον Ιμάμογλου, ποιος καρπώνεται το πολιτικό του κεφάλαιο (Al Jazeera). Εδώ το lawfare, η εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης για πολιτικό σκοπό, γίνεται αποτελεσματικότερο: δεν χρειάζεται τελεσίδικη καταδίκη για να παραχθεί πολιτική απονεύρωση.

Η Δύση παρακολουθεί με αμηχανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει συνεχή οπισθοδρόμηση σε κράτος δικαίου και δικαστική ανεξαρτησία, αλλά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κρατά ανοιχτή μια «σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη» συνεργασία, δηλαδή καθαρά συναλλακτική σχέση λόγω γεωπολιτικής ανάγκης (European Commission, European Council).

Για την Αθήνα, που έχει επενδύσει στη λογική των «ήρεμων νερών» και της Διακήρυξης των Αθηνών του 2023 (Greek MFA), το ζητούμενο δεν ήταν ποτέ μια «φιλελληνική» Τουρκία. Ήταν μια αρκετά σταθερή Τουρκία ώστε οι δίαυλοι να παράγουν προβλέψιμη συμπεριφορά. Ο Ερντογάν χωρίς ισχυρό εσωτερικό αντίπαλο είναι Ερντογάν με ελεύθερα χέρια στο Αιγαίο και την Κύπρο, όποτε χρειαστεί εθνικιστική συσπείρωση για εσωτερική κατανάλωση. Η μεγαλύτερη απειλή για την ελληνοτουρκική προβλεψιμότητα δεν γεννιέται στα σύνορα, αλλά στην αίθουσα της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.