Επτά ναυτικοί αγνοούνται στις εκβολές του Δούναβη

Επτά από τους δώδεκα ναυτικούς του δεξαμενόπλοιου Wine Trader αγνοούνται και πέντε διασώθηκαν, σύμφωνα με τον νεότερο απολογισμό της Ρουμανικής Ναυτικής Αρχής για τη φωτιά της 15ης Οκτωβρίου ανοιχτά της Σουλινά (AGERPRES). Λίγες ώρες νωρίτερα είχε πάρει φωτιά ένα δεύτερο πλοίο, το Yara J, αυτή τη φορά μέσα στα ρουμανικά χωρικά ύδατα. Τις προηγούμενες ημέρες είχαν βυθιστεί δύο εμπορικά πλοία ανοιχτά της Βουλγαρίας (To Brief). Τώρα οι επιθέσεις έφτασαν σε θάλασσα όπου ένα μέλος του ΝΑΤΟ ασκεί κυριαρχία.

Δύο πλοία, δύο διαφορετικές θάλασσες

Το βράδυ της 14ης Οκτωβρίου το ρουμανικό κέντρο συντονισμού έστειλε το σκάφος έρευνας και διάσωσης SAR Apollo σε επείγουσα αποστολή προς το Yara J (G4Media). Το πλήρωμα έσβησε μόνο του τη φωτιά και δήλωσε ασφαλές (Romania Insider). Περίπου στις 07:00 της επομένης το Wine Trader εξέπεμψε σήμα κινδύνου. Ο πρώτος απολογισμός της Ναυτικής Αρχής ανέφερε οκτώ αγνοουμένους (Ρουμανική Ναυτική Αρχή), αριθμό που η ίδια αρχή διόρθωσε αργότερα σε επτά.

Η θέση κάθε πλοίου έχει σημασία. Κατά το Reuters, το Yara J, με σημαία Κομορών, βρισκόταν 8-10 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της Σουλινά, εντός των ρουμανικών χωρικών υδάτων. Το Wine Trader, με σημαία Αγίου Μαρίνου, βρισκόταν περίπου 13 ν.μ. μακριά από τη Σουλινά, δηλαδή γύρω στο ένα μίλι έξω από τα χωρικά ύδατα (Reuters). Η χωρική θάλασσα, έως 12 ν.μ. από τις γραμμές βάσης, είναι ζώνη κυριαρχίας του παράκτιου κράτους. Πέρα από αυτήν, η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) δίνει δικαιώματα σε πόρους, όχι κυριαρχία επί ξένων πλοίων (Σύμβαση ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας). Για το Wine Trader, λοιπόν, η Ρουμανία έχει υποχρέωση διάσωσης. Για το Yara J, αν επιβεβαιωθεί πλήγμα, η Ρουμανία έχει ζήτημα επικράτειας. Επαληθευμένες συντεταγμένες της στιγμής των δύο συμβάντων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Ο πρόεδρος Nicușor Dan είπε ότι τα πλοία τα χτύπησαν «δύο εναέρια μη επανδρωμένα αεροσκάφη» (drones), αλλά απέφυγε να τα χαρακτηρίσει ρωσικά (TimesLIVE/Reuters). Ο υπουργός Άμυνας Radu Miruță δήλωσε ότι τα στρατιωτικά ραντάρ δεν κατέγραψαν drone με πορεία προς το Yara J και ότι η αιτία της φωτιάς εξετάζεται (Radio Constanța). Ο πρόεδρος βεβαιώνει δημόσια ότι πρόκειται για επίθεση. Ο υπουργός μιλά μόνο για όσα τεκμηριώνουν τα ραντάρ.

Τη ρωσική πλευρά τη μεταφέρουν η ρωσόφωνη έκδοση του The Moscow Times και το ουκρανικό Focus.ua. Και τα δύο μέσα αποδίδουν στο ρωσικό υπουργείο Άμυνας ισχυρισμό ότι έπληξε «πλοία που επιχειρούν προς όφελος» των ουκρανικών δυνάμεων, χωρίς να κατονομάζουν τα δύο δεξαμενόπλοια (The Moscow Times, Focus.ua). Το Wine Trader, κατά τη Ρουμανική Ναυτική Αρχή, ταξίδευε χωρίς φορτίο. Το Yara J είχε αποπλεύσει άφορτο από την Τουρκία προς την Ουκρανία, όπου θα φόρτωνε (Türkiye Today). Δύο άδεια δεξαμενόπλοια δύσκολα στηρίζουν τη θέση ότι εξυπηρετούσαν στρατιωτικό εφοδιασμό.

Γιατί όμως εκεί; Η απάντηση είναι ο Δούναβης. Τα τρία ουκρανικά λιμάνια του ποταμού διακίνησαν περίπου 5,3 εκατ. τόνους το 2021 (BlackSeaNews). Το 2023, όταν οι θαλάσσιες εξαγωγές της Ουκρανίας ανακατευθύνθηκαν προς τα εκεί, έφτασαν σχεδόν τα 32 εκατ. (CFTS). Πέρσι ο όγκος έπεσε σε περίπου 8-9 εκατ. τόνους (Ekonomichna Pravda). Η περιοχή μετρά για την Ουκρανία, αλλά λιγότερο απ' ό,τι στην κορύφωση.

Τι συζητούν Βουκουρέστι, Σόφια και ΝΑΤΟ

Ο Dan, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Rumen Radev και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Mark Rutte συναντήθηκαν στις 15 Οκτωβρίου. Μετά τη συνάντηση η ρουμανική προεδρία ανακοίνωσε ειδική συζήτηση στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, το ανώτατο πολιτικό όργανο της Συμμαχίας (Ρουμανική Προεδρία μέσω AGERPRES). Η προεδρία δεν την περιέγραψε ως ενεργοποίηση του Άρθρου 4. Το άρθρο αυτό επιτρέπει σε μέλος να ζητήσει επίσημες διαβουλεύσεις όταν απειλείται η ασφάλειά του (Βορειοατλαντική Συνθήκη). Επίσημο αίτημα βάσει του Άρθρου 4 δεν εντοπίστηκε δημόσια.

Η Βουλγαρία πιέζει περισσότερο. Ανοιχτά των ακτών της είχαν βυθιστεί δύο πλοία στις 6 και στις 13 Οκτωβρίου, χωρίς να έχει ταυτοποιηθεί δράστης (Al Jazeera, Reuters). Ο Radev πρότεινε κοινή πρωτοβουλία με τη Ρουμανία και την Τουρκία για μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά πολιτικών πλοίων (Dnes.bg). Πρόκειται για πρόταση, όχι για συμφωνία. Προηγούμενο υπάρχει: η Πρωτοβουλία Σιτηρών του 2022, η συμφωνία για την ασφαλή εξαγωγή ουκρανικών σιτηρών, λειτούργησε με κοινό κέντρο συντονισμού στην Κωνσταντινούπολη ώσπου η Ρωσία αποχώρησε τον Ιούλιο του 2023 (ΟΗΕ).

Στο στρατιωτικό σκέλος, ο Miruță είχε προτείνει στον Βούλγαρο ομόλογό του κοινή επιστολή προς το ΝΑΤΟ για ένα διοικητικό σχήμα των παράκτιων συμμάχων στη Μαύρη Θάλασσα. Η πρόταση προβλέπει ότι η Ρουμανία θα μπορούσε να το φιλοξενήσει από το 2028 (Radio Constanța). Απόφαση για την ίδρυσή του δεν υπάρχει.

Όλα αυτά εξαρτώνται από ένα πόρισμα που δεν έχει εκδοθεί. Δεν έχουν δημοσιευτεί συντρίμμια, έκθεση ζημιών ή τροχιά ραντάρ που να συνδέει τις δύο πυρκαγιές με συγκεκριμένο drone και χειριστή. Η Ρουμανία έφερε το θέμα στο ΝΑΤΟ πριν μάθει τι έκαψε τα δύο πλοία. Το πόρισμα των δικών της ερευνητών θα κρίνει αν η συζήτηση στο Συμβούλιο θα αφορά την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή πλήγμα μέσα στη ρουμανική επικράτεια.